home | Inloggen
Aantal schrijvers: 531 | Aantal boeken:

15464

Coole, Marcel

Maakt deel uit van:

Marcel COOLE

Kortrijk, 21 augustus 1913 – Koksijde, 11 februari 2000

Coole 0d

Dichter en toneelschrijver.

Betrokken bij verschillende literaire tijdschriften.

Zijn realistische bundel Kaluwa leverde hem in 1957 de Driejaarlijkse prijs voor Koloniale Letterkunde op.

BIOGRAFIE

21 augustus 1913: Marcel Jozef Coole werd geboren  te Kortrijk.

  • Studeerde eerst aan de Rijksmiddelbare school te Kortrijk en daarna aan de Rijjksmiddelbare Normaalschool te Gent, waar hij Achilles Mussche tot leraar had.
  • Zijn vader, Jozef Coole, was een lokaal bekende dichter van volkse strofen en politieke strijdliederen.

Zijn eerste verzen plaatste Coole in studententijdschriften en weekbladen.

1933: Debuteerde op 20-jarige leeftijd samen met Abdon Desmedt met de bundel “Zoeklichten”. waarin hij ongeremd zijn gevoelens tot uiting bracht.

1934: Studeerde af als Regent Germaanse Talen en werd leraar te Brugge.

1936: Verscheen zijn eerste verhalend gedicht “Licht en schaduw

1937: Na zijn legerdienst werd hij literair commentator voor de radio (NIR) , daarna hoofd van de Literair en Dramatische Uitzendingen.

Tenslotte werd directeur van de gesproken uitzendingen.

1937: Richtte hij met Johan Daisne en Luc van Brabant het poëzietijdschrift Klaver(en)drie op.

  • Tweemaandelijks poëzietijdschrift dat verscheen van september 1937 tot en met januari 1948.

Later werkte hij mee aan De Spiegel (1945-1946) en was redacteur van het Nieuw Vlaams Tijdschrift en Diogenes.

Eind jaren dertig begon hij lange epische gedichten te schrijven, waaronder De zonneblinde ruiters (1937) en De minnaars van Teruel (1938), later gevolgd door Ballade van den eeuwigen vrede (1943) en Eurudike (1945). Maar in andere bundels zoals Moederschap (1939), Vaarwel… (1941) en Loutering (1941) blijft hij  meer intieme, gevoelsgeladen gedichten schrijven.

1943: Is een soort literair kanteljaar.

  • De twee eerste bundels van dat publicatiejaar ‘Het gevecht met het hart‘(1943) en ‘De ballade voor de eeuwige vrede‘, laten nog zien hoe hij voortdurend vecht om zijn gevoel te laten beheersen door zijn rede.
  • Met zijn bloemlezing “Het hart op de hand” sluit hij deze periode af. Hijzelf noemt het een periode waarin hij “Het hart teveel recht had laten wedervaren en minder aandacht had geschonken aan de geest”.

1945: In “Dichterschap” toont hij dat hij zich over zijn functie als dichter bezonnen heeft. Het bundeltje reflecteert dan ook over dit thema.

1946: Verschijnt “Eurudice” een lang liefdesgedicht, waarin de Orpheus en Eurydice mythe in een modern kleedje worden gestoken.

1950-1955: Periode waarin hij zich intensief voor het toneel interesseert.

  • Op zijn actief staan: Achnaton, gecreëerd in de K.N.S. “Dit moeilijke leven” (1953), première door het Van Crombrugghe Genootschap te Gent, “Kid Cycloon” (1955) een komedie eveneens gecreëerd in de K.N.S. en “Laat de doden slapen” uitgegeven in het Nieuw Vlaams Tijdschrift.

1957-1967: Na de dichtbundel Kaluwa (1957), een bundel realistische Congopoëzie die bekroond werd met de Driejaarlijkse prijs voor Koloniale Letterkunde voor de periode 1954-1956,  verschenen er tot  1967 geen nieuwe werken van hem.

