home | Inloggen
Aantal schrijvers: 594 | Aantal boeken:

19.538

 

 

Dewachter Richard

DEWACHTER Richard

Kalfort_Puurs, 21 juni 1897 – Duffel, 23 oktober 1975

Ps. Mark

Vlaamsgezind, katholiek schrijver van poëzie en proza.

Debuteerde als dichter tijdens WO I, daarna in het interbellum als prozaschrijver van volkse verhalen die hij afwisselde met katholiek geïnspireerde monografieën over gestigmatiseerde personen.

Tijdens WO II verschenen romans die ruwer waren van aard en de dictatoriale handelswijze van sommige geestelijken hekelden.

Na WO II schrijft hij zijn beste werk met als thema de visserswereld: Het Huis bij de Schoren en later De Gribus bij de Schor (1968).

In 1973 weigerde hij een benoeming tot ridder in de Kroonorde met de motivatie dat te veel van zijn vrienden onder de repressie hadden geleden en dat amnestie uitbleef.

Pseudoniemen: De Rijkaard (in: Vlaamse Leven) voor details zie rubriek A-Z Pseudoniemen lexicon

BIOGRAFIE

21 juni 1897: Richard, Benedikt Aloïs wordt geboren te Kalfort-Puurs als jongste zoon van het gezin van Alexander Dewachter (1851-1914), ontvanger van de gemeente Puurs en Jeanne Marnef (1858-1924). De broer van zijn vader was de latere hulpbisschop Mgr. Dewachter.

Middelbaar onderwijs aan het Sint-Romboutscollege te Mechelen en lid van de Vlaamse Studentenbond van Klein Brabant.

Jan Hammenecker, die hij leerde kennen toen die onderpastoor was te Londerzeel, zal hem literair inspireren en begeleiden. Bij zijn prozadebuut ‘Suske’ schreef de priester een inleidend woordje.

Het is een omgeving waarin zijn christelijke en Vlaamsgezinde overtuiging zijn leven blijvend zullen beheersen.

  • De broer van zijn vader was hulpbisschop Mgr. Dewachter. Eén van zijn tantes, Pauline was abdis van de clarissen in Mechelen. Zijn tante Maria huwde met onderwijzer Benedictus De Boeck. Vier van hun kinderen werden religieus. Bij de familie De Boeck was Richard vriend aan huis.

WERELDOORLOG I & INTERBELLUM

1914-1918: Geeft onder de oorlog het tijdschriftje De Blauwvoet uit.

Voor het gedicht ‘De Wilgen’ wordt hij na de oorlog door de onderzoeksrechter gedagvaard.

Sympathiseert met de Frontbeweging en treedt met o a met Anton van de Velde, Ward Hermans en Jef Schampaerts (die een aantal van zijn gedichten op muziek zet) in tal van Vlaamsgezinde vergaderingen op.

1917: Debuteert met een eerste bundel ‘Bottende Lente’, gevolgd door ‘Dieper leven’ (1918), Gedichtenkrans (1919), en Christelijke Poëzie I en II (1923 en 1925). In 1950 publiceert hij ‘Herfstpreludium’ in 1973 zijn laatste bundel Retenuto I

Het moet gezegd dat zijn dichtproductie slechts met mate werd opgemerkt

1921-december 1922: Legerdienst

Na zijn legerdienst werkt hij korte tijd als bediende op het gemeentehuis van Puurs. Op verzoek van zijn toekomstige schoonvader wordt hij medewerker in diens bloeiende schoenhandel.

6 februari 1923: Huwt met Maria Hendrika Waegemans-Rosiers. Uit het huwelijk worden acht kinderen geboren.

1928: Debuteert als prozaschrijver met de roman ‘Suske’ en de kerstnovelle ‘De Stoker’

  • Het zijn verhalen uit het leven van volkse types uit de streek van Klein-Brabant. Ook zijn volgende roman ‘Gustje van Wannes den Toekker’ uit 1930 en de novelle ‘Polieneke Denkel’ behandelen hetzelfde thema.
  • Zijn romantische liefde tot het Klein-Brabantse Scheldeland blijkt een constante in zijn romans. Dat heeft hij gemeen met schrijvers als Verhaeren, Hammenecker, Pol Leroy, Reninca, Bert Peleman e a .

