home | Inloggen
Aantal schrijvers: 531 | Aantal boeken:

15464

De Backer, Franz

Maakt deel uit van:

FRANZ DE BACKER

Aalst, 22 juni 1891 – Ukkel, 23 juni 1961

Bron: 100 schrijvers van onze tijd, 1954

Filoloog, dichter en romanschrijver.

Auteur van de novelle “Longinus” (1934) waarin zijn oorlogservaringen tijdens Wereldoorlog I zeer duidelijk nawerken.

De dynamische en vaak aangrijpende evocatie van het frontleven rechtvaardigt de mening dat dit werk niet enkel als tijdsdocument belangrijk is, maar tot de beste verhalen behoort uit de Vlaamse oorlogsliteratuur

 

BIOGRAFIE

22 juni 1891: Franz De Backer wordt geboren te Aalst.

  • Zijn ouders behoren tot de welgestelde burgerij; zijn vader is accountant op een textielfabriek te Aalst en zijn moeder stamt uit de gekende Aalsterse familie D’Hooghe.

Maart 1900: nog geen negen jaar oud, sterft zijn moeder aan typhus.

  • Hij vatte zijn middelbare studies aan in de Rijksmiddelbare school te Dendermonde.
  • Hij voltooide zijn humaniora in het Frans aan het Atheneum te Chimay.

1909: gaat studeren aan de Rijksnormaalschool te Gent

1911: behaalt het diploma van regent.

  • Werkt mee aan het studententijdschrift “De Goedendag” en aan “De Nieuwe Gids”, het literaire platform van Willem Kloos.

1911-1912: studiemeester te Morlanwelz.

1912-1913: ‘Maître de flamand’ te Virton.

1913: studiemeester aan de Rijksnormaalschool te Gent.

1914-1918: neemt dienst in het leger als vrijwilliger.

  • Hij wordt tweemaal gekwetst en leert zijn toekomstige echtgenote, de Engelse verpleegster Daisy Duff Field kennen.
  • 19 september 1917: De Backer wordt tot Ridder in de Kroonorde benoemd; het legerdagorder prijst hem voor zijn moed en opofferingsgeest.
  • 10 november 1918: juist vóór het stopzetten van de vijandelijkheden, wordt hij nog verbindingsofficier bij het Britse hoofdkwartier.

4 april 1920: wordt tot ‘maître d’allemand’ aan de Koninklijke Militaire School te Brussel benoemd.

1920: zijn verblijf te Brussel stelt hem in staat college te lopen in de Germaanse Filologie aan de Vrije Universiteit te Brussel.

  • Zijn leermeesters zijn Professor C. Beckenhaupt, de bekende Anglist Paul de Reul, auteur van talloze in het Frans geschreven studies over Engelse auteurs, en de neerlandicus A. Duflou.
  • Door het nijpend tekort aan universitair gediplomeerden onmiddellijk na de oorlog en vooral om de Belgische jongens schadeloos te stellen vor de oorlogsbeproeving en het enorme tijdverlies, beslist de regering om aan bepaalde categorieën van studerenden bepaalde faciliteiten toe te staan en zo kon De Backer reeds in 1923 tot doctor promoveren met een dissertatie over Bernard Shaw as a Dramatist.
  • Deze dissertatie wordt in de Universitaire Wedstrijd samen met die van Dr. G. Vande Veegaete – thans gewoon hoogleraar te Gent – eerste ex-aequo geklasseerd.

1923: promoveert tot doctor in de Germaanse filologie aan de Vrije Universiteit van Brussel met de dissertatie Bernard Shaw as a Dramatist.

1925: vanaf 1925 verbonden aan de Rijksuniversiteit te Gent, waar hij eerst Engelse taal- en letterkunde doceert en vanaf 1945, als opvolger van August Vermeylen, de kandidatuurcursus ‘Inleiding tot de Geschiedenis der voornaamste moderne letterkunden’.

  • Franz De Backer publiceert verschillende wetenschappelijke teksten over literatuur. Bij het grote publiek wordt hij echter bekend met de roman “Het dochterken van Rubens” (1922), waarin hij de gedachtenwereld van een jong meisje analyseert.

1932: lid van Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden.

1934: publicatie van de novelle “Longinus” (1934) waarin zijn oorlogservaringen tijdens Wereldoorlog I zeer duidelijk nawerken.

  • Het concept van deze oorlogsroman herinnert aan die van De wandelende jood van August Vermeylen (1906), vooral in het eerste hoofdstuk kan men deze invloed waarnemen.
  • het is een  dynamische en vaak aangrijpende evocatie van het frontleven, niet alleen een  tijdsdocument, maar tevens één van de beste verhalen uit de Vlaamse oorlogsliteratuur.

Na deze roman schrijft hij enkel nog essays over Engelse literatuur

1939: lid van de Koninklijke Vlaamse Academie.

