home | Inloggen
Aantal schrijvers: 528 | Aantal boeken:

15394

Sleeckx, Domien

Maakt deel uit van: , ,

DOMIEN SLEECKX

Antwerpen,2 februari 1818 – Luik, 13 oktober 1901

 Taalkundige, journalist en schrijver van verhalen, romans, essays, drama’s en blijspelen.

Domien Sleeckx was één van de grondleggers van het realisme in de Vlaamse letteren.

In 1844 was hij medeoprichter van Vlaemsch België, het eerste Vlaamse dagblad na de Belgische revolutie en ook het eerste Nederlandstalige dagblad in Brussel.

Samen met Jaak van de Velde (1817-1893) schreef hij ook een Frans-Vlaams Woordenboek gebaseerd op de spelling van Jan Des Roches.

Schreef ook onder pseudoniem ‘Van den Bogaert’ en ‘Albrecht van den Bossche’

BIOGRAFIE

2 februari 1818: Jan Lambrecht Dominicus (Domien) Sleeckx werd geboren te Antwerpen in de Antwerpse Sint-Andriesbuurt.

  • Hij was de eerste van zeven kinderen van Albert Jan Sleeckx en Maria Carolina Van den Bosch. Zijn vader werkte als kopergieter in een fabriek van kerkornamenten en leerde de jonge Domien lezen. Zijn belangstelling voor Antwerpse en Vlaamse verhalen en volksliederen erfde hij van zijn moeder.
  • Na een jaar in een privaatschool ging hij als zevenjarige naar de gemeenteschool. Sleeckx volgde ook een tijdlang tekenlessen aan de Academie. Na een korte onderbreking vanwege de Belgische Revolutie, behaalde Domien als primus de laatste klas in de gemeenteschool.

1832: Vervolgde  – als veertienjarige – zijn opleiding aan het athenaeum.

1843-1845: Op vraag van Jan De Laet vertrok hij in december 1843 naar Brussel om er te werken als opsteller-journalist voor de eerste Nederlandstalige krant in Brussel: Vlaemsch België.

  • De krant viel al snel zonder middelen en Sleeckx richtte in november 1844 een opvolger op, De Vlaemsche Belgen. Ook deze krant had onvoldoende financiële middelen en hield eind juni 1845 op te bestaan.

1843: Debuteerde met ‘Kronyken der straten van Antwerpen’, een verzameling historische verhalen en legenden, waarin de lezer een aardig stuk plaatselijke geschiedenis (van de late middeleeuwen tot de 7de eeuw) kon terugvinden.

  • De algemene teneur is eerder romantisch, maar opzet en structuur – het verklaren van de oude straatnamen- is een didactische ingesteldheid die sterker is dan bij de romantische tijdgenoten. Studie en lering dreigen soms de overhand te halen, maar desondanks blijft het werk door zijn kleurrijkdom en gevarieerde thematiek zeer leesbaar tot op heden, vooral in de sterk vermeerderde vierde druk van 1877.

1845: Sleeckx ging toen als vertaler en corrector werken voor de Moniteur Belge (belgisch Staatsblad)).

  • Daar ontstond de idee om een groot Fransch-Vlaamsch en Vlaamsch-Fransch vertaalwoordenboek op te stellen. Samen met Jaak Vande Velde werd dit gerealiseerd.

1848-1851: Hun lijvige woordenboek verscheen in twee delen (1848-1851) en beleefde in totaal drie drukken. Van het woordenboek werd ook een beknopte editie uitgegeven en later zelfs tot zakwoordenboekje omgewerkt.

Samen met Van de Velde en de schrijver Pieter Ecrevisse  gaf hij ook het letterkundig tijdschrift De Vlaemsche Stem uit.

1848: Publiceert ‘Volksverhalen’.

  • Literair geen hoogvlieger, maar wel reeds een opvallend waarheidsstreven waarin de kleine man naar het leven wordt geportretteerd. (‘Dry kleine ware geschiedenissen'; ‘Mieken Timmers’).
  • Vooral de tekst ‘Vlaemsche zelfopoffering’ (1846-1847) bevat een van de weinige harde getuigenissen over de Vlaamse hongerjaren, al is de fictionele inkleding niet zonder sentiment en de strekking veelal conservatief: de Vlaamse bevolking verdient de voorkeur op de Franse, daar ze haar lot gelaten draagt en niet in opstand komt.

1850: Werd tot lid der Maatschappij voor Nederlandse Letterkunde te Leiden benoemd en nam deel aan de eerste Taal- en Letterkundige Congressen.

1851: De verhalenbundel ‘In alle standen’.

  • Literair vindt men rijp en groen naast elkaar.
  • Bevat een goed vertelde misdaadstory (De baas uit het Rozelaarken), voorts bladzijden behoorlijke realistische observatoe, rake typeringen van figuren zowel uit de bourgeoisie als arbeidersklasse (De voorzitter Breugels; Twee weduwen). Daarnaast zijn er verhalen waarin doelbewust melodramatische effecten worden nagejaagd (Myne buren; Schurken en brave lieden)

1853: Keerde terug naar Antwerpen en werkte er voor De Schelde, de Lloyd Anversois en Le Précurseur.

