home | Inloggen
Aantal schrijvers: 531 | Aantal boeken:

15464

Vermeersch, Gustaaf

Maakt deel uit van: , ,

GUSTAAF VERMEERSCH

Veurne, 20 mei 1877 – Aalst,  10 december 1924

Naturalistisch schrijver van romans en verhalen.

Hij was volledig autodidact. Maakte carrière –ondanks zijn epileptische geaardheid- bij de spoorwegen, maar werd na de WO I wegens activistische sympathieën ontslagen.

Publiceerde in vele tijdschriften.

Zijn eigenlijk scheppend werk situeert zich tussen 1903 en 1910.


BIOGRAFIE

20 mei 1877: Geboren te Veurne als  Gustavus Carolus Cornelis Vermeersch. Hij was enig overlevend kind in een arm gezin.

  • Als twaalfjarige knaap werd hij telegramdrager en op 20-jarige leeftijd treinwachter.
  • Volledig autodidact. Kennismaking met werk van Stijn Streuvels en Isidoor Teirlinck zette hem ertoe aan zelf te gaan schrijven.

1899: Huwt met Elodie Coart.

1903: Debuteerde in het tijdschrift ‘Vlaanderen’ (p. 193) met de novelle “Klosjes, klosjes…”.

1904: Publicatie van zijn bekendste werk: de roman “De last”.

  • Hij beschrijft hierin het trieste leven van een kantoorklerk in een kleine stad; de last die hem verplettert is ‘de verterende belustheid op de vrouw’

1905: Bevorderd tot hoofdtreinwachter in Monceau-sur-Sambre op de vaste lijn Charleroi-Aarlen.

  • Hij trachtte er de uitgeweken Vlamingen te verenigen en ‘stambewust’ te maken. Hij stichtte er een ‘Vlaamse Bond’, met ziekenfonds en boekerij, een letterkundige afdeling in de schoot van het Algemeen Nederlandsch Verbond, richtte Vlaamse feesten in en liet voordrachten en lezingen houden door bekende Vlamingen.

Later werd hij overgeplaatst naar Ingelmunster.

Omwille van zijn wankele gezondheid (epilepsie) en door tussenkomst van bevriende letterkundigen werd hij tewerkgesteld in de bibliotheek van het Ministerie van Spoorwegen te Brussel, waar hij ook ging wonen.

1905: Publicatie van Mannenwetten, zijn tweede roman over de uitbuiting van de Brugse kantwerksters. De roman is positiever dan De last en behandelt emancipatie en drang naar revolutie.

1907: Werkt aan het ‘Rollende Leven’ waarin hij het leven van een treinconducteur behandelt, inclusief gedetailleerde beschrijvingen van de sociale wantoestanden.

1914-1918: Wereldoorlog I.

In deze periode ontplooide Vermeersch Vlaams nationalistische politieke activiteiten

1915: Sloot zich aan bij de partij Jong-Vlamingen uit Gent en wordt redacteur bij hun partijblad De Vlaamsche Post.

  • Hierin publiceert hij zijn feuilleton-roman ‘Een ras dat herleeft’. Dit is een roman met uitgesproken Vlaams nationalistische activistische tendensen die hij met zijn naam ondertekend.

1916: Publicatie van ‘Een oproep tot de Vlamingen’, waarin hij zijn zienswijze op ‘het vraagstuk der staatkundige mogelijkheden van Vlaanderen’ uiteenzet.

1917: Nog voor de wapenstilstand verliest hij zijn echtgenote Elodia Coart.

1918: Om eventuele vervolging omwille van zijn activistische sympathieën en publicaties te vermijden, week hij uit naar Utrecht.

1919: Doodziek en moedeloze terugkeer naar Vlaanderen, waar hij aangehouden werd.

  • Drie maanden werd hij gevangen gezet, tot definitief duidelijk werd dat zijn overmoedige geschriften reeds gepubliceerd waren voordat de Haverse wetsbesluiten afgekondigd waren.

Mei 1919: Er volgt geen veroordeling, maar wel wordt hij , wegens zijn aktivistische houding tijdens Wereldoorlog I als ambtenaar ontslagen (staatsblad, 8 mei 1919, p. 2193-2194).

Wordt korte tijd medwerker van een “Agence de renseignements”, waar hij opdrachten kreeg om inlichtingen over personen te verzamelen.

Zijn laatste jaren bracht hij door te Aalst. Hij kreeg onderdak in de familie van een Wolvertemse onderwijzeres Louise Pelicaen, op het Rozenoord, een grote villa te Aalst.

  • In deze omgeving komt hij langzaam tot rust. Hij begint er te werken aan een nieuwe roman ‘Aan de zelfkant’, maar vindt de kracht niet om het project tot een goed einde te brengen.

Over zijn literaire kwaliteiten

  • Op het eerste gezicht vertoont het werk van Gustaaf Vermeersch een tekort aan taalbeheersing en harmonische constructie. Dit wordt echter gecompenseerd door de grote expressieve kracht.
  • Zijn meesterwerk “De last” mag vermeld worden als één der mooiste werken uit de naturalistische periode in onze literatuur. Hierover waren de schrijvers als August Vermeylen, Louis Paul Boon het eens. Ook critici als André De Ridder (1888-1961) en Arthur Cornette (1880 -1945) waren deze mening toegedaan.