1948: verkozen tot lid van de Koninklijke Academie van België

Hij is jarenlang voorzitter van de Vlaamse P.E.N. Club, en ijvert hij voor de erkenning van de Vlaamse literatuur op internationale congressen.

1958: vraagt en verkrijgt om gezondheidsredenen het emeritaat.

23 juni 1961: Overlijdt in zijn woning te Ukkel, de dag na zijn zeventigste verjaardag.

 

MEER OVER FRANZ DE BACKER

  • Oosthoek; WP-lexicon;
  • R. Derolez, H. Liebaers en R. Roemans. F. de Backer, bio- bibliografie (1951);
  • V.F. Vanacker, ‘Hulde ter nagedachtenis van wijlen Prof. Dr. Franz de Backer’, in: Verslagen en Meded. Kon. Vlaamse Academie voor taal- en letterk. (1966) 5-8, p. 185-186;
  • R. Willemijns. Franz de Backer (Oostvlaamse literaire monografieën 14, 1980).

 

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

SMAAKMAKER

DE ZONNEBLOEM

Ik heb Brussel lief… Die bus langs de Koninklijke Straat, de Warande met de witte vlekken van standbeelden in het geheimzinnige donkere gebladerte, de stille majesteit van het Paleis. En de mensen. In de bus, die oude dame in haar hoekje, mooi gekleed, met vele eerbiedwaardige rimpels, en de gesnorde mannen die tegen mij aanstoten waar ik te roken sta, en dat lief dingetje daar zittend, met een gek kleurrijk kalotje op heel blond haar, en intelligente benen. Daar heeft ze bemerkt dat ik haar benen bestaar. De zon zit rood-gouden op de hoogste verdiepingen van de herenhuizen langs de boulevard, en de schaduw is is van een ongelooflijk mauve innigheid. Ginder aan de Naamse Poort flakkeren de neonlichten. Zon en neon, en zondagse mensen zwart krieuwelend als naarstige mieren. Ik ga niet naar huis, de familie is toch op reis. Ik stap af, wandel met de menigte, ga even zitten in dit mooie café met zijn mahoniehouten meubels en getemperde rode lichtjes, weerkaatst in duister en zilverflitsende spiegels. Brussel, Naamse Poort, en de rust bij al dat gewriemel van voorbijgaande mensen.
Kijk, daar komt het dingetje met het kalotje en de intelligente benen binnen. Ze komt naar me toe; ik buig even, verlegen. Ze weifelt, – ik moet al even gek blozen als toen de grammofoon niet wou gaan – en dan komt ze zitten aan mijn tafel. Ze kent me, dunkt haar. Waar heeft ze mij ontmoet ? Ik zoek, weet niets dan van de bus. Neen, vroeger ? Weet niet, gebaar of ik ook zoek, biedt haar een drink aan. Port. Dan zij: “Wat doet u vanavond ?”
Wij praten, ik eerst verlegen, zij met een schalkse glimlach in haar zwarte ogen. Zijn die ogen mooi of is het meisje enkel bijzichtig ? Ze steekt zo dicht haar kop bij mij als ze spreekt. En dat haar, hoe lieflijk glanzend in dit stille licht, hoe ongelooflijk rijk blond !

“Gij doet mij denken aan een zonnebloem, met dat prachtige haar in het licht van deze lampjes, en uw zwart kleed en uw donkere ogen.”

Uit: Longinus 1951/1961

HET SCHOT

Een nacht dat ik op ronde was in de stille loopgraven. Plots, vóór ons, bij de vijand, een dof gerucht van werkende schoppen. De schildwacht had het niet vroeger gehoord. Stilte. Dan weer, onmiskenbaar, het doffe steken in de sompige aarde, enkele meters vóór ons. Ik richtte zorgvuldig mijn geweer naar het geluid, – en schoot. Een rauwe kreet, ik hoor hem nog. Kreet van schroeiende pijn, gehok van stervende longen.
“Ge hebt hem, sergeant !”
En dan onmiddellijk het bange manen om stilte rond de tragische plek in de duisternis en dan vier of vijf schoten vanuit onze linie. Dan niets. Ik ging verder, rillend. Steeds hoorde ik die kreet. Boven mijn hoofd stonden al de vonkende, levende sterren van de vroege lente. In bitter stilzwijgen ben ik dan acht dagen ziek geweest. Pas dan besefte ik dat de vijanden mensen waren. En ik had er een gedood, die misschien beter was dan ik. En er was niemand tegen wie ik het zeggen kon.

Uit: Longinus 1951/1961

BIBLIOGRAFIE

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007
  • POËZIECENTRUM vzw – Gent

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1913 Bloeikens. (verhalenbundel)

Met penteekeningen van Herman Broekaert.
Maldeghem: drukk. Victor Delille. -113p. 3 losse ill.

