home | Inloggen
Aantal schrijvers: 535 | Aantal boeken:

15559

Van Langendonck, Prosper

Maakt deel uit van:

PROSPER VAN LANGENDONCK

Brussel 15.3.1862 – Brussel 7.3.1920

Dichter, essayist en criticus.

Prosper van Langendoncks naam is literair-historisch vooral verbonden met het tijdschrift Van Nu en Straks (1893-1901).

Maurice Gilliams stelt pregnant”(Hij is) in onze dichtkunst de eerste groote zielsvermoeide. En minder met de traditioneel luchthartige volksaard der Vlamingen verwant, is hij in de literatuur van zijn land de eenzame dichter van het (katholiek) pessimisme.” (in de inleiding tot de uitgave van ‘Gedichten’)

BIOGRAFIE

15 maart 1862: Prosper Antoine Joseph Van Langendonck werd geboren te Brussel. Zijn ouders, afkomstig uit de Brabantse Kempen, waren het geluk in Brussel komen zoeken.

  • Zijn studie letteren en wijsbegeerte moet Van Langendonck na één jaar staken om in het gezinsonderhoud te helpen.

1888-1898: Ambtenaar op het Ministerie van justitie.

1899-1918: Werkte op de vertaaldienst van de Kamer van Volksvertegenwoordigers en was daar collega van Fernand Toussaint van Boelaere , die evenals hij actief was in Van Nu en Straks.

  • Hoewel een psychische overgevoeligheid en fragiliteit een stabiel leven in de weg stonden (vanaf 1890 begon zich een erfelijke schizofrenie te manifesteren), is Van Langendonck een hele tijd sterk geëngageerd en erg invloedrijk geweest in de Vlaamse Beweging en het literaire leven rondom hem. Het actiefst was hij de laatste twee decennia van de negentiende eeuw, toen hij, behalve voor een vernieuwing van het literaire klimaat ook ijverde voor de erkenning van het Nederlands als officiële taal in  Vlaanderen en voor de Vlaamse belangen in Brussel.
  • Voor Van Nu en Straks hielp hij de weg banen vanuit De Distel, het letterkundige genootschap, waar hij o.a. August  Vermeylen ontmoette en waar hij zich constant inspande voor een ´hervorming´ van het literaire leven.

In ‘Het kunstgenootschap De Distel’ –die enclave van Vlaams cultuurleven te Brussel-  las Van Langendonck zijn letterkundige werk voor, dat veelal terechtkwam in het tijdschrift  ‘Nederlandsche Dicht- en Kunsthalle’.

  • Daarin verscheen bijvoorbeeld ook zijn geruchtmakende opstel ´De Vlaamsche Parnassus´ (1888), waarmee hij grote indruk had gemaakt op de door vernieuwingsdrang bezeten jongeren.
  • Van Langendonck toonde zich daarin als een hartstochtelijk, strijdvaardig mens, die het maatschappelijke, politieke en literaire leven in Vlaanderen wilde helpen vernieuwen. Hij was lid van diverse progressieve pressiegroepen, steeds echter verheven boven alle eenzijdige partijpolitieke binding en zonder eens gesmede vriendschapsbanden te verbeken.
  • Dit verklaart waarom Van Langendonck tegelijkertijd een rol bleef spelen in het ouderwetse burgerlijke genootschap De Distel en zich aansloot bij het avant-gardetijdschrift Van Nu en Straks.

Een mooi overzicht van de rol van Van Langendonck in de Distel en de Distel zelf zie:

1893: Richtte samen met o.a. August Vermeylen, Cyriel Buysse en Emmanuel De Bom “Van Nu en Straks” op. Hij speelde een belangrijke rol in de vernieuwing van de Vlaamse letterkunde, in het bijzonder door zijn essay “De herleving der Vlaamsche poëzie” (Van Nu en Straks, jg. 1, p. 26-37 en 43-44.).

  • Zijn essay ´De herleving der Vlaamsche Poëzij´, dat hij in de eerste reeks van Van Nu en Straks (1894 Van Nu en Straks, jg. 1, p. 26-37 en 43-44.) publiceerde, zou een van de poëticale pijlers worden waarop het nieuwe tijdschrift zou worden geschraagd.
  • Centraal in zijn poëtica staat de opvatting dat ware dichtkunst enkel en alleen kan wortelen in een vrije persoonlijkheid. Zijn visie is een synthese van de tegenovergestelde opvattingen van Pol de Mont, die een esthetisch formalisme verdedigde, en Max Rooses, die sterk traditionalistisch en normatief-rationalistisch georiënteerd was. Van Langendonck beoogde een synthese van individu en gemeenschap, van ethiek en esthetiek, van de traditie – die hij als literair geschoolde heel goed kende – en vernieuwing, die hij op artistiek vlak zag in een autonomisering. Dankzij hem zocht de Van Nu en Straks aansluiting bij de West-Vlaamse school van Guido Gezelle, Hugo Verriest en Albrecht Rodenbach.