1932: Dewachter snijdt een ongewoon thema aan: gestigmatiseerden. Het thema houdt hem levenslang bezig. Thérèse Neumann: de bode van Konnersreuth (1932), gevolgd door Bekeerlingen van Konnersreuth (1935) verschijnen nog voor Wereldoorlog II uitbreekt. 26 jaar Konnersreuth (1953) en Thérèse Neumann, een bedriegster ? (1972) vormen het sluitstuk. Ook over Pater Pio (1966) schreef hij een werkje.

 

1940-1945:  WO II – EEN TRILOGIE DIE DE GEESTELIJKHEID OP DE VINGERS TIKT

In de trilogie die zich grotendeels afspeelt in de volkse buurten van Brussel ‘Jeanke’ (uit het leven van de Marollen – 1942); Kapelaan Van Bolle (1942) en Het groote offer (1945), neemt hij het samen met de jongeren op tegen de dictatoriale wijze waarop sommige geestelijken optreden. De boeken krijgen van de katholieke kritiek meteen het kenmerk ‘streng verboden’ mee.

NA WERELDOORLOG II _

1946: Dewachter was een verwoed visser. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat zijn beste werk verband houdt met de visserswereld: Het Huis bij de Schoren (1946) en later De Gribus bij de Schor (1968)

Het latere werk van Dewachter kan men indelen in drie categorieën:

1  Geschriften in briefvorm over onderwerpen van actuele aard

      1. Elckerlyc antwoordt (1952)
      2. Antwoord van Elckerlyc (1967)

2  Monografieën over gestigmatiseerden

      1. Thérèse Neumann (1932)
      2. Bekeerlingen van Konnersreuth (1935)
      3. 26 jaar Konnersreuth (1953)
      4. Pater Pio, reeds 48 jaar gestigmatiseerd (1966)
      5. Thérèse Neumann, een bedriegster? (1972)

3  Recensies voor de Gazet van Antwerpen van Franstalige werken van auteurs die het katholicisme positief benaderen en twee reeksen vervolgverhalen: ‘Het leven is nu eenmaal zo‘ (1967) en ‘Firma Van Meerbeeck en Co ‘ (1968). Geen van beiden werden in boekvorm uitgegeven.

De publicaties  Elckerlyc antwoordt (1952) en Antwoord van Elckerlyc (1967) vormen Dewachter’s antwoord op E. Van der Hallen’s geestelijk testament ‘Brieven aan Elckerlyc’ (1947), geschreven onder pseudoniem J. Van den Wijngaerdt, dat – op humanitair en christelijk bemoedigende wijze –  gericht is aan mensen in nood.

12 december 1967: Zijn 70ste verjaardag – tevens 50-jarig schrijversjubileum – wordt gevierd door de Kunstkring Het Vierkant en door de VVV-Puurs.

Na zijn oppensioenstelling schrijft hij een aantal autobiografische boeken: Dagboek van een gek (1970) en Kaïn 2000 (1972)

4 mei 1973: Wanneer hem wordt gemeld dat hij door de koning benoemd is tot Ridder in de Kroonorde, weigert hij de onderscheiding te aanvaarden met het argument dat er door de koning nog geen volledige amnestie is ondertekend.

1975: Zijn laatste boek is een dagboek:  Zo is het gebeurd

23 oktober 1975: Overlijden te Duffel.

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Website

Referenties

  • G. Van Melveren (ps W. Cloostermans), “Even voorstellen”. Inleiding op ‘Antwoord aan Elckerlyc’ (1967), Oranje-Uitgaven, Wilrijk pp 5-10

SMAAKMAKER

Requiem voor Katrien

Zij was een arme schuchtere vrouw…
Slechts een paar ver-wanten.
Niemand treurde er, was in rouw.
De melkboer-bakker om de klanten.

Verlaten plaats en afgezonderd,
stond niemand over ’t plotse sterven
van deze stille vrouw verwonderd.
De arme zal de hemel erven.

