home | Inloggen
Aantal schrijvers: 532 | Aantal boeken:

15464

De Bock, Eugeen

EUGEEN DE BOCK

Borgerhout, 23 april 1889 – Schoten, 22 juli 1981

Auteur, uitgever en promotor van het boek in Vlaanderen

Hij schreef meerdere biografieën, onder andere over Hendrik Conscience en Lode Baekelmans, geschiedkundige werken (waaronder “Beknopt overzicht van de Vlaamsche letterkunde“, “Beknopte geschiedenis van de boekhandel in de Nederlanden“, “De Nederlanden. Overzicht van de geschiedenis, de beeldende kunsten, de bouwkunst en de letterkunde“), essays en studies.

Hij publiceerde ook onder de schuilnaam Sinjoor.

 

BIOGRAFIE

23 april 1889: Eugeen De Bock werd als zoon van een onderwijzer geboren te Borgerhout.

  • Hij studeerde aan het ‘woelige’ atheneum te Antwerpen. Hij was er redacteur aan het jongerentijdschrift ‘De goedendag’ het blad van de Vlaamse leerlingen van het Middelbaar rijksonderwijs. Hij werd in 1907 van de school verwijderd nadat hij in dat tijdschrift het artikel ‘Onze taal en het Frans aan het Antwerps Atheneum’ had gepubliceerd.
  • Tot zijn medeleerlingen en vrienden behoorden de latere activisten Antoon Jacob, Leo Picard en Herman Vos.

1910: Schreef zijn eerste essays: Gymnastiek een kunst en Geschiedenis van de gymnastiek. Beide verschenen in ‘De Beweging‘ van Albert Verwey.

  • De inspiratie voor deze stukken vond hij in zijn hobby: voorturner in een kring te Antwerpen.

1907-1912: Na zijn schoolperiode werkte een vijftal jaren in een import-exportbedrijf. Leerde er Spaans omdat het bedrijf hem naar Zuid-Amerika wou sturen. De Bock echter had al wat gepubliceerd en verkoos om zich te engageren in de Vlaamse Beweging.

1 januari 1912: Trad als klerk in dienst van de Antwerpse Stadsbibliotheek, waarvan Emmanuel De Bom zes maanden eerder de leiding had gekregen.

  • Had een belangrijk aandeel in de inrichting van de grote Eeuwfeest-tentoonstelling die (aan de Minderbroedersrui!) aan Conscience gewijd werd.
  • In hetzelfde jaar verscheen zijn eerste studie gewijd aan Conscience: ‘Hendrik Conscience, zijn persoon en zijn werk’ verschenen bij Wereldbibliotheek te Amsterdam. Hij was toen 23 jaar.
  • In het kielzog van deze tentoonstelling, legde hij samen met Emmanuel De Bom, de grondslag van het “Archief en Museum van de Vlaamse Cultuur”, de verre voorloper van het huidige ‘Letterenhuis’.

1913: Richtte met Antoon Jacob, August Borms, Abraham Hans, Jozef Muls en anderen de eerste “Vereniging voor beschaafde Nederlandsche uitspraak” op.

1914-1918: Wereldoorlog I

  • Tijdens de oorlog was De Bock Antwerps correspondent voor ‘De Vlaamsche Post’ (Gent),  ‘Het Vaderland‘ (Den Haag), bladen waarin ook zijn vriend Leo Picard schreef. In 1918 was hij redactiesecretaris van het gematigd-activistische tijdschrift ‘De stroom’.

1918: Publiceerde zijn enige roman: “Jeugd in de stad“. Dat zijn prozaschetsen die in ‘De Beweging’ verschenen waren. Het was een poging om het leven van heel jonge intellectuelen in de stad weer te geven.

1919: Samen met andere sympathisanten van het activisme o.m. de bibliothecaris Emmanuel De Bom en de onder-bibliothecaris Maarten Rudelsheim en stadssecretaris Hubert Melis  werd hij in december 1918 door het stadsbestuur uit de Stadsbibliotheek verwijderd en in februari 1919 uit zijn ambt ontslagen.

1919: Richtte de uitgeverij “De Sikkel” op, waarvan hij tot 1954 directeur zou zijn.