1967: Een rentrée die een geheel nieuwe periode inluidt, waarin hij verrassende eigentijdse beelden in een volkomen vrije vorm goot. De bundel Centrifugaal (1969), bekroond met de poëzieprijs Heideland voor Zuid en Noord, is daar een goed voorbeeld van.

1980: Verschenen zijn Verzamelde gedichten met een inleiding van Jan Vercammen.

Was erevoorzitter van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen.

11 februari 2000: Marcel Coole overleed te Brussel.

 

MEER OVER MARCEL COOLE

  • Kritisch lexicon; Oosthoek; WP-lexicon;
  • J. Schepens. Marcel Coole, een studie (1942);
  • J. Dillen, ‘Een interview met Marcel Coole, het zingende hart’ in: Arsenaal 1 (1945) 7, p. 280-284;
  • J. Tulkens, ‘Afscheid van Marcel Coole’, in: Meded. Ver. Vlaamse Letterkundigen (1971) 67, p. 18-21;
  • W. Spillebeen, ‘Inleiding’, in: M. Coole, ‘Romantisch en eigentijds tegelijk’, in: VWS-Cahier, 12 (1977), 1, met bibl., p. 1-4;
  • W. Spillebeen, ‘[Over de Verzamelde gedichten (1980)]’ in: Ons Erfdeel 24 (1981) 5, p. 748-750.

 

BEKRONINGEN.

  • 1954: De Nestor De Tière prijs voor Dit moeilijke leven (1953)
  • 1957: Driejaarlijkse prijs voor Koloniale Letterkunde voor de periode 1954-1956 voor  Kaluwa (1957), een bundel realistische Congopoëzie.
  • 1969:  Poëzieprijs Heideland voor Zuid en Noord voor Centrifugaal(1969)

 

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

 

SMAAKMAKER

Op een terras in Kongo

Zij is zeer blank en blond, en loopt op hoge benen,
wiegt ritmisch met de heupen, drinkt haar whiskey sec.
Zij is Amerikaans van ‘t hoofd tot aan de tenen,
en bergt achter haar glimlach een brutale bek.

Traag gelijk een filmdiva, daalt zij van de trappen,
Salomonschepterbloem die ademt en beweegt;
alles berekenend, haar woorden en haar stappen,
zichtbare droom die ogen vult en harten leêgt.

Want eensklaps voelen zich de mannen hol van binnen.
Hun eigen vrouwen welken in de tropenzon,
en zélf werden zij veel te moe om te beminnen,
en dronken hard, omdat het niet meer anders kon.

Er schiet een bliksemende huiver door hun vlees,
en hun zopas nog schelle stemmen klinken hees.

Marcel Coole (1913-2000)
uit: Kaluwa. Kongogedichten (1957)

Evolué
 
Mijn oom verborg een mensenschedel in een pot,
Mijn vader roemde nog de kracht van vele kruiden,
Mijn moeder hulde nog haar kroost in dierenhuiden,
Mijn oudste broer stierf in een hut van potopot.
 
En ik woon sedert jaren in een stenen huis,
Ik kan de dikke boeken van de blanken lezen,
Ik heb hun God aanvaard, ik ben sinds lang genezen
Van veel angsten, ik trek geen mes meer, ik ben kuis.
 
Ik werd zo braaf dat iki niet eens meer dansen ga,
Als ’t volle maan is en de nacht klaar als de dag,
En ’t bloed opschrikt bij ’t schallen van een vrouwenlach.
Maar niemand weet dat, als ik voor een dancing sta,
En mambo’s hoor, ik mij vaal schier tot moord bereid
Gevoel van schaamte om zoveel schijnheiligheid.
 
Marcel Coole (1913-2000)
uit: Kaluwa. Kongogedichten (1957)
 

 

BIBLIOGRAFIE

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • POËZIECENTRUM vzw – Gent
    • Naast de Poëzieshop biedt het Poëziecentrum voor liefhebbers van antiquarische kleinoden ook een uitgebreid aanbod modern antiquariaat aan. Recentelijk werd het aanbod uitgebreid tot meer dan 3500 titels èn werden alle prijzen geherwaardeerd. Je vindt een overzicht van al de antiquarische titels op Antiqbook.