Daarbuiten in een trieste regen:
de stootkar met de naakte kist.
Geen rouwkleed met het kruis…geen zegen…
en niemand die te bidden wist.

In druilig kille morgenregen
verliet Katrien haar krottig huis.
Een schamel groepje langs de wegen
de kist … de stootkar …  zonder ’t kruis.

De melkboer tussen beide tremen
De bakker stotend achteraan
Hoe kon men ook zo’n dood vernemen ?
’t Was allemaal zo stil gegaan

Een kind met kruisbeeld kwam hen tegen.
Het klokje tampte en in ’t portaal
kreeg nu Katrien de kwispelzegen
Een roerend afscheid zonder praal.

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience –Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007
  • POËZIECENTRUM vzw – Gent

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klik op de foto

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1917 Bottende lente (gedichtenbundel)

Met een voorwoord van Jan Hammenecker.
Bevat 52 gedichten

Sint-Amands-aan-de-Schelde: Boekdrukkerij H. WILS -95p.

Afmetingen: 20.50 x 14 (ingenaaid – zachte kaft)

1918 Dieper Leven – Klinkdichten (gedichtenbundel)

Bevat de cycli: Dieper leven; Mijmeringen; Verwelkte bloemen; Minnestralen; Gelegenheids- Klinkdichten.

Sint-Amands-aan-de-Schelde: Uitgegeven door de Boekdrukkerij H. WILS. -52p.

Afmetingen: 21 x 13.50 (ingenaaid – zachte kaft)

1919 Gedichtenkrans (gedichtenbundel)

Bevat 47 gedichten verdeeld over de cycli: Eenige klinkdichten; Door God’s Schepping; Stille gevoelens; Drie liederen; Verzen.

Antwerpen: Boekhandel “Flandria” (Kathelijnevest). -79p.

Afmetingen: 17.20 x 12.50 (ingenaaid – zachte kaft)
Gedrukt bij H. Wils-Wiels te Sint-Amands-aan-Schelde

1923 Christelijke Poëzie I (gedichtenbundel) Sint-Amands-aan-de-Schelde: Boekdrukkerij WILS-WIELS.  – niet gepagineerd [24 ]bladen

Afmetingen: 18 x 16.50 (ingenaaid – zachte kaft)

1925 Christelijke Poëzie II (gedichtenbundel)

Bandversieringen en teekeningen van den schrijver.

Sint-Amands-aan-de-Schelde: Boekdrukkerij H. WILS en Zoon.
1928 Suske (roman)

Frontispice Thomas Groenendaal
Tekeningen: (Jan Verschueren)
Inleiding: Jan Hammenecker pp 5-6

Brussel: Davidsfonds -165p.

Afmetingen: 20.25 x 13.50 (ingenaaid – zachte kaft)
Reeks: Davidsfonds nr 222
Druk: Excelsior Zandstraat St Baafs-Brugge.
Colofon: Dit boek, het vijfde van de reeks 1928 van het Davidsfonds werd gedrukt op 50 duizend exemplaren

1928 De Stoker (kerstnovelle)

Houtsneden van Jan Verschueren

Antwerpen: Uitgeverij N.V. Leeslust / Eindhoven: N.V. Lecturis. -79p.

Afmetingen: 20.50 x 16.50 (ingenaaid – zachte kaft)
Gedrukt op de persen van V. Van Dieren & Co Venusstraat, 27 – Antwerpen.

1930 Gustje van Wannes den Toekker (roman)

Bandversiering: Jan Fr. Cantré

Mechelen: Het Kompas / Amsterdam: De Spieghel. -132p.

Afmetingen: 19.25 x 13 (ingenaaid & gebonden)
Druk: NV Drukk. Erasmus – Ledeberg-Gent.

1931 De late verteller. (verhaal) Averbode: Uitgeverij Altiora.

Reeks: Vlaamse Filmkes vol. 37

Z j
[1932]
Polienken Denkel (novelle)

Omslagteekening: M(arcel) B(aeté)

Brussel: N.V.Standaard Boekhandel / Amsterdam: De Spieghel Uitgeversbedrijf.   -126p.