  • Begonnen met een bescheiden kapitaal – amper 10.000 frank, waarvan 600 van hemzelf – startte hij met eenvoudige middelen. De uitgeverij kende een groot succes en behoort bij de invloedrijkste uitgeverijen die Vlaanderen gekend heeft.
  • Voor een mooi overzicht zie: Het boek in Vlaanderen sinds 1800. Een cultuurgeschiedenis, door Ludo Simons pp 321-328

1920: Was initiatiefnemer van het ‘Ruimte‘ (1921-1921) het avant-garde-tijdschrift der Vlaamse expressionisten.

Uit: Joos Florquin, Ten huize van… 16. Davidsfonds, Leuven 1980

“Ik heb dat opgericht samen met een groep jonge mensen, die meest allen uit het activisme kwamen. Dat waren vooral letterkundigen en schilders. Waren daarbij: Marnix Gijsen, Wies Moens, Gaston Burssens, Victor Brunclair, Jos Léonard, Albert van Hoogenbemt en dan Jozef Cantré, Floris Jespers, Jozef Peeters, Prosper de Troyer. Ook Paul Joostens. Zo gauw het tijdschrift bestond werkte ook Van Ostaijen mee, die toen in Berlijn was. Toen Vos dit schreef zat hij in de gevangenis. Als men zich dat herinnert is het toch wel sterk dat hij 20 jaar later minister was van Openbaar Onderwijs en plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken.”

1929: Organiseert de eerste ‘Week van het boek in Vlaanderen

1930: Medeoprichter van de “Vereniging ter bevordering van het Vlaamse Boekwezen“.

1932: Droeg bij tot de organisatie van de eerste volwaardige ‘Boekenbeurs’ in Vlaanderen.

  • Al deze initiatieven zullen nadien alleen maar in omvang en belang toenemen. Het impact vooral via scholen en bibliotheken is van kapitaal belang gebleken.

1941: Stichtte de “Vervoercentrale van de Boekhandel“.

1949: Uitgave van “De Nederlanden. Overzicht van de geschiedenis, de beeldende kunsten, de bouwkunst en de letterkunde. ” (heruitgegeven in een luxe-editie in 1966), waarin hij een brede synthese in een Groot-Nederlands perspectief maakt van de geschiedenis, de plastische kunsten, de architectuur en de literatuur.

  • Werd zeer gewaardeerd en beschouwd – zoals Raymond Herreman het formuleerde -“een basisboek voor de geschiedenis van de Nederlanden en van hun beschaving”).

1952-1953: Uitgever van het tijdschrift ‘Tijd en Mens’ waarin vele jonge progressieve auteurs zoals Hugo Claus, Jan Walravens, Remy C. van de Kerckhove vele anderen een forum vonden. Tegelijkertijd trok het tijdschrift vele illustratoren aan zoals Jozef Cantré, Paul Joostens, Floris Jespers, Joris Minne, Jos Léonard.

Was ook leraar aan de bibliotheekschool te Antwerpen, waar hij les gaf over de geschiedenis van de boekhandel, de organisatie van de boekhandel en de fabricage van papier.

1954: Neemt als 65-jarige afscheid van zijn directeurschap bij uitgeverij De Sikkel. De uitgeverij wordt omgevormd tot een NV en komt onder de leiding van zijn neef Karel De Bock. Eugeen bleef nog slechts als afgevaardigde bestuurder aan het bedrijf verbonden.

1956: Oprichter van het tijdschrift ‘Spiegel der Letteren’, dat tot 1983 door De Sikkel werd uitgegeven en toen door Uitgeverij Peeters te Leuven werd overgenomen.

1958 – 1965: In meerdere studies en essays zet hij zich in om de verdiensten van sommige rederijkersdichters opnieuw naar voor te schuiven (Colijn van Rijssele, Johan Baptist Hauwaert) en zal hij herhaaldelijk wijzen op de merites en inspanningen van de 18de eeuwse en van de eerste helft van de 19de eeuwse kunstenaars, die erin geslaagd zijn om een minimum aan cultuur door te geven waardoor de Vlaamse renaissance van start kon gaan.

1970: Zijn laatste bundel verkenningen ‘Ondergang en herstel of het begin van de ‘Vlaamse beweging’ brengt deze historische zienswijze op schitterende wijze in perspectief.

1979: Publiceert zijn memoires als uitgever in “Een uitgever herinnert zich”.

22 juli 1981: Na een welgevuld leven stierf Eugeen De Bock te Schoten.