Gustaaf Vermeersch publiceerde in verschillende tijdschriften, zoals “Vlaanderen”, “Vrije Tribune”, “De Vonk”, “Het Leven”, “Elsevier’s Maandschrift”, “Nieuw Leven”, “Ontwaking”, “De Nieuwe Gids”, “De Zaaier”, “De Tijd”, “De Telegraaf”, “Vlaamsch Leven”, “De Vlaamsche Post” en “De Nieuwe Rotterdamsche Courant”. (Zie bibliografie)
10 december 1924: Gustaaf Vermeersch overleed te Aalst.

 

Meer over Gustaaf Vermeersch

  • Pierre Platteau,  Gustaaf Vermeersch. B. Gottmer, Orion (Nijmegen, Brugge) 1979 117 p., 8 p. of photos
  • Louis Paul Boon, Gustaaf Vermeersch. Monografieën over Vlaamse Letterkunde. Voor het Ministerie van openbaar onderwijs uitgegeven door A. Manteau N.V. Brussel.
  • Claudet, Leven en dood van Gustaaf Vermeersch. (1935);
  • Vermeylen, `De last van Gustaaf Vermeersch.’, in Beschouwingen (1942);
  • L.P. Boon, `De schim van Gustaaf Vermeersch ‘, in Boontje’s reservaat (1954);
  • Fr. Leclair, Bibliografie van en over Gustaaf Vermeersch. (1965);
  • L. Buning, `Gustaaf Vermeersch als flamingant’, in Wetenschappelijke Tijdingen, 36 (1977);

 

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  • Louis Paul Boon, Gustaaf Vermeersch. Monografieën over Vlaamse Letterkunde. Voor het Ministerie van openbaar onderwijs uitgegeven door A. Manteau N.V. Brussel
  • Frans Leclair, voorwoord in Klosjes, klosjes.. en andere verhalen. Hasselt, Uitgeverij Heideland. Vlaamse pockets nr 143 1964.

BIBLIOGRAFIE

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience –Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klik op de foto

Chronologisch overzicht

Publicaties in boekvorm

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1904 De last: roman in twee deelen. (roman)
Bandversiering ontworpen door Herman TEIRLINCK.
Bussum: C.A.J. Van Dishoeck.
Electronisch beschikbaar bij DBNL De last (1904).
Deel I Afmetingen: 20 x 14  – 194p.
Deel 2 Afmetingen: 20 x 14 – 208p.
Druk: Boek-Courant- en Steendrukkerij voorheen G.J. Thieme, Nijmegen.
1905 Mannenwetten: roman in twee deelen. (2 delen)
Bandversiering ontworpen door Herman TEIRLINCK.
Bussum: C.A.J. Van Dishoeck.
Deel I: Afmetingen: 20 x 14 – 192p.
Deel II: Afmetingen:  20 x 14  –  190p.
Gedrukt bij G.J. Thieme te Nijmegen
1906 Zielelasten. (verhalenbundel)
Bevat: Zielelasten. De aanslag. De schuifelaar. De oude visscher. Klosjes, klosjes…
1964: Het verhaal ‘’Klosjes , klosjes…’ werd opgenomen in Vlaamse Pockets nr 143, Klosjes, klosjes en andere verhalen. Uitg. Heideland, Hasselt
1971: Het verhaal ‘’Klosjes , klosjes…’ werd opgenomen in de bundel ’54 Vlaamse verhalen‘ Deel 3, samengesteld door Karel Jonckheere en Marnix Gijsen, Uitgeverij Paris-Manteau, Antwerpen pp 139-153
Brugge: C. Moeyaert. -163p.
Reeks: Nederlandsche volksbibliotheek
Afmetingen: 20.25 x 12.50 (ingenaaid)
1907 Nazomer. (verhalenbundel)
Bevat: Nazomer – Van nood en deugd
Rotterdam: Meindert-Boogaerdt jun. -320 p.
Reeks: Moderne drukken en herdrukken. – Rotterdam; vol. 11- 12
Afmetingen: 20.25 x 12.50
Druk: M. Breur & Zonen, Ootensplaat.
1908 Ontgin u zelf. (verhaal) Antwerpen: Druk van  ‘t Kersouwken. -38p.
Afmetingen: 21.75 x 17 (ingenaaid)
1909 Het wederzien. (verhaal) Maldeghem: Victor Delille. -151p.
Reeks: Duimpjesuitgave nr 76.
Afmetingen: 21.25 x 17 (ingenaaid)
1910 Het rollende leven. (Roman In Twee Deelen) Bussum: C.A.J. Van Dishoeck. -2 vol.
Deel I: Afmetingen:21 x 16 (gebonden – linnen kaft) -304p.
Deel II: Afmetingen: 21 x 16 (gebonden – linnen kaft) – 309p.
Gedrukt bij G.J. Thieme, Nijmegen
1916 Een oproep tot de Vlamingen. (pamfletair) Brussel: Pieter Houben 233, d Merodestraat. -62p.
Afmetingen: 25.75 x 16.50 met geplooide landkaart
POSTHUME UITGAVEN
1964 Klosjes, klosjes en andere verhalen. (verhalenbundel)
Bevat: Woord vooraf (pp 5-13); Klosjes, klosjes…(pp 15-36); -Marktdag (pp 38-58); -Stil leven (pp 59-80); – Miel (pp 81-100); -Gust (pp 101-103); -Geknakt (pp104-129); -De avond (pp 130-142); -Vergeefse verwachting (pp 143-152); -Vereenvoudigde spelling (pp 153-155); -Antoine le guérisseur (156-160); -Het puin (pp 161-162).
Woord vooraf: Fr. Leclair (p.5-13)
Hasselt: Heideland. -162p.
Reeks: Vlaamse Pockets nr 143
Afmetingen: 18 x 11 (pocket)