1899: Huwde met Adèle Wouters. Hun huwelijk bleef kinderloos.

1900: Publicatie van zijn enige dichtbundel “Verzen“.

  • De verzen van Van Langendonck worden gekenmerkt door de steeds terugkerende strijd tussen menselijk gevoel en intellect.

1903: Werd door Vermeylen bij de redactie ingehaald van  het tijdschrift “Vlaanderen” (1903-1907), dat als de erfgenaam van Van Nu en Straks wordt beschouwd.

1918:  Na Wereldoorlog I werd hij van activisme beschuldigd; later werd hij vrijgepleit, maar zijn al kwetsbare psyche zou er sterk door worden ondermijnd, terwijl ook fysieke ellende hem niet bespaard bleef.

  • Uiteindelijk moest hij wegens geestesziekte ontslag nemen.

7 november 1920: Overleed volslagen krankzinnig in het Brusselse armenhuis.

 

Invloed van Prosper van Langendonck

  • Prosper van Langendonck heeft aan het eind van de negentiende eeuw vanuit De Distel de literatuurvernieuwing in Vlaanderen helpen inluiden die uiteindelijk tot de oprichting van Van Nu en Straks heeft geleid.
  • In ‘De Distel’ las hij het werk van de Nederlandse Tachtigers voor.Hij had een sterke bewondering voor klassieke auteurs als Vergilius, Dante en Vondel. Van de Franse klassieken en romantici werd hij vooral geboeid door Alfred de Vigny en De Musset; van de Duitse groten trokken vooral Goethe, Rückert, Von Platen en Bodenstedt hem aan. Bovenal voelde hij zich verwant met de belijdenislyriek van Baudelaire en Leopardi.
  • Ook door de traditie dichter bij huis liet hij zich beïnvloeden: het was onder zijn impuls dat Van Nu en Straks aansluiting zocht bij de West-Vlaamse school van Guido Gezelle, Hugo Verriest en Albrecht Rodenbach. Daarnaast vindt men in zijn werk waarderende beschouwingen over Jan De Laet, Prudens van Duyse en Johan M. Dautzenberg.

 

MEER OVER PROSPER VAN LANGENDONCK

  • Lissens, R.F. 1967. De Vlaamse letterkunde van 1780 tot heden. Brussel/Amsterdam: Elsevier.
  • Lissens, Jean Paul en Laetitia Jansseune. 1998. ´Langendonck, Prosper van.´ In: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. Tielt: Lannoo, p. 1789.
  • Vervliet, Raymond. 2001. ´Prosper van Langendonck.´ In: Hugo Brems, Tom van Deel, Ad Zuiderent (red.). Kritisch lexicon van de Moderne Nederlandstalige Literatuur. Groningen, Martinus Nijhoff uitgevers.
  • Schmook, Ger.  Prosper van Langendonck 1862-1920. Antwerpen, Helios, 1968. Gebonden. 48 p. Ills. Monografieen over Vlaamse Letterkunde.
  • Sourie Louis  Prosper van Langendonck. Leuven, 1941, 211 .pp, (heruitgegeven in 1962.
  • Westerlinck, Albert.  Prosper van Langendonck. Diagnose van een ongeneeslijke ziel.
    De Kinkhoren/Desclee de Brouwer, 1946. Gebonden. 193 p.
  • Toussaint van Boelare, F.V.  Prosper Van Langendonck: Essay, teksteditie met inleiding en aantekeningen door Raymond Vervliet. Gent, Secretariaat van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 1996. 92pp.

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  • Vervliet, Raymond. 1985. ´Van Nu en Straks.´ In: M. Rutten en J. Weisgerber, Van Arm Vlaanderen tot De voorstad groeit. De opbloei van de Vlaamse literatuur van Teirlinck-Stijns tot L.P. Boon (1888-1946). Antwerpen: Standaard Uitgeverij, p. 78-225.

 

SMAAKMAKER

Prosper van Langendonck, ‘Beatrice’ In: Van Nu en Straks. Nieuwe reeks. Jaargang 3 (1898)

Langs Zomervelden

Langs zomervelden wil ik zwerven,
waar hemelreine liedren zingen,
die tot den grond des harten dringen,
langs zomervelden, waar het koren
goudglanzig deint in wijde golven,
vol kollen, in die zee verloren,
roodlachend nu, dan weer bedolven.
Langs zomervelden wil ik zwerven,
oneindig breed als oceanen,
waar nooit de blauwe sferen tanen.
geen woud begrenst de verre kimmen;
waar, boven ‘t werelds kleine en boze,
zie1, in ‘t warme licht aan ‘t klimmen,
gans wegsmelt in het eindeloze.Langs zomervelden wil ik zwerven,
waar, uit den hogen, ‘t heimvol duister,
doorzilverd van de starrenluister,
neerzinkt als dauwvocht zoet- en lavend;
waar starren liefdevonken wekken,
en, in den weeldevollen avond,
onze armen zich ten hemel strekken.