1855: Publicatie van de verhalenbundel ‘Ontmoetingen

  • Deze bundel heeft meer presence omwille van het openingsverhaal “Miss Arabella Knox” Het is een levensgeschiedenis van een Engelse hardraver die aan lagerwal raakt en sterft als vigilantepaard. Een van de beste teksten die Sleeckx ooit schreef.

1858:Paul’ een roman gebouwd op het vondelingenmotief, met alle verwikkelingen, naamsveranderingen en toevalstreffers vandien. De publicatie is een ernstige terugval van het meesterlijke verhaal “Miss Arabella Knox” naar het niveau van feuilletonliteratuur.

1860: Affirmeert zich als een gangmaker van het Vlaamse realistische proza.

  • Waarschijnlijk werd hij gestimuleerd door het Franse realisme-debat (Champfleury, Duranty), dat ook in Frans-Belgische artistieke milieus niet onopgemerkt was gebleven. Zijn kunstconcept zal gebaseerd wordt op waarheid, natuurlijkheid en gezond verstand, zonder te raken aan de idealiserend-educatieve strekking van de Vlaamse letteren.

1861: Volgde hij de eveneens Vlaamsgezinde en liberale letterkundige Jan van Beers op als leraar aan de Rijksnormaalschool te Lier tot hij in 1879 benoemd werd als hoofdinspecteur voor het lager onderwijs, een functie die hij tot het einde van zijn loopbaan bekleedde.

1861: Wat Sleeckx onder gezonde ‘realismus’ verstaat wordt duidelijk in zijn roman ‘In’t schipperskwartier’: een weeskind uit de Antwerpse havenbuurt klimt via alfabetisatie en zelfstudie op van matroos tot zeekapitein. Tegelijk zedenroman en schelmenroman voortreffelijke milieutypering, episodische opbouw, mild humoristische inslag kenmerken deze roman.

1863: ‘Op ’t Eksterlaar’ is Sleeckx’ meest voldragen werk. Wellicht zelf de beste Vlaamse prozapublicatie uit de jaren zestig.

  • Cyclische raamvertelling, geïnspireerd door ‘Die Serapionsbrüder (1819-1821)’ van E.T.A. Hoffmann en de ‘Phantasus’ van Ludwig Tieck.
  • Sleeckx memoreert de tijd (1840 en daaromtrent) toen de Antwerpse letterkundigen samen met enkele beeldhouwers en kunstschilders, voor eigen taal en volksbestaan ten strijde trokken.
  • Enscenering: elke donderdagnamiddag in de zomer kwamen ze bij elkaar in de herberg “De Ekster” om er beurtelings voor te lezen uit eigen werk en over diverse onderwerpen te discussiëren.
  • Het boek biedt een staalkaart van de meest courante verhaalstoffen uit de Vlaamse prozaliteratuur tussen 1840 en 1860. Uiteraard overheerst het realistische element zoals in “De gescheurde kraag”, het relaas van een kleinsteedse vete en ‘Jol’ een humoristische hondengeschiedenis.

1864:Dirk Meyer’ is op dezelfde leestgeschoeid als ‘In’t schipperskwartier’, maar is tikkeltje meer moraliserend.

1867:Tybaerts en Cie’ mag met reden zijn meest realistische roman worden genoemd.

  • Confronteert de lezer met de mentaliteit en het sociale leven in een Vlaamse provinciestad (in casu Lier waar hij sinds 1861 werkzaam was).
  • Notabelen, middenstanders en arbeiders houden er slechts één waardeschaal op na: materieel bezit. Daaraan worden alle menselijke relaties en sociale conventies ondergeschikt gemaakt.
  • Twee sluwe kooplui van lage komaf laten de goegemeente geloven dat zij zelf de kapitaalkrachtige eigenaars en negocianten zijn van een bloeiende lijnwaadzaak, terwijl ze in werkelijkheid slechts voor rekening werken van een Gents textielfabrikant.
  • Op een mum van tijd zijn ze gerespecteerde burgers en kunnen zelfs familie en dienstpersoneel aan het lijntje houden wanneer ze aanvoelen dat die speculeren op hun vermeende fortuin en nalatenschap.

1868:De plannen van Peerjan’ bevat dezelfde nuchtere observatielijn als ‘Tybaerts en Cie’.

  • Enkel de afloop van de roman –de mislukking van de huwelijksintriges van het titelpersonage ten voordele van zijn zoon- verzwakt het realistische gehalte.
  • Toont een Vlaamse hereboer zoals die in de 19de eeuw voorkwamen in de Antwerpse polders als begerig naar grond en geld, stug en hardvochtig wanneer zijn belangen dat vereisten.
  • De roman is lichtelijk tendentieus omdat het Sleeckx als verlicht liberaal blijkbaar hoog zat dat de stedelijke armenbesturen nog steeds bij zulke lieden weeskinderen uitbesteden.