 

Publicaties in tijdschriften

1903 Klosjes, klosjes… In: Tijdschrift ‘Vlaanderen’ (1903 -p. 193)
1903 De ouder visscher. In: Tijdschrift ‘Vlaanderen’ (1903 – p. 389)
1904 Marktdag. In: Tijdschrift ‘Vrije Tribune’ (1903/1904 – p.1-11, 60-79)
1904 Sissen van Djaake’s. In: Tijdschrift ‘Vrije Tribune’ (1904 – p.241)
1904 De schuifelaar. In: Tijdschrift ‘Vrije Tribune’ (1904 – p.497)
1904 De gewone gang. In: Tijdschrift ‘De Vonk’ (mei 1905) p. 21-29.
1905 De avend. In: Tijdschrift ‘Het Leven mei-juni 1905)
1905 Witte donderdag. De Nieuwe Rotterdamsche Courant. 19 maart 1905.
1905 Jan de Zot. In: Tijdschrift ‘Vlaanderen’ (1905 – p. 289)
1905 De aanslag.
1905 Geknakt. In: Tijdschrift ‘Vlaanderen’ (1905 – p.445)
1906 Het raadsel. In: Tijdschrift ‘Vlaanderen’ (1906 – p.335-366-417)
1906 Het portret. (onvolledig) In: Tijdschrift ‘Vrije Tribune’ (1906 – p.61)
1907 Kuddegeest. In: Tijdschrift ‘Vlaanderen’ (1907 – p.273)
1907 Donkere Machten. In: Tijdschrift ‘Vrije Tribune’ (1907 – p.7 en vlg.)
1907 Iets over mijn leven. In: De gulden winckel. (nr 5 mei 1907)
1907 Langs passie’s weg. In: Tijdschrift ‘Elsevier’s Maandschrift’ (1907 II)
1908 De hanekamp. (uit een onvoltooide roman) In: Tijdschrift ‘Nieuw Leven’ (April-Mei-Juni 1908)
1908 Ontgin u zelve. In: Tijdschrift ‘Ontwaking’ (1908 – p. 137)
1909 Dood. In: Tijdschrift ‘Elsevier’s Maandschrift’ (1909 II)
1909 Een onverwacht voorval. In: Tijdschrift ‘Ontwaking’ (1909 – p. 57-105)
1910 Stil leven. In: Tijdschrift ‘De Nieuwe Gids’ (1910 p.693-712)
1910 De dodenwaak. In: ‘Almanak De Vlaamsche Treinwachter’
1910 Antoine le guérisseur. (verhaal) In: De Week. 5 november 1910  p. 1-2.
1911 Gust (verhaal) In: De wijngaard. (1911, p. 17-19)
1911 Vereenvoudigde spelling. (lezing) In: De Week. 16 september 1911 p. 6. Antwerps weekblad van de drukker uitgever V. Resseler.
1912 Het laatste bezoek. In: Tijdschrift ‘Elsevier’s Maandschrift’ (1912)
1912 Kokefabriek. In: Tijdschrift ‘De Zaaier’ (1912 – p.181)
1913 Meneer Furneau. In: Tijdschrift ‘De Tijd’ (1913 febr.-Maart)
1913 De volksroman. In: Tijdschrift ‘De Telegraaf’
1913 Miel. (verhaal)
Geschreven te Ingelmunster en opgediept ter gelegenheid van een mmedewerking als toneelrecensent aan het Brussels tijdschrift Ons Tooneel.
In: Ons tooneel, mengelwerk nrs 1-6, 23 februari 1913 – 30 maart 1913, telkens op p.3.
1914 Vergeefse verwachting. In: Tijdschrift ‘De Nieuwe Gids’ (1914  p.888-897)
1915 Boertje Verhelst. In: Tijdschrift ‘Vlaamsch Leven’ (1915 – oktober)
1915 Een ras dat herleeft. In: Tijdschrift ‘De Vlaamsche Post’ (7dec. 1915-11 maart 1916)

* Klosjes, klosjes… (uit “Zielelasten”, in “Verhalen rond 1900″)
* Klosjes, klosjes (uit “Klosjes, klosjes… en andere verhalen”, in “54 Vlaamse verhalen”, 1971)