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

De bibliografie omvat

  • A. De publicaties in boekvorm uitgegeven tijdens zijn leven: het gaat om één dichtbundel, een professionele vertaling, een paar bloemlezingen en een paar toneelstukken. Posthuum werden er nog bloemlezingen gepubliceerd, waaronder een markante (1939) omwille van de inleiding van Maurice Gilliams.
  • B. Een selectie van zijn publicaties in tijdschriften. We wijzen erop dat DBNL  Prosper van Langendonck · dbnl heel wat electronisch  beschikbaar heeft.

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel – Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • POËZIECENTRUM vzw – Gent

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto

Chronologisch overzicht

A.   In boekvorm

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1895 Op zoek naar… (Bloemlezing)

Compilatie: J.B. Van der Perren
Leuven: Van Hoyweghen. -31p.
1900 Verzen. (gedichtenbundel Van Langendonck 1 Antwerpen: De Nederlandsche Boekhandel  / Amsterdam: Versluys.-111p.

Afmetingen: 16 x 12.50 (ingenaaid)
1904 Vlaamsche Oogst. Proza en poezie van hedendaagsche Zuid-Nederlandsche schrijvers. (Bloemlezing)

Bijeengebracht door Ad. Herkenrath; Met een voorwoord van August Vermeylen, en een historische inleiding door Prosper Van Langendonck.
Amsterdam: Van Looy. -XXIII-318p.
1905 Leopold II koning der Belgen; zijn leven en zijne regeering, 1835-1905 / door S. Olschewsky en J. Garsou, doctors in de wijsbegeerte en de letteren; In ‘t vlaamsch bewerkt door Prosper Van Langendonck, vertaler bij de Kamer der volksvertegenwoordigers Brussel: Vanderlinden. -205p.
1913 Is dat komedie ! ? blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Uitgeversfirma Gebroeders Janssens, Lod.-Jozef Janssens, opvolger. -35p.

Reeks: Vlaamsche tooneelverzameling, nummer 3 der 33e reeks, gemengde rollen, volgnummer 387
1914 Een huwelijk per vliegmachien, blijspel in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Uitgeversfirma Gebroeders Janssens, Lod.-Jozef Janssens, opvolger. -26p.

Reeks: Vlaamsche tooneelverzameling, nummer 8 der 34e reeks, gemengde rollen, volgnummer 404
1918 Verzen van Prosper Van Langendonck. (Bloemlezing)

Met inleiding door Dr. Jaak Boonen
Van Langendonck 2a
Van Langendonck 2 Amsterdam: Mij. voor goede en goedkoope Lectuur. -116p.

Reeks: Nederlandsche bibliotheek. Onder leiding van L. Simons
Afmetingen: 18 x 11.80 (gebonden in harde kaft)
Gedrukt ter drukkerij “De Degel” Amsterdam.

 

POSTUUM UITGEGEVEN WERK
1926 Het werk van Prosper van Langendonck voor het van Langendonck-Comité uitgegeven door de Maatschappij voor Goede en Goedkope Lectuur. (Bloemlezing)

Een woord ter inleiding van August Vermeylen.
Bevat: Waarheid en ideaal / De kruisiging Crucifigetur / O weest mij goed / Mijn eeuwige ziel e.a.

 

Van Langendonck 3 Amsterdam: Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur. -248p.

Afmetingen: 23.70 x 18.70 (ingenaaid)
Drukkerij en binderij van de Wereldbibliotheek.

 

1939 Gedichten en Starkadd.  (Bloemlezing)

Editors: Maurice Gilliams en Matthieu Rutten
Samen met ‘Starkadd’, drama van Alfr. Hegenscheidt.
Van Langendonck 4 Amsterdam: Elsevier./ Brussel: Standaard.-175p.

Reeks: Bibliotheek der Nederlandse letteren. – Amsterdam; vol. 1939: 1 / 4
Afmetingen: 21.30 x 13.30 (gebonden – harde kaft)

 

1948 Prosper van Langendonck (Bloemlezing)

Ingeleid en samengesteld door Leo Simoens;
Omslag-ontwerp van Broeder Max
Diest: Uitgeverij Pro Arte. -100p.

Reeks: Keurbladzijden uit de Nederlandsche letterkunde. – Diest; vol. 19
1962 Gedichten. (bloemlezing)

Verzameld en ingeleid door Albert Westerlinck.
Hasselt: Heideland. -77p.

Reeks: Poëtisch erfdeel der Nederlanden; vol. 3
Afmetingen: 18 x 11 (pocket)

 

B.    In Tijdschriften

Prosper van Langendonck publiceerde heel veel in tijdschriften. Dnbl heeft heel wat primaire teksten van hem electronisch beschikbaar.

Onze selectie omvat de twee belangrijkste essays.

1888 De Vlaamsche Parnassus. (essay)

In: Nederlandsche Dicht- en Kunsthalle, jg. 10, p. 564-574.
1894 Herleving der Vlaamsche Poëzij. (essay)

In: Van Nu en Straks, jg. 1, p. 26-37 en 43-44.