 

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  • Joos Florquin, ‘Eugeen de Bock Alice Nahonlei 19, 2120 Schoten In: Ten huize van… 16 (1980)
  • Willy Devos, ‘Lettre flamande’ In: Septentrion. Jaargang 10 (1981)
  • Ludo Simons, Het boek in Vlaanderen sinds 1800. Een cultuurgeschiedenis. Uitgeverij Lannoo, Tielt 2013. -640p.

BIBLIOGRAFIE

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen
  • Koninklijke Bibliotheek van België -Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1910 Gymnastiek een kunst. (essay) Amsterdam: Amsterdamsche Boekhandel. -16p.
1912 Hendrik Conscience. Zijn persoon en zijn werk. (essay)

Met 8 afbeeldingen.
Amsterdam: Maatschappij voor goede en goedkoope Lectuur. -96p. (ill.)

Reeks; Nederlandsche Bibliotheek – Amsterdam; vol. 180.
1912 Hendrik Conscience tentoonstelling 1918-1912: catalogus. Antwerpen: Buschmann. -244p. (ill.)
1914 Een huis in het veld. (verhaal) Amsterdam: Versluys -38p.

Overdruk uit: De Beweging
1918 Karel van Mander. Het leven der doorluchtige Nederlandse schilders, uit zijn schilderboek getrokken en voor den hedendaagschen lezer overgeschreven. (studie) Antwerpen: Nederlandsche Boekhandel. -129p.

Reeks: Fonteine-Uitgave. – Gent vol. 2

In Nederland: ‘s Gravenhage: W-P Van Stochum en Zoon.

1918 Jeugd in de stad. (roman)Omslagtekening werd gemaakt door Jos Leonard. In Vlaanderen: Fonteine Uitgave Gent.

In Nederland: P.N. Van Kampen & Zoon, Amsterdam. -168p.
Afmetingen: 17.50 x 11.50 (ingenaaid/gebonden met stofomslag)
1919 J.A. De laet. Uitgekozen gedichten. (bloemlezing)
1919 Theodoor van Rijswijck. Uitgekozen gedichten. (bloemlezing)
1920 Hendrik Conscience en de opkomst van de Vlaamse romantiek. (studie)

1943: 2de druk bij uitgeverij De Sikkel.
Antwerpen: De Sikkel. -319p. (ill.)
1921 Beknopt overzicht van de Vlaamsche letterkunde, hoofdzakelijk in de 19e eeuw. (studie) Antwerpen: De Sikkel. -108p.
1922 De historie van Grisóstomo en Marcela. (vertaling)

Oorspronkelijke auteur: MIGUEL DE CERVANTES SAAVEDRA
Vertaald door Eugeen De Bock
Met houtneden van Jozef Cantré
1951: Heruitgegeven door Wereldbibliotheek-Vereniging te Amsterdam
Arnhem: Van Loghum Slaterus. -52p.
1923 Lode Baekelmans. (essay) Antwerpen: De Sikkel. -15p.

Reeks: Vlamingen van beteekenis – Antwerpen vol. 5
1938 Conscience’s De Leeuw van Vlaanderen en landelijke verhalen.
1939 Hendrik Conscience: twee bijdragen ter gelegenheid van de 100e verjaring van het verschijnen van “De leeuw van Vlaanderen”

Samen met Robert van Roosbroeck
Amsterdam: Wereldbibliotheek. -56p.

Reeks: Uitgaven van de Volksuniversiteit Herman van den Reeck – Antwerpen Vol 6:30
1939 Het Nederlandsche boek. Overzicht van zijn geschiedenis. Brussel: Vereeniging ter bevordering van het Vlaamsche Boekwezen. -146p.
1943 Beknopte geschiedenis van de boekhandel in de Nederlanden (heruitgave van 1939) Antwerpen: De Nederlandsche Boekhandel. 144p. (Ill.)

Reeks: De Seizoenen vol 43
1943 Hendrik Conscience en de opkomst van de Vlaamse romantiek.

2de druk van 1920
Antwerpen: De Sikkel. 268p.
1949 De Nederlanden. Overzicht van de geschiedenis, de beeldende kunsten, de bouwkunst en de letterkunde. (studie)

Heruitgegeven in een luxe-editie in 1966
Antwerpen: De Sikkel. -542p. (ill.)

Afmetingen: 24 x 17 (Linnen band met stofomslag)
1951 Grisóstomo en Marcela. (vertaling)

Oorspronkelijke auteur: MIGUEL DE CERVANTES SAAVEDRA
Vertaald door Eugeen De Bock
Illustraties: Jozef Cantré
1922: Eerste uitgave bij Van Loghum Slaterus.te Arnhem.
De Bock 8 Amsterdam: Wereldbibliotheek.  -43p.