1870: ‘Hildegonde’

  • Goed gestructureerd historisch verhaal. Beter dan de meeste historische verhalen van Conscience uit zijn laatste periode.
  • Juni-oktober 1496: het groot Antwerps landjuweel en het huwelijk van Filips de Schone en Johanna van Castilië te Lier. Een goede vondst om de liefdeshistorie van het titelpersonage te situeren in het Liers-Antwerps rederijkersmilieu en het te relateren aan de befaamde Colibrant-triptiek uit de Gummaruskerk. Zo kon hij de lezer vergasten op een boeiende cultuurwandeling door het plaatselijk erfgoed. De nuchtere tekst echter mondt meermalen uit op een stroeve historische verhandeling.
  • Vergelijk de poëtische toets die Anton Bergmann in 1874 zal aanbrengen in de beschrijving van het Liers begijnhof in ‘Ernest Staes’.

In de jaren zeventig is Sleekx’ rol als schrijver van romans, novellen en verhalen zo goed als uitgespeeld en blijft hij enkel als essayïst en toneelauteur actief.

1879: Sleeckx verhuisde naar Schaarbeek bij Brussel.

1885: Engageerde in de gemeentepolitiek en gemeenteraadslid werd gekozen in 1888.

1891: Verhuisde naar Luik.

13 oktober 1901: Overlijden te Luik.

 

MEER OVER DOMIEN SLEECKX

  • Sleeckx, J., Domien Sleeckx en zijn pseudoniemen, in : Wetenschappelijke Tijdingen, jg. 27 1968), nr. 6, kol. 431-442.
  • Verstappen, Jack, Lexicon Vlaamsche Toneelschrijvers, Veurne, Heembibliotheek Bachten De Kupe, 1995, p. 139.
  • De Schryver, Reginald, De Wever, Bruno, …[et al.], Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt-Utrecht, Lannoo, 1998, 3 dl., p. 2758-2760.
  • Baekelmans, Lode, Domien Sleeckx 1818-1901, Antwerpen, L. Opdebeek, 1931, 31 p.
  • Simons, Ludo, Een graf in Westende. Literair-historische randschriften, Kapellen, Pelckmans, 1993, p. 31-41.
  • Segers, Gustaaf, Sleeckx 1818-1919, in : Verslagen en mededeelingen der Koninklijke
  • Vlaamsche Academie voor Taal- en Letterkunde, Gent, Drukk. Sigger, 1920, 5 p.
  • Carlier, Marc, Domien Sleeckx (1818-1902) en Vlaemsch België (01/01/1844-22/11/1844), in: Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 1991.
  • Sleeckx, Domien, Indrukken en ervaringen. Met een nawoord door Ludo Simons, Beveren / Gent, Orbis en Orion Uitgevers / Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 1982, 224 p.
  • Defosse, Pol (red), Dictionnaire historique de la laïcité en Belgique, Brussel, Fondation Rationaliste – Editions Luc Pire, 2005, p. 253-254.
  • Buddingh’, Cees, Encyclopedie voor de wereldliteratuur, Utrecht, Bruna, 1954, p. 667.

 

Geraadpleegde bronnen

Websites

Referenties

  • WAUTERS, K., Het Vlaamse fictionele proza van Conscience tot Loveling. In: Hoofdstukken uit de geschiedenis van de Vlaamse letterkunde in de 19de eeuw. Deel 1. P195-202
  • Deprez, Ada, Gobbers, Walter en Wauters, Karel (red), Hoofdstukken uit de geschiedenis van de Vlaamse letterkunde in de negentiende eeuw. Deel III, Gent, Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2003, p. 298-300.

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

De bibliografie valt uiteen in drie delen:

a. Chronologisch overzicht;
b. Taalkundige werken;
c. Domien Sleeckx als toneelauteur

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

A. Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1841 Dramata (Verzameling van vier oorspronkelyke tooneelstukjes)