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1933 Zoeklichten. (gedichten)
Samen met Abdon Desmedt.
Kortrijk: Gedrukt op de pers van den Eikelaar der Gebroeders De Coene . -72p.
Oplage: 200 ex
1934 Hartstocht. (gedichten) Coole 9 Sint-Amandsberg: Varior. -48p.
Reeks: ‘Cahiers van de waterkluis’. Tweede schrift van de tweede reeks. (jg. 2 nr 2)Afmetingen: 23.50 x 16 (ingenaaid)
Colophon: “Hartstocht” door MARCEL COOLE, is het tweede schrift van de tweede reeks “Cahiers van de Waterkluis”. Het werd gedrukt op 250 exemplaren waarvan 10 genummerd van I t. / m. X. en door den dichter gehandteekend, de luxe uitgave vormen.
 
1935 De minnaars van het licht. (gedichten) Eigen Beheer. Niet in de handel gebracht.
1936 Licht en schaduw. Een gedicht van liefde en dood. (gedichten) Coole 14 Sint-Amandsberg: Varior. -40p.
Reeks: ‘Cahiers van de waterkluis’. Vijfde schrift van de derde reeks. (jg. 3 nr 5)
Afmetingen: 23.40 x 15.50 (ingenaaid)
Colophon: “Licht en schaduw” is het vijfde schrift van de derde reeks van “Cahiers van de Waterkluis” Benevens de gewone uitgave werden 10 preferente exemplaren gedrukt, genummerd van 1 t./m. 10 en door den dichter gehandteekend. Augustus 1936. 
1937 De zonneblinde ruiters. (gedichten)