Afmetingen: 19 x 12.40 (ingenaaid)
Colofon: Grisóstomo en Marcela, fragment uit de Don Quichote, vertaald door Eug. De Bock en van houtsneden voorzien door Jozef Cantré, verscheen oorspronkelijk in beperkte oplage bij De Sikkel te Antwerpen, bij dezen tweede druk, voor de leden der W.B.-Vereniging vervaardigd in de werkplaatsen van de Wereld-Bibliotheek, werden de houtsneden geheel herzien.

1953 De Vlaamse letterkunde. (studie)

Ingeleid door A. Van Duinkerken.
Antwerpen: De Sikkel / Den Haag: Daamen NV -286p.

Afmetingen: 20.80 x 15.40 (gebrocheerd)
Drukkerij en Binderij Scheerders Van Kerckhove, N.V. St. Niklaas

 

1954 Holland-Vlaanderen en het Vlaamse boek (essay) Brussel: De Vlaamse Gids -6p.
1958 Opstellen over Colijn van Rijssele en andere rederijkers.(essays) Antwerpen: Van Dieren. -195p.
1959 Eug. De Bock, 1889-1959: enig jeugdwerk aangeboden door de vrienden. Antwerpen: De Sikkel. -66p.
1960 Johan Baptist Houwaert. (monografie) Antwerpen: De Sikkel. -139p.
1963 Verkenningen in de 18e eeuw. Antwerpen: De Sikkel. -167p. (ill.)
1963 De Nederlanden 1, 2, 3 en 4

1. Van de oudste beschaving tot Karel de Stoute
2.Van Karel de Stoute tot de val van Antwerpen
3. Van de opkomst van Holland tot de Gouden eeuw
4. Van de Gouden eeuw tot 1830,
+ Inhoud en illustraties buiten tekst
Hasselt: Heideland. -145+129+144+175p

Reeks: Vlaamse Pockets nrs 100, 101, 102, 103
Afmetingen: 18 x 10.50 (pockets)
1965 Verkenningen in de eerste helft van de 19e eeuw.

Heruitgave in 1970 onder de titel: ‘Ondergang en herstel, of het begin van de Vlaams Beweging’.
Antwerpen: De Sikkel. -157p. (ill.)
1965 Nu hoort, ik zal een nieuwe zang beginnen: bekende en minder bekende verzen uit de rederijkerstijd. (bloemlezing) Brussel/Den Haag: A. Manteau. -160p.

Reeks: Marnix Pockets nr 27
Afmetingen: 18 x 10.50 (pocket)
1966 De Nederlanden. Overzicht van de geschiedenis, de beeldende kunsten, de bouwkunst en de letterkunde. (studie)

Luxe-editie van 1949
Geïllustreerd in kleur en z/w, bibl.
Hasselt: Heideland -239p.

Afmetingen: 30x 27 (Gebonden, linnen, vergulde bandstempel, rug versierd met vergulde titel)
1969 Zo liet De Sikkel illustreren, 1919-1969. (boekgeschiedenis)

Titel varieert: ‘50 jaar illustratie, 50 jaar De Sikkel’
Antwerpen: De Sikkel. Ill.
1970 Ondergang en herstel, of het begin van de Vlaamse Beweging.

Heruitgave van 1965 Verkenningen in de eerste helft van de 19e eeuw
Antwerpen: De Sikkel. -291p.

Reeks: Uitgaven van het Willemsfonds nr 211.
Afmetingen: 21 x 15 (paperback)
1979 Een uitgever herinnert zich. (boekgeschiedenis)

Omslagontwerp: Erik Rosier.
Met lijst van beschikbare boeken uit het oude fonds De Sikkel.
T.g.v. zijn 90ste verjaardag.
 De Bock 7 Antwerpen: Uitgeverij De Sikkel N.V. -85p.

Afmetingen: 24.20 x 15.50 (ingenaaid – kaft met flappen)
Colofon: Deze uitgave, gedrukt op de persen van drukkerij Cultura te Wetteren, werd gezet in de Bembo 12 punt in een vormgeving en met een omslagontwerp van Erik Rosier. Het sikkelmerk op de omslag is een detail van de kaft 6 lino’s door Jozef Peeters.