Onder pseudoniem ALBRECHT VAN BOSSCHE.
Bevat: • Karlina of het weesmeisje; • Meester Spinael of Heerschzucht en Kindermin: • Van Dyck te Saventhem; • Hoon en wraak
Antwerpen: gebr. De Wever.
1843 Kronyken der straten van Antwerpen (3 delen) (historische verhalen en legenden) Antwerpen: P. Van Bouwel en K. Oberts. -3 v. in 1 bd.
1843 De regterstoel van Minos. Antwerpen: Drukk. van J. P. Van Dieren & Cie.
Overdruk uit: Muzen-album. – (1843). – p. 52-66
1843 De ryke fokker. (verhaal) Antwerpen: Drukk. van J. P. Van Dieren & Cie.
Overdruk uit: Muzen-album. – (1843). – p. 144-168.
1848 Volksverhalen. (verhalenbundel)
Bevat o m ‘Dry kleine ware geschiedenissen’; ‘Mieken Timmers’ en ‘Vlaemsche zelfopoffering’
Brussel: C. J. A. Greuse. -237p.
1848 De keizer en de schoenlappers of de gekroonde leers. Blyspel in een bedrijf (toneel) Brussel: C. J. A. Greuse. -35p.
1850 Schurken en brave lieden. (novelle)
1851 Smeke-Smêe (Smidje verholen): duivelarij met zang, in drij bedrijven met naspel. (toneel) Antwerpen: Peeters. -78p.
1851 In alle standen: verhalen, karakters en zedeschetsen.
Bevat o m De baas uit het Rozelaarken; De voorzitter Breugels; Twee weduwen; Myne buren en Schurken en brave lieden
1879: 3de uitgave in: Werken / Sleeckx. – Gent, 1877 – 1885; vol. 6.  Uitgegeven bij Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste, Gent
 Brussel: Horta-De Laere.
1852 De kraenkinders. Drama in dry bedryven. (toneel) Brussel: Drukkerij Vlaemsche Stem. -73p.
1852 Jan Steen uit vryen. Liedkensspel in 2 bedryven. (toneel) Brussel: Drukkerij Vlaemsche Stem. -68p.
1852 Beschryving der provincie Antwerpen, bevattende : de opgave van al de steden en dorpen, de gestichten merkwaer-digheden, wegen, vaerten en rivieren, de aenduiding der uitgestrektheid, bevolking, nijverheid en des handels, benevens de algemeene geschiedenis der provincie en de byzondere van elke voorname plaets, enz. ; met een voorafgaende algemeen overzigt van Belgie en de belgische geschiedenis. (essay) Antwerpen: Drukk. van J. P. Van Dieren & Cie. -208 p.
1854 Berthilda: drama met zang in drij bedrijven. (toneel) Antwerpen: Schotmans. -123p.
1855 Ontmoetingen: Miss Arabella Knox ; De geheimzinnige vrouw ; De boete ; Baranowsky.  (verhalenbundel) Gent : I. S. Van Doosselaere, H. Hoste. -123p.
1855 Neel de loods: liedjesspel in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Schotmans. -66p.
1857 Paul. (roman)
Met eene gesteendrukte plaet door W. Linnig
 Gent: W. Rogghe. -180p.
1858 Beschryving der provincie Oostvlaenderen, bevattende de opgave van al de steden en dorpen, wegen, vaerten en rivieren… Gent: Van Doosselaere. -194p.
1858 Geld of Naem ; blijspel met zang, in één bedrijf. (toneel) Gent: Van Doosselaere. -42p.
Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 41
1858 Meester en knecht: drama in drie bedrijven. (toneel) Gent: Van Doosselaere. -59p.
Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 50
1858 De suikeren oom: tooneelspel in drie bedrijven. (toneel) Gent: Van Doosselaere. -80p.
Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 48
1860 De Alleenloopers ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Gent: Van Doosselaere. -35p.
Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 59
1860 Het Spook ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Gent: Van Doosselaere. -36p.
Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 62
1860 Matroos, soldaat en sjouwerman ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Dela Montagne. -30p.
Reeks: Vlaemsche Tooneel ; 1
1861 In ‘t schipperskwartier: tafereelen uit het Vlaamsche volksleven. (verhalen)
Met eene gravure naar H. F. Schaefels.
Heruitgaven
1864: 2de uitgave bij Rogghé te Gent onder de titel: In ‘t schipperskwartier: tafereelen uit het Vlaemsche volksleven. -279p.
1877: Uitgave in: Werken / Sleeckx. – Gent, 1877 – 1885; vol. 1 Uitgegeven bij Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste, Gent.
1902: In de reeks Romantische meesterwerken / Sleeckx, Domien. – Gent; vol. 1902: 1bij Hoste te Gent samen met De scheepstimmerlieden en andere verhalen. (306p)
1916: In de reeks: Onze Leestafel - Antwerpen; vol. B: 10- 11 bij Janssens te Antwerpen.
1943: uitgave bij Uitgeverij Steenlandt te Brussel. -195p.
1972: In Omnibus vlaamse parels 19de eeuw. – bij Reinaert Uitgaven te Zele vol. 1; p. 173- 352.
1984: Heruitgave door Uitgeverij Publiboek/Baart, Deurne in de reeks Vlaamse Volks- en Streekroman.  – 239p. Afmetingen: 21 x 13.70 (gebonden – harde linnen kat met stofomslag)
Amsterdam: Van Kesteren. – 2 delen in een volume, 142 + 123p.
1861 Zoo de ouden zongen, zoo piepen de jongen. Spreekwoord in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Dela Montagne. -38p.

Reeks: Vlaemsche Tooneel ; 2de jaargang nr 4
1861 Geert en Geertje ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Dela Montagne. -30p.

Reeks: Vlaemsche Tooneel ; 2
1861 Beschryving der provincie Braband, bevattende de opgave van al de steden en dorpen, wegen, vaerten en rivieren, de aenduiding der uitgestrektheid, bevolking, nyverheid, des handels, … geschiedenis der provincie … elke voornaeme plaets. Gent: I. S. Van Doosselaere. -206p.
1862 Grétry: drama in vier tijdvakken. (toneel)

Bekroond met de Staatsprijs voor toneelletterkunde voor de periode 1859-1861.
Gent: I. S. Van Doosselaere. -118p.

Reeks: Tooneelbibliotheek. 7e jaer ; 77
1862 Over het realismus in de letterkunde. (essay) Gent: Rogghe. -7p.