[Met een inleiding door Raymond Brulez].
Deeltitels: De blinde hoofdman; Het kamp; De stad; Buiten; Het bosch; De bergen; De zee
Coole 22 Kortrijk: Uitgeverij ‘Steenlandt’. -80p.
Afmetingen: 19.50 x 12.50 (ingenaaid) 
Colophon: “De Zonneblinde ruiters” van Marcel Coole, kwam begin Juli 1937 van de persen der Drukkerij “Steenlandt” te Kortrijk, in een genummerde oplage van 200 exemplaren.
1939 Moederschap. (gedichten)
[Met een biografische nota achterin].
Coole 10 Mechelen: De Bladen voor de Poëzie, 3e jaargang nr. 6. [René Verbeeck] -20p.
Afmetingen: 21.90 x 13.90 (geniet)
Tweede druk 1940 ibidem.
1941 Loutering. (gedichten)
[Met een bibliografische nota van denzelfden schrijver voorin].
 Coole 12 Gent: Klaverendrie, -40p.
Afmetingen:22.80 x 15.50 (ingenaaid)
Colofon: Bezorgd door “Klaverendrie” het tijdschrift voor poëzie van Marcel Coole, Johan Daisne en Luc van Brabant, werd Loutering gedrukt op de persen der drukkerij E. Vercruysse-Vanhove, te Sint-Andries-bij-Brugge, handelsregister nummer 497 in februari 1941.
1941 Vaarwel… Kwatrijnen (gedichten) Coole 16 Mechelen: De Bladen voor de Poëzie, 5de jaargang nr. 10 (René Verbeeck) -12p.
Afmetingen:21.80 x 14.50 (geniet)
1942 De minnaars van Teruel. (gedichten)
Omslagontwerp en illustraties: Irène Nagy.
 Coole 19 Hoogstraten: Moderne Uitgeverij, -48p. Ill.
Afmetingen: 24.50 x 16.30 (ingenaaid)
Drukkerij Haseldonckx -Hoogstraten
1943 Ballade van den eeuwigen vrede. (gedichten)
Met platen van A. Boschmans.
 Coole 17 Hoogstraten: Moderne Uitgeverij, -86p.
Afmetingen: 27 x 19 (ingenaaid)
Drukkerij Haseldonckx – Hoogstraten
Toelating nr 5091 P.C.1592
1943 Het gevecht met het hart. (gedichten)
[Met een bibliografische nota van denzelfden dichter voorin].
 Coole 13 Brussel: Meddens en Co. Uitgevers -60p.
Afmetingen: 21 x 16.50 (gebonden – harde kaft)
Colophon: Deze gedichten, verschenen in de hooimaand 1943, werden gezet in de Egmont letter en gedrukt bij H. Wellens & W. Godenne te Brussel. De oplage bedroeg 500 exemplaren, genummerd van 1 tot 500.
1943 Het hart op de hand. (gedichten-bloemlezing)
Met een in hout gesneden portret van de schrijver door Irene Nagy en een bibliografische nota van denzelfden dichter.
Deeltitels: Impressies; Maar sterven doet gij niet; Wolken; Duivel en god
Coole 18 Hoogstraten: Moderne Uitgeverij, -64p.
Afmetingen:19.20 x 14 (ingenaaid)
Drukkerij Haseldonckx – Hoogstraten
Toelating nr 1115
1945 Dichterschap.
Met een Ten geleide door Paul de Ryck. Met een portret met de pen getekend door Marc Neels voorin.
Coole 11a
Coole 11 Hoogstraten: Moderne uitgeverij. -20p.
De Spiegel, Maandschrift voor poëzie, eerste jaargang, nr. 6, october 1945.
Afmetingen: 21 x 13.50 (geniet)
1945 Eurudike. Romantisch gedicht.
Met een bibliografische nota van denzelfden dichter achterin.
Illustraties van Jean Marlier.
 Coole 21 Brussel / Amsterdam: Elsevier. -56p.
Afmetingen: 18.75 x 11.70 (ingenaaid)
Colofon: Dit gedicht, verschenen in december 1945, werd gezet in de Excelsior-letter en gedrukt bij drukkerij N. De Jonge N.V. te Brussel. Deze oplage bedroeg 350 exemplaren genummerd van 1 tot 350.
1950  Achnaton. Het licht in de duisternis. (hoorspel) Brussel: Nationale Radio-omroep.-63 bladen,
V.G.U. Vlaamse Gesproken Uitzendingen gecyclostyleerd.
1951 In de klem der tederheid. (gedichten) Coole 4 Brussel / Amsterdam: Elsevier. -84p.
Afmetingen: 20 x 13 (gebonden – harde kaft)
Colofon: Deze dichtbundel werd in opdracht van Uitgeverij Elsevier te Brussel gedrukt op de persen van drukkerij Mercurius te Antwerpen, en gezet uit de Garamont letter, in de herfst 1951.
1953 Dit moeilijk leven. Toneelstuk in drie bedrijven. (toneel)
Bekroond met de Nestor De Tière prijs in 1954
Coole 24 Etterbeek- Brussel: eigen beheer (Keltenlaan 14). – 112 p.
Afmetingen:20.20 x 14 (gebrocheerd)
S.V. Groeninghe Drukkerij Kortrijk.
Dit stuk werd op 25 April 1953 door het Van Crombrugghe Genootschap te Gent gecreëerd, in de regie van Frans Roggen.
1955 Achnaton. Drama in drie bedrijven, met aantekeningen door Paul van Keymeulen. (toneel)
Met een bio bibliografische nota voorin. Met 8 foto’s.
Antwerpen: Ontwikkeling. -88p. + 4 bladen met foto’s.
Reeks: Bibliotheek van Vlaamse letteren I.
1955 Kid Cycloon. (toneel – komedie)
1957 Kaluwa. Kongogedichten. (gedichten)

Deeltitels: Land; Mensen; Dieren ; Elk speelt zijn rol; Kisenga; Afrika
Coole 2 Antwerpen: Ontwikkeling. -84p

Uitgavenummer 97
Afmetingen:21.50 x 14.80 (gebonden harde kaft)
Gedrukt op de persen van de Moderne Boek- en Handelsdrukkerij “Excelsior” , Antwerpen
1961 Achnaton. Drama in drie bedrijven. (toneel)

Met aantekeningen door Paul van Keymeulen
Tweede herziene druk. (Zie 1ste druk 1950/55)
 Coole 1 Antwerpen:Uitgeverij S.M. Ontwikkeling. -78p.