Afmetingen: 19 x 13 (ingenaaid – zachte kaft)

1932 Levensvlam (roman)

 

Sint-Amands-aan-de-Schelde: Boekdrukkerij WILS. -240p.

Afmetingen: 22.50 x 16.50 (ingenaaid – zachte kaft)

1932 Thérèse Neumann: de bode van Konnersreuth.  (historische biografie – christelijke devotie)

Turnhout : Uitgeverij J. Van Mierlo-Proost. -154p.

Afmetingen: 16.75 x 11  (ingenaaid – gekartonneerde kaft)
Reeks: Volksbibliotheek Nr. 1

1933 Heilandswege in Konnersreuth.

Friedrich Ritter von Lama ; Nach flämischen Originalmaterialien von R. Dewachter und Dr. V Kevelaer.
Auteur: Ritter Friedrich von Lama.
Dewachter, Richard – Auteur van voorwoord, inleiding, etc.
Kevelaer, V. – Auteur van voorwoord, inleiding, etc

Kevelaer : Verlag J. Thum GmbH.   -80p.

Afmetingen: 19 x 12.60 (ingenaaid – zachte kaft)

1935 Bekeerlingen van Konnerreuth. (historische biografie – katholieke devotie) Turnhout : Uitgeverij J. Van Mierlo-Proost.  -173p.

Afmetingen: 16.75 x 11 (ingenaaid – gekartonneerd)
Reeks: Volksbibliotheek Nr. 15

1942 Jeanke (Uit het leven van de Marollen) (roman)

Bandversiering en teekeningen van Jan Verheyden.

Deel I van een trilogie bevattende Jeanke (1942) – Kapelaan Van Bolle (1942) – Het Groote Offer (1945)

Leuven: Davidsfonds. -160p.

Afmetingen: 19 x 12.50 (ingenaaid & gebonden met kartonnen kaft)
Colofon: Dit boek is nr 308 der Volksreeks van het DAVIDSFONDS,
zesde der jaarreeks 1942. Bandversiering en Teekeningen van JAN VERHEYDEN. Druk van de Etablissementen Brepols N.V. te Turnhout.
Gedrukt op oorlogspapier.

1942 Kapelaan Van Bolle. (roman)

Omslag en illustraties:  Jan Verheyden.
Deel II van een trilogie bevattende Jeanke (1942) – Kapelaan Van Bolle (1942) – Het Groote Offer (1945)
1943: Herdruk met omslagontwerp van Nelly Degouy

Diest: “Pro Arte” pvba.  -275p.

Afmetingen: 19.25 x 12.75 (ingenaaid & gebonden met kartonnen kaft)
Copyright by “Pro Arte” P.V.B.A. Diest (Jos Philippen, Beheerder-Directeur)
P.C. Nr. 275 – Antwerpen.

1943 De Worsteling (roman)

Illustraties: J. Verheyden.

Kortrijk: N.V. Zonnewende -283p.

Afmetingen: 23 x 15,50 (gebonden – met stofomslag)
Druk: S.V. Groeninghe Drukkerij Budastraat, 56; Kortrijk.
Toelating nr 5633

z j
[1944]
Fluppe Vennes (novelle)

Omslag en illustraties door Jan Verheyden.

Puurs: Uitgave “WIKING”   -79p.

Afmetingen: 24 x 13.25 (ingenaaid – zachte kaft)
Drukkerij: J. Baeté, Puurs.
Toelatingsnummer 3208

1945 Het Groote Offer (roman)

Deel III van een trilogie bevattende Jeanke (1942) – Kapelaan Van Bolle (1942) – Het Groote Offer (1945)

Kortrijk: N.V. Zonnewende.   -208p.

Afmetingen: 17.75 x 13.25 (gebonden – harde kaft met stofomslag)
Gedrukt in België Drukkerij “Vooruitgang” Kortrijk.

z j
[1946]
Het Huis bij de Schoren. Visscherskroniek.

1972: Heruitgave door het Huldecomité Richard Dewachter te Puurs.
Colofon: Deze tweede druk van ‘Het Huis bij de Schoren’ wordt uitgegeven door het Huldecomité Richard Dewachter bij gelegenheid van zijn 75e verjaardag.
De oplage blijft beperkt tot 500 genummerde en door de auteur gehandtekende exemplaren.

Antwerpen-Brussel-Gent- Leuven: Uitgeversmaatschappij N.V. Standaard Boekhandel.  -224p.

Afmetingen: 23.50 x 15.50 (ingenaaid & gebonden – met stofomslag)

2de druk 1972

z j
[1947]
Pietje de bezembinder. (novelle)

Opgeluisterd met dertig mooie pentekeningen van kunstschilder G. De Bruyne

Antwerpen: Uitgeverij “De Vlijt”, Nationalestraat 46. -110p.

Afmetingen: 20.25 x 14.25 (ingenaaid – zachte kaft)
Colofon: Steek uw licht op, boekenvriend, en keur deze eerste uitgave van Richard Dewachter’s novelle “Pietje de bezembinder’. Een boeiend verhaal, met goede moraal, geurend naar de wilgenstronken en de wijmbossen van de Weert. Voor U verzorgd en uitgegeven door “De Vlijt” en opgeluisterd met dertig mooie pentekeningen van kunstschilder G. De Bruyne, Alle genummerd. Dit is Nr …

1947 Kruisweg. (proza – christelijke devotie)

Met 13 buitentekstillustraties over de volle bladzijde door Adriaen (ps. van Fr. van Immerseel)

Kortrijk:  St. Gabriël-uitgeverij PP Passionisten / N.V. Zonnewende. -31p.

Afmetingen: 27 x 18  (gebonden in vollinnen uitgeversband met goudopdruk)
tekst: tweekleurendruk (zwart/rood)
Drukkerij Vooruitgang, Kortrijk

1950 Herfstpreludium. (gedichtenbundel)

De tekeningen zijn van Jan Verheyden.
Bevat de cycli: Herfstpreludium; Scheldesonaten.
Nota: Een aantal van de tekeningen in deze bundel vindt men ook terug in ‘De gribus bij de Schor’ (1968)

Boom : Uitgeverij Steen voor steen.  -34p.

Afmetingen: 22 x 16  (ingenaaid – grijze vollinnen harde kaft met goudopdruk)
Colophon: Dit boek werd uitgegegevn door uitgeverij “Steen voor steen”, Blauwstraat 28, Boom, op 300 genummerde exemplaren, gedrukt op de persen van J. Baeté te Puurs.
Dit is nr …

z j
[1952]
Elckerlijc antwoordt. Brieven aan levenden & doden.

Tielt: Drukkerij Uitgeverij Lannoo.  -147p.

Afmetingen: 17 x 11 (ingenaaid – zachte kaft met flappen)

1953 26 jaar Konnerreuth, zijn bekeerlingen (historische biografie – christelijke devotie)

Omslagtekening van Dom Bruno Groenendael O.S.B.
Inhoud: Deel I: 26 jaar Konnersreuth (pp 6-78; Deel II: Bekeerlingen van Konnersreuth (pp 81-188

Mechelen: St.-Franciscus Drukkerij. -190p.

Afmetingen: 20.50 x 13.75 (twee versies: ingenaaid & gebonden)

1966 Pater Pio, reeds 48 jaar gestigmatiseerd;  (biografische schets)

Met illustraties

Bonheiden: Uitgave van het ‘Werk der Gemeenschapsretraites’.  -87p.
1967 Antwoord aan Elckerlijc  (brieven)

Vervolg op “Elckerlijc antwoordt” uit 1952. Uitgegeven t g v zijn 70e verjaardag, tevens 50-jarig schrijversjubileum

Wilrijk: Oranje Uitgaven. -156p.

Afmetingen: 18 x 11 (ingenaaid – zachte kaft)
Verantw. Uitg. Staf Vermeire Prins Boudewijnlaan 323, Wilrijk.

1967 Het leven is nu eenmaal zo. (vervolgverhaal) Niet afzonderlijk gepubliceerd. Verscheen als feuilleton in De Gazet van Antwerpen.
1968 Firma van Meerbeeck & Co. (vervolgverhaal)

Vervolg op ‘Het leven is nu eenmaal zo’.

Niet afzonderlijk gepubliceerd. Verscheen als feuilleton in De Gazet van Antwerpen.
1968 De gribus bij de schor (novelle)

Bandversiering en tekeningen zijn van Jan Verheyden.

Enkele van deze tekeningen verschenen eerder als illustratie bij de dichtbundel ‘Herfstpreludium’ (1950)

Mortsel (Osylei 9): Oranje Uitgaven.  -85p.

Uitgever: Staf Vermeire
Afmetingen: 20.50 x 15.25 (ingenaaid – zachte kaft)
In de winter van 1968 in opdracht van de Oranje-Uitgaven gezet uit de Bodoni-letter en gedrukt op de persen van N.V. Vonksteen Langemark, West-Vlaanderen. Clichés vervaardigd resp. afgewerkt door de fotograveur N.V. Deckmyn & Co Roeselare. Van dit boek zijn veertig exemplaren gedrukt op Oudhollands Van Gelder Vergé met watermerk en schepranden genummerd van I tot XL. Deze exemplaren komen niet in de handel.

1969 Dagboek van een gek (psychologische bespiegelingen)

Kaftontwerp van Jan Verheyden.

Mortsel (Osylei 9): Oranje Uitgaven. -157p.

Uitgever: Staf Vermeire.
Afmetingen: 20.50 x 15.25 (ingenaaid – zachte kaft)
In de zomer van 1969 in opdracht van de Oranje-Uitgaven gezet uit de Garamond 12 p. en gedrukt op de persen van N.V. Vonksteen Langemark, West-Vlaanderen Clichés vervaardigd resp. afgewerkt door de fotograveur N.V. Deckmyn & Co Roeselare.
Van dit boek zijn twintig exemplaren gedrukt op Oudhollands Van Gelder Vergé met watermerk en schepranden genummerd van 1 tot 20. Deze exemplaren komen niet in de handel.

1970 Toeter de veerman (novelle)

Voorplat: Omslag naar schilderij van kunstschilder Tony van Os.
Achterplat: Zwart Wit weergave van portret geschilderd door Broeder Max

Mortsel (Osylei 9): Oranje Uitgaven.  -106p.

Uitgever: Staf Vermeire
Afmetingen: 20.50 x 15.00 (ingenaaid – zachte kaft)
In de herfst van 1970 in opdracht van de Oranje-Uitgaven gezet uit de Garamond 12 p. en gedrukt op de persen van de Sint-Franciscus Drukkerij te Mechelen.
Clichés vervaardigd resp afgewerkt door de fotograveur De Schutter te Antwerpen. Van dit boek werden vijftig exemplaren genummerd van 1 tot 50. Deze exemplaren komen niet in de handel.

1972 Kain in 2000 (novelle) Antwerpen  Uitgeverij “De Vlijt”.  -91p.

Afmetingen: 21.50 x 13.50 (ingenaaid)
Gedrukt in Sint-Franciscusdrukkerij Karmelietenstraat 6, 2000 Mechelen

1973 Vroom bedrog ? Was Thérèse Neumann een bedriegster ? (essay) Antwerpen  Uitgeverij “De Vlijt”.   -39p.

Afmetingen: 21.50 x 13.50

1973 Retenuto I. (gedichtenbundel)

Bevat de cycli: Vlaanderen; Bezinning; Varia; Aan vrienden.

Neeroeteren: Oranje-Uitgaven.  -143p.

Afmetingen: 15.80 x 16 (ingenaaid – zachte groene kaft, zwart geletterd)
Colofon: Deze dichtbundel van Richard Dewachter werd door “Oranje-uitgaven”, Staf Vermeire, Bergerven 29, Neeroeteren, uitgegeven op 350 genummerde exemplaren en gedrukt op d persen van de Sint-Franciskusdrukkerij te Mechelen, gezet in de Garamond corpus 12 en gedrukt op Houtvrij Offset-Imach.
Dit is nummer …

1975 Zo is het gebeurd. (dagboek) Sint-Amands-aan-de-Schelde: Streek-VVV-Klein Brabant -Scheldeland vzw. -202p.

Afmetingen: 21.50 x 13.50 (ingenaaid – zachte kaft)