Overdruk uit: Handelingen van het zevende Nederlandsch taal- en letterkundig Congres ; 1862, p. 41-47
1862 De visschers van Blankenberg. (toneel)

(1862 – D. Sleeckx – historisch zangspel – opgevoerd op 08/01/1868 en hernomen op 12/11/1871; 26/10/1873 en in 1877)
 Antwerpen: Dela Montagne. -32p.
1862 Voor eene wedding. (toneel)
1862 De genaamde P. (toneel)
1863 Op ’t eksterlaar. Herinneringen van afgestorven en van nog levende vrienden, (Verhalenbundel) (gesprekken, omvattende o.a. Jol)
Frontispice-illustraties van Hendrik Schaefels.
 Gent: Rogghe. -2 vol., 222 + 179p.
1864 Dirk Meyer. Eene geschiedenis van den waterkant. (roman)
1878: 2de uitgave in: Werken / Sleeckx. – Gent, 1877 – 1885; vol. 4 Uitgegeven bij Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste,
Gent: W. Rogghé. -324p.
1865 In de vakancie, verhalen (novellenbundel)
Bevat: o.a. De lieve musschenhistorie, Tjilp! Tjilp!
Met eene plaet door Hendrik Schaefels.
 Gent: W. Rogghé. -287p.
1865 Zannekin: drama in vier bedrijven met een voorspel. (toneel) Antwerpen: Ed. Donne. -141p.
Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ;1ste jg. Nr 7
1865 Basilio en Quiteria. Blyspel in een bedryf. (toneel) Antwerpen: Donné. –40p.
Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken. 1e jaargang ; 12
1866 In 1818. Vaderlandsch toneelspel. (toneel) Antwerpen: Ed. Donne. -68p.
Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ; 2de jg. Nr 9
1866 Eene vrouw met eenen baard, Kluchtspel met zang in een bedrijf. (toneel) Antwerpen: Ed. Donne. -36p.
Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ; 2de jg. Nr 10
1866 Oude en nieuwe Adel ; tooneelspel in drie bedrijven. (toneel) Antwerpen: Ed. Donne. -60p.
Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ; 2de jg. Nr 11
1867 Tybaerts en Cie. (roman)
1881: 2de editie in Werken / Sleeckx. – Gent, 1877 – 1885; vol. 12 . Bij Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste, Gent
Gent: W. Rogghé. -185p.
1867 Jacob Cats. (essay)
1868 De plannen van Peerjan.Dorpsverhaal. (roman)
1882: 2de editie in Werken / Sleeckx. – Gent, 1877 – 1885; vol. 14. Bij Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste, Gent
Antwerpen: Marchand. -185p.
1869 Neef en nicht en andere verhalen.
Bevat: Neef en nicht . Zuster Juliana . De kraag des duivels . Voorgevoel . Gillegillegauwken . De groote St. Bernhart
 Antwerpen: Marchand. -175p.
1870 De scheepstimmerlieden: drama in éen bedrijf. (toneel) Antwerpen: Legros. -26p.
Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken 6:6.
1870 De wraak van den jood: tooneelspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Legros. -24p.
1870 De scheepstimmerlieden. Antwerpen : L. De Cort. -92p.
Reeks: Bibliotheek van fraaie letteren ; 1
1870 Hildegonde. Een verhaal van het einde der 15den eeuw. (historische roman)
1879: 2de editie in Werken / Sleeckx. – Gent, 1877 – 1885; vol. 7 , bij Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste, Gent.
Antwerpen : L. De Cort. -118p.
Reeks: Bibliotheek van fraaie letteren ; 6
1870 Ontmoetingen. (verhalen) Gent : Drukkerij Delbecq. -156p.
1871 De gescheurde kraag en andere verhalen. Gent : Drukkerij Delbecq. -155p.
1872 Kunst en liefde. (roman) Gent: W. Rogghé. -159p.
1872 Het erfdeel en andere verhalen.
Bevat o.a. Hoe engel zijn bientje kreeg.
 Gent: W. Rogghé. -159p.
1873 Alexandre Dumas fils, als zedenmeester. Lier: -13p.
1874 Gillegillegauwken. (sprookje) In: Goede vruchten. Een vermakelijk en nuttig lees- en prijsboek.  Dendermonde: Aug. De Schepper-Philips. -233p.
1877 Werken van Sleeckx : verhalen en novellen, dramatische werken. (1877-1885) Gent: Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste. 17 volumes
Omvat:

  • 1877 DEEL I: In ‘t Schipperskwartier : tafereelen uit het Vlaamsche volksleven. 307p. 3de ed.
  • 1878 DEEL II: De straten van Antwerpen : kronieken en legenden. 4de ed.
  • 1878 DEEL III: De straten van Antwerpen : kronieken en legenden. 4de ed.
  • 1878 DEEL IV: Dirk Meyer : eene geschiedenis van den waterkant. -365p. 2de ed.
  • 1878 DEEL V: De kraankinders . Jan Steen uit vrijen . Berthilda . Neel de loods -273p. (= deel I van Dramatische werken).
  • 1879 DEEL VI: In alle standen . Ontmoetingen. -366p. 3de ed.
  • 1879 DEEL VII: Hildegonde : een verhaal van het einde der 15e eeuw.-246p. 2de ed.
  • 1879 DEEL VIII: Op ‘t Eksterlaar : herinneringen van afgestorven en van nog levende vrienden. 419p. 2de ed.
  • 1880 DEEL IX: In de vacantie. -258p. 2de ed.
  • 1880 DEEL X: Literatuur en kunst. -1ste deel.
  • 1881 DEEL XI: Grétry . De suikeroom . Meester en knecht . Zoo de ouden zongen, piepen de jongen. 330p. (= deel II van Dramatische Werken)
  • 1881 DEEL XII: Tybaerts en Cie, en andere verhalen. -298p. 2de ed.
  • 1881 DEEL XIII: Zannekin . De alleenloopers . Het spook . De genaamde P… . Guldentop . De visschers van Blankenberg. 334p. (= Deel III van Dramatische Werken).
  • 1882 DEEL IV: De plannen van Peerjan . Neef en nicht, en andere verhalen. -331p. 2de ed.
  • 1883 DEEL XV: Oude en nieuwe adel . Basilio en Quiteria . De wraak van den jood . Matroos, soldaat en sjouwerman . Het erfdeel . De keizer en de schoenlappers . De vrouw met den baard. -304p. (= deel IV van Dramatische Werken)
  • 1884 DEEL XVI: De scheepstimmerlieden en andere verhalen. -306p. 2de ed.
  • 1885 DEEL XVII: Literatuur en kunst. -2de deel.
1878 Start van de uitgave van de ‘Dramatische Werken’. De serie loopt tot 1883. Gent: Algemeene Boekhandel van Ad. Hoste. 4 volumes
Omvat:

  • 1878 DEEL I: De kraankinders . Jan Steen uit vrijen . Berthilda . Neel de loods. -273 p.
  • 1881 DEEL II: Grétry . De suikeroom . Meester en knecht . Zoo de ouden zongen, piepen de jongen. -330 p.
  • 1881 DEEL III: Zannekin . De alleenloopers . Het spook . De genaamde P… . Guldentop . De visschers van Blankenberg. -334p.
  • 1883 DEEL IV; Oude en nieuwe adel . Basilio en Quiteria . De wraak van den jood . Matroos, soldaat en sjouwerman . Het erfdeel . De keizer en de schoenlappers . De vrouw met den baard. -304p.
1885 Hans Sachs en zijne gedichten. (essay) Gent: Hoste.
Overdruk uit: Nederlandsch Museum. – 2(1885). – p. 125-182
1886 Anneessens. (essay) Gent: J. Vuylsteke.
Reeks: Volksboekjes uitgegeven door het Willems-fonds ; nr. 2
1888 Karel VI en Maria-Theresia. Gent:  -54p.
Reeks: Volksboekjes uitgegeven door het Willems-fonds ; nr. 4
1888 Jozef II en zijne regeering. Gent:  -52p.
Reeks: Volksboekjes uitgegeven door het Willems-fonds ; nr. 5
1889 De Patriottentijd. Gent: druk. Van Doosselaere. -55p.
Reeks: Volksboekjes uitgegeven door het Willems-fonds ; nr. 6
1889 De Jacobijnen in België. Gent: druk. Van Doosselaere. -59p.
Reeks: Volksboekjes uitgegeven door het Willems-fonds ; nr. 7
1889 Miss Arabella Knox: eene paardengeschiedenis.
Uit de bundel ‘Ontmoetingen’ (1855)
1901: In Flandria’s Novellen-Bibliotheek vol 8
1941: In de reeks: Roman- en novellenbibliotheek “Het Morgenrood”. – Gent; vol. 2
Ninove: Jacobs. -36p.
Reeks: Onze nationale letterkunde; vol. 8
1891 Het triptiek van Lier. Antwerpen: Buschmann. -20p.
Overdruk uit: De Vlaamsche school. – (1891)
1893 De oude monumenten van Luik. Antwerpen: Buschmann. -15p.
1895 Vesalius in Spanje. (historische roman) Gent: J. Vuylsteke: (drukkerij P.-A. Geurts ; Nijmegen). – XI-296 p.
Reeks: Uitgave van het Taalverbond, n° 12

POSTHUME UITGAVEN (herdrukken)

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1901 Miss Arabella Knox. (verhaal)

Uit de bundel ‘Ontmoetingen’ (1855)
1889: 1ste afzonderlijke uitgave.
1941: heruitgave bij Dageraad te Gent 61 p in de reeks: Roman- en novellenbibliotheek “Het Morgenrood”. – Gent; vol. 2
Gent: Drukkerij Uitgeverij Plantyn. -32p.
Reeks: Flandria’s Novellen-Bibliotheek. – vol. 8.
Gedrukt bij Drukkerij Geirnaart-Vandesteene
1903 Indrukken en ervaringen. Volksverhalen.

1982: Heruitgave bij Orbis en Orion te Beveren.
Gent: Vuylsteke.
1908 Keurbladzijden uit Nederlandsche schrijvers: Domien Sleeckx.