Publicatienummer: 175
Reeks: Bibliotheek van Vlaamse Letteren
Afmetingen: 21.20 x 15.80 (gebrocheerd)
Gedrukt op de persen van de Moderne Boek- en Handelsdrukkerij “Excelsior” , Antwerpen
 1962  Het ander uur. (bloemlezing)  Coole 6 Hasselt: Uitgeverij Heideland. -77p.

Reeks : Poëtisch erfdeel der Nederlanden” nr.9
Afmetingen: 18 x 10.80 (pocket)
1967 Escalade. (gedichten)

Deeltitels: Eerste ladder; Tweede ladder
Coole 5 Hasselt: Uitgeverij Heideland. -73p.

Afmetingen: 21.90 x 14 (gebrocheerd)
Colofon: De eerste druk van ‘Escalade’ gezet uit de ‘Monotype’ Garamond, werd in het najaar van 1967 voor rekening van Uitgeverij Heideland P.V.B.A. – Hasselt, gedrukt op de persen van de Kempische Boekhandel te Retie.
1969 Centrifugaal. (gedichten)

Deeltitels: Dagschaar; Mystificatie; Getij; Croisière
Coole 20 Hasselt: Uitgeverij Heideland. -45p.

Afmetingen: 22 x 14 (gebrocheerd)
Colofon: De eerste druk van “Centrifugaal” gezet uit de Garamond corps 11, werd in de winter 1968-1969 voor rekening van Uitgeverij Heideland-Orbis N.V. Hasselt, gedrukt op de persen van Kempische Boekhandel, Retie.
1973 Schuilen onder de regenboom. (gedichten) Coole 15 Hasselt: Heideland/Orbis. – 59p.

Afmetingen: 21.70 x 14 (gebrocheerd)
Colofon: De eerste druk van “Schuilen onder de regenboom” gezet uit de Garamond, corps 11, werd in het najaar van 1973 voor rekening van Uitgeverij Heideland-Orbis N.V. Hasselt, gedrukt op de persen van Kempische Boekhandel, Retie.
1980 Verzamelde gedichten. (gedichten)

De omslag werd ontworpen door John Mahieu.
De foto is een reproductie van het protret van Marcel Coole door Victor Suy.
Deeltitels: De minnaar van het licht; Moederschap; loutering; Het hart op de hand; Het gevecht met het hart; Dichterschap; Ballade van de gebarsten trommel; In de klem der tederheid; Kaluwa; Het andere uur; Escalade; Centrifugaal; Schuilen onder de regenboom; Ongebundelde gedichten.
Coole 3 Brugge: Orion-Colibrant. – 318p.

Reeks: De gulden veder. 1980:1.
Afmetingen: 21 x 12.80 (paperback)
Colofon: De Verzamelde gedichten van Marcel Coole, gezet uit de Garamonds 10 pts, werden in het voorjaar 1980 gedrukt op 100 grs editie op de persen van Drukkerij Sanderus te Oudenaarde, in opdracht van Uitgeverij Orion te Brugge.
Naast de gewone uitgaven werden vijftig exemplaren gedrukt op Simili-Japon van Van Gelder 100 grs., genummerd van 1 tot 50 en door de auteur gesigneerd.
1981 Broeder woord. (poëzie) Coole 7 Beveren: Orion-Colibrant. – 93p.

Afmetingen: 21 x 13.50 (ingenaaid)
1984 Wuivende. (poëzie)

Omslagontwerp: Studio Soethoudt
Deeltitels: Octopus; Wissel; Inzicht; De spiegel; Tout homme est couvert de taches de nuit.
Coole 8 Antwerpen: Soethoudt en Co. N.V. – 80 p.

Afmetingen: 20 x 13 (paperback)
1985 Klaverendrie: een terugblik.

Compilatie: Jos Stroobants.
Leuven: Leuvense schrijversactie. -109p.

Reeks: Leuvense cahiers / Leuvense Schrijversaktie. – Leuven; vol. 52