Maakt deel uit van:de theaterwereld
LODE MONTEYNE
ca 1928
Antwerpen, 21 juni 1886 – Berchem, 12 november 1959
Schrijver van sterk realistische romans, gezaghebbend toneelcriticus, geschiedschrijver van het Vlaamse toneel, essayist.
Schreef ook onder de pseudoniemen: Caliban ; L.C.G. Cornelius ; Paul Estraboux ; Marten Helm ; Freddy Fournaud ; Lamme ; Lector ; Ada de Lerys Goedvriend.
BIOGRAFIE
21 juni 1886: Geboren te Antwerpen als Ludovicus Gustavus Cornelius Monteyne.
Studeert te Gent aan de lagere en middelbare normaalscholen
1905: Behaalt het diploma van onderwijzer.
1907: Geaggregeerd leerkracht voor het middelbaar onderwijs.
1907-1938: Leraar aan de stedelijke Lagere Hoofdschool Antwerpen. Daarna was hij tot 1952 professor in de geschiedenis van het toneel aan het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium te Antwerpen.
Begint met bescheiden toneelkronieken in het weekblad ‘Carolus’, dat, vóór 1914, te Antwerpen verscheen.
1912: Debuteert met de roman “Geerten Basse”, een vertelling uit het Antwerpse Schipperskwartier
- Geerten Basse, de bootjesroeier, is een levend man in een levende omgeving van bootjesroeiers en kaaivolk. Zijn ruwe figuur houdt ons geboeid van het ogenblik dat wij met hem kennis maken op een trieste Novemberdag, wanneer hij aan de rivier staat en met zijn makkers de smerige motorbootjes – die hun broodwinning bedreigen – vervloekt.
Na zijn debuut volgen nog De Tweede Lente van Meneer Quistwater (1914), “Aan wal” (1920) en “Het schoone avontuur” (1923), allen in laat-naturalistische stijl. Hij is ook de auteur van enkele interessante essays, zoals “Lode Baekelmans” (1914) en “Maurits Sabbe en zijn werk” (1918). Nadien schrijft hij quasi uitsluitend nog over het Vlaamse toneel.
1915: Tijdens de Eerste Wereldoorlog richt hij samen met Lode Baekelmans, Ary Delen, Klaas van Oyen en Emiel Wildiers het weekblad Het Tooneel op, om de werkloze zetters van De Nieuwe Gazet te behoeden voor deportatie naar Duitsland. In zijn kolommen krijgt de recensent Monteyne de gelegenheid om toneelanalyses van groter formaat te publiceren.
- Heel wat van deze kronieken verschenen onder pseudoniemen, zoals bvb. de pseudo Hollandse dame Adriana de Lerys van wie – ten einde de lezer van haar werkelijk bestaan te overtuigen – Jos. Janssens een ‘portret’ tekende…
1923: Zijn laatste roman Het Schoone Avontuur rolt van de persen. Nadien verschijnen enkel nog talrijke toneelhistorische en toneelkritische werken.
JOURNALIST MET EEN PASSIE VOOR HET TONEEL
1922-1932: Zijn uitzonderlijke kennis van de toneelliteratuur maakt dat hij vanaf 1922 tot 1932, aangeduid wordt als secretaris-verslaggever van de Belgische Commissie van het Landjuweel.
1923-1940: Hoofdredacteur van het weekblad Het Tooneel.
- De meest verdienstelijke toneelkronieken werden in boekvorm gebundeld: Kritische Bijdragen over Toneel (1926) en Kaf en Koren (1929), bieden een overzichtelijk panorama van de belangrijkste toneelevenementen in het eerste decennium na de Eerste Wereldoorlog. Voorzichtig, zeer objectief, eerlijk, genuanceerd maar met persoonlijk waardeoordeel bevatten ze ook nu nog interessant materiaal.
Monteyne – als steeds – is tevens medewerker aan talrijke bladen van diverse strekkingen zoals Het Vlaamsche Land (1919-1926), Nieuw Vlaanderen (1934-1944), Vooruit, De Schelde (1919-1936)).
1935: Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde.
1938-1952: Leraar toneelgeschiedenis aan het Koninklijk Vlaams Conservatorium te Antwerpen.
Monteyne blijft toneelrecensies schrijven als redacteur van De Vlaamse Gids (1934-1940), De Nieuwe Gazet (1933-1937) en De Dag (1937-1942)
WERELDOORLOG II (bron: NEVB)
In februari 1940 werd de Federatie van Vlaamsche Kunstenaars opgericht, in januari 1941 omgevormd tot De Vlaamsche Kunstenaarsgilde. Monteyne was van beide organisaties bestuurslid.
Vanaf 1940: Lid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden.
Van september 1942 tot juli 1943 was hij directeur van de Antwerpse Koninklijke Nederlandse Schouwburg, waarvoor hij na de oorlog door de repressie even werd lastiggevallen.
NAOORLOGS WERK
1949: Verschijnt het boek Medaljons: een reeks silhouetten van Vlaamse toneelspelers en toneelspeelsters. Deze bonte galerij is, dank zij haar overvloedige anekdotiek, een boeiend boekje geworden.
1949: Als sluitstuk van zijn lange carrière verschijnt zijn opus magnum, het monumentale standaardwerk Drama en Toneel van Oost en West door de Tijden heen.
12 november 1959: Lode Monteyne overlijdt te Berchem. Het grafmonument voor Lode Monteyne en Germaine Loosveldt bevindt zich op Perk R rij 2 van het Schoonselhof.
GERAADPLEEGDE BRONNEN
Websites
BIBLIOGRAFIE
Woordje vooraf
- Na het chronologisch overzicht volgt een overzicht per genre alfabetisch per titel
De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij
- Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen
- Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
- Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007
Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.
Chronologisch overzicht
Jaar |
Titel |
Fotogalerij |