Bevat: – De kinderjaren van Jan Savoir (uit “Het schipperskwartier”); – Op reis naar Rio (uit “Het schipperskwartier”); — De schipbreuk (uit “Het schipperskwartier”); – Tjilp! Tjilp! (uit “In de vacantie”); – Naar school (uit “Dirk Meyer”); – In school (uit “Dirk Meyer”); – Miss Arabella Knox (uit ” Ontmoetingen”); – Jol (uit “Op ‘t Eksterlaar”); – Hoe Engel zijn Bientje kreeg (uit ” Het erfdeel en andere verhalen”)
Aalst: De Seyn-Verhougstraete. -199p.
1943 In ’t schipperskwartier. (verhalen)
Omslagteekening Leo van Roey
1861: Eerste druk
 Sleeckx 1 Brussel: Drukkerij-Uitgeverij “Steenlandt”, Jan Blockxstr., 40, Brussel III. -195p.

Reeks: De Volksreeks nr 1
Afmetingen: 20 x 13 (ingenaaid met stofomslag)
Toelatingsnummer 3507
1972 In ’t schipperskwartier. (verhalen)
1861: Eerste druk
In: “Omnibus Vlaamse Parels 19e eeuw”.

Reinaert Uitgaven te Zele vol. 1; p. 173- 352
1982 Indrukken en ervaringen. Beveren: Orbis en Orion. -224p.

Reeks: Herdrukken uit de Zuidnederlandse letterkunde / Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde [Gent]; vol. 2
1984 In’t schipperskwartier. (verhalen)

Eerste druk: 1861.
Redactie : Dick Uyt den Bogaard.
Fotografisch zetwerk: Heyselberghs, Wommelgem.
Drukwerk Rotatieboekendruk, Krommenie.
P
roductie Dirk Grandy.
Sleeckx 2 Deurne: Uitgeverij Publiboek/Baart. -239p.

Reeks: Vlaamse Volks- en Streekroman. Afmetingen: 21 x 13.70 (gebonden – harde linnen kaft met stofomslag).

B. Taalkundige werken

Het woordenboek van Sleeckx en Van de Velde verscheen in een tijd dat eentalige woordenboeken nog zo goed als onbestaand waren in het Nederlandse taalgebied. Zowel in Nederland als in Vlaanderen werden toen vooral Nederlands-Franse woordenboeken gebruikt, omdat die vaak de Franse vertaling lieten voorafgaan door een uitleg in het Nederlands. Algemeen kan men stellen dat Nederlands-Franse woordenboeken de voorlopers waren van de eentalige Nederlandse woordenboeken, die pas in de tweede helft van de negentiende eeuw begonnen te verschijnen.

Sleeckx bracht verder nog enkele andere taalkundige werken uit: Stijl en Letterkunde (1866, drie uitgaven), Voorbeelden van Stijl en Letterkunde (1867, drie uitgaven), Nederlandsche Spraakleer (1887, drie uitgaven), Oefeningen op de Nederlandsche Spraakleer (2 delen, 1890), Gronden der Nederlandsche Spraakleer (1888, drie uitgaven).

Bibliografisch overzicht

  • 1848-1851 Dictionnaire complet Français-Flamand – Volledig Nederduitsch-Fransch woordenboek, 2 delen, 1848-1851. Brussel: Greuze. 2 delen. De editie van 1854 online.
  • 1862 Over het realismus in de letterkunde.
  • 1866 Stijl en letterkunde: handboek voor het opstellen en beoordeelen van Nederlandsche schriften, ten gebruike der normaalscholen en andere onderwijsgestichten. Luik: Dessain. -281p.
  • 1867 Voorbeelden van Stijl en Letterkunde.
  • 1887 Nederlandsche Spraakleer ten gebruike der gestichten van middelbaar onderwijs volgens het plan van het Kon. besluit van 11 dec. 1882 opgesteld. Namen: Westmael-Charlier. -150p.
  • 1888 Gronden der Nederlandsche Spraakleer
  • 1890 Oefeningen op de Nederlandsche Spraakleer, 2 delen. Namen: Westmael-Charlier. -2 delen.

De verschillende edities van de “dictionnaire”

Het overzicht hieronder is vermoedelijk niet compleet en nog voor uitbreiding en/of correctie vatbaar.

  • 1848 – Dictionnaire complet Français-Flamand
  • 1851 – Volledig Nederduitsch-Fransch woordenboek
  • 1852 – Nouveau Dictionnaire d’Education Français-Flamand
  • 1853 – Speciale editie van het Volledig Nederduitsch-Fransch woordenboek, gedrukt op slechts 3 exemplaren.
  • 1861 – tweede druk van hun tweedelig woordenboek.
  • 1864 – derde druk van hun tweedelig woordenboek.
  • 1865 – supplement op derde druk met “avis important”
  • 1897 – Nouveau dictionnaire portatif français-flamand, revu d’après la nouvelle orthographe flamande.
  • 1905 – Nieuw nederlandsch-fransch handwoordenboek, herzien volgens de nieuwe nederlandsche spelling

C. Domien Sleeckx als toneelauteur

Sleeckx was bijzonder geïnteresseerd in toneel.

Hij schreef ongeveer 40 stukken, hoofdzakelijk blijspelen, maar jammer genoeg stond zijn creatief dramatisch vermogen niet in verhouding tot zijn ambitie om de Vlaamse toneelletterkunde op een hoger niveau te brengen.