Reeks: Duimpjesuitgave nr 104
Afmetingen: 21.50 x 17 (ingenaaid)
1922 Het dochterken van Rubens. (roman)

1953: heruitgave met illustraties van Jozef Cantré door uitgeverij Boekengilde Die Poorte te Antwerpen.
Arnhem : Van Loghum Slaterus & Visser. Arnhem -223p.

Afmetingen: 21.25 x 15.50 (ingenaaid)
Druk: G.J. Thieme Arnhem-Nijmegen
1923 Bernard Shaw as a dramatist. (doctoraatsthesis)
1923 Van wee en glorie. (oorlogsverzen)

Deeltitels: Ars poetica; Aan den IJzer; Hospitaal; Rust; Nog de IJzer; Terug in ’t land.
Maldeghem: drukk. Victor Delille. -59p.

Afmetingen: 21.50 x 17.20 (ingenaaid)
1930 De witte vijand. (roman)

Geïllustreerd met vier oorspronkelijke houtsneden van Jan Frans Cantré
Antwerpen: Lumière ; Luik: N. V. Printing -63p.

Afmetingen: 22.25 x 17.50 (ingebonden met stofomslag)
Colofon: Van dit werk, gedrukt op de persen van N.V. Printing C°, te Luik, in de maand Februari van het jaar 1930, werden slechts 15 exemplaren getrokken te weten: Eén exemplaar op Hollandsch papier, N° 1, bevattende de met de handgekleurde houtsneden in ’t zwart en de oorspronkelijke teekeningen door den kunstenaar onderteekend, benevens een bladzijde handschrift van den schrijver.
24 exemplaren op Hollandsch papier, waarvan 4 exemplaren niet in den handel (gemerkt van A tot D) en 20 exemplaren genummerd van 2 tot 21, bevattende de met de hand gekleurde houtsneden, benevens de reeks houtsneden in ’t zwart door den kunstenaar onderteekend.
125 exemplaren op Engelsch Featherweight papier met de houtsneden, genummerd 22 tot 146.
1934 Contempory Flemish literature. A brief survey. (essay) Brussel: Flemish PEN Centre. -52p.
1934 Longinus. (oorlogsroman)

Verlucht met houtsneden van Aart van Dobbenburgh
1951: heruitgegeven door het Huldecomité De Backer
1961: heruitgegeven als Vlaamse Pocket nr 39 door Heideland pvba te Hasselt

 

Arnhem : Van Loghum Slaterus Uitgeversmaatschappij Arnhem . -60p

Reeks: Stemreeks vol 8
Afmetingen: 24.25 x 15.50 (ingenaaid)
1936 De Engelse letterkunde sinds 1914. (essay) Brussel: NIR. -29p.

Reeks: programmabrochures; Nederlandse reeks vol 2
1939 William Butler Yeats. (essay) Antwerpen: DWB -22p.

Overdruk uit: Dietsche Warande en Belfort. – (1939)
1941
-1945
De complete werken van William Shakespeare in de vertaling van Dr. L.A.J. Burgersdijk.

Bewerkt en van een inleiding voorzien door Prof. dr. F. De Backer hoogleeraar aan de Universiteit te Gent en G. A. Dudok ; vignetten en typografische verzorging van A. Hahn
Leiden : Sijthoff. -679p.
1949 De Germaanse literatuur. I. Engeland (Alg. Literatuurgeschiedenis, Deel III). (essay)
1951 Longinus. (roman)

Illustraties: Jan Janchelevici
Heruitgave van 1934
Brussel, Hulde Comité De Backer. -94p.

Afmetingen: 29×22,5cm. (ingenaaid)
Colofon: In opdracht van het Comité, dat in December 1951 de huldiging van Franz De Backer ingericht heeft, werd deze heruitgave van Longinus, alsmede de bio-bibliografische brochure, gedrukt door N.V.De Bouwkroniek. Oplage werd beperkt tot 300 exemplaren, waarvan de eerste 30, bestemde voor de leden van het Ere-Comité, door de jubilaris werd getekend.
1952 De anglistiek. (Zestig Jaren Onderwijs en Wetenschap aan de Fac. L. en W.). (essay)
1953 Het dochterke van Rubens. (roman)

Heruitgave van 1922
Met illustraties van Jozef Cantré
Antwerpen: Boekengilde Die Poorte. -201p.

Afmetingen: 19.40 x 12 (gebonden – harde linnen kaft – stofomslag ?)
Colofon: Gedrukt van de 11 pts Baskerville-letter op de persen van de drukkerij Die Poorte te Antwerpen.
1959 Literature comparée: questions de methode. (essay)
1961 Longinus en andere verhalen. (verhalen)

Heruitgave van 1934
Bevat: Longinus I, II, III; De witte vijand, De schone herinnering; Sprookjesboom; ‘De drie gapers’; De zonnebloem; Het blijde geheim van Idesbaldus.

 

Hasselt: Uitgeverij Heideland. -159p.

Reeks: Vlaamse pockets nr 39
Afmetingen: 18 x 10.50 (pocket)