Hij was ook een man van reflectie en bespiegeling. Op congressen, in vergaderingen, tijdschriften en kranten wees hij onverdroten op de achterstand van de Vlaamse theaterwereld, zocht hij naar oorzaken en remedies.

In het Nederduitsch Tijdschrift hield hij een open briefwisseling onder de titel “Te zijn of niet te zijn” waarin hij met Em. Hiel op zoek ging naar de oorzaken van de achterstand.

Een overzicht

  • 1841 Dramata (Verzameling van vier oorspronkelyke tooneelstukjes).   Onder pseudoniem Albrecht van Bossche.  Antwerpen: gebr. De Wever.
  • 1848 De keizer en de schoenlappers of de gekroonde leers. Blyspel in een bedrijf (toneel)  Brussel : C. J. A. Greuse. -35p.
  • 1851 Smeke-Smêe (Smidje verholen): duivelarij met zang, in drij bedrijven met naspel. (toneel) Antwerpen: Peeters. -78p.
  • 1852 De kraenkinders. Drama in dry bedryven. (toneel)   Brussel: Drukkerij Vlaemsche Stem. -73p.
    • Speelt zich af in de 16de eeuw.
    • Sleecks gebruikt het onderwerp om in eindeloze monologen en moeizame dialogen te peroreren over de vooruitgang en de morele ontaarding van de arbeiders met een rechtszitting als dramaturgische nieuwigheid.
  • 1852 Jan Steen uit vryen. Liedkensspel in 2 bedryven. (toneel) Brussel: Drukkerij Vlaemsche Stem. -68p.
  • 1854 Berthilda: drama met zang in drij bedrijven. (toneel) Antwerpen: Schotmans. -123p.
    • Over tranen en liefdepijn.
  • 1854 Neel de loods: liedjesspel in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Schotmans. -66p.
  • 1857 De kleêren van mijn vrouw. (toneel). Onder pseudoniem Van den Bogaert.
    • Grappig travestiespel
  • 1858 Geld of Naem ; blijspel met zang, in één bedrijf. (toneel)  Gent: Van Doosselaere. Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 41   -42p.
  • 1858 Meester en knecht: drama in drie bedrijven. (toneel) Gent: Van Doosselaere. Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 50  -59p.
  • 1858 De suikeren oom: tooneelspel in drie bedrijven. (toneel) Gent: Van Doosselaere. Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 48   -80p.
  • 1860 De Alleenloopers ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Gent: Van Doosselaere. Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 59   -35p.
  • 1860 Het Spook ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Gent: Van Doosselaere. Reeks: Vlaemsche Tooneelbibliotheek ; 62  -36p.
  • 1860 Matroos, soldaat en sjouwerman ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Dela Montagne. Reeks: Vlaemsche Tooneel ; 1  -30p.
  • 1861 Zoo de ouden zongen, zoo piepen de jongen. Spreekwoord in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Dela Montagne. Reeks: Vlaemsche Tooneel ; 2de jaargang nr 4   -38p.
  • 1861 Geert en Geertje ; blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Dela Montagne.  Reeks: Vlaemsche Tooneel ; 2   -30p.
  • 1862 Grétry: drama in vier tijdvakken. (toneel)  Gent: I. S. Van Doosselaere. Reeks: Tooneelbibliotheek. 7e jaer ; 77  -118p.
    • Bekroond met de Staatsprijs voor toneelletterkunde voor de periode 1859-1861.
  • 1862 Voor eene wedding.
  • 1862 De genaamde P.
  • 1862 De visschers van Blankenberg. (toneel)  Antwerpen: Dela Montagne. -32p.
    • historisch zangspel – opgevoerd op 08/01/1868 en hernomen op 12/11/1871; 26/10/1873 en in 1877)
  • 1865 Zannekin: drama in vier bedrijven met een voorspel. (toneel)  Antwerpen: Ed. Donne. Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ;1ste jg. Nr 7   -141p.
    • Een stuk waarin Sleeckx de Vlamingen deed dromen van een maatschappij gegrondvest op het ideaal van broederlijkheid.
  • 1865 Basilio en Quiteria. Blyspel in een bedryf. (toneel) Antwerpen: Donné.  Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken. 1e jaargang ; 12   -40p.
  • 1866 In 1818. Vaderlandsch toneelspel. (toneel) Antwerpen: Ed. Donne. Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ; 2de jg. Nr 9    -68p.
  • 1866 Eene vrouw met eenen baard, Kluchtspel met zang in een bedrijf. (toneel) Antwerpen: Ed. Donne. Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ; 2de jg. Nr 10    -36p.
  • 1866 Oude en nieuwe Adel ; tooneelspel in drie bedrijven. (toneel). Antwerpen: Ed. Donne. Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken ; 2de jg. Nr 11  -60p.
  • 1870 De scheepstimmerlieden: drama in éen bedrijf. (toneel)  Antwerpen: Legros. Reeks: bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken 6:6.-26p.
    • Tegen de achtergrond van de stad Antwerpen schrijft hij over een arbeidsconflict.
  • 1870 De wraak van den jood: tooneelspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Legros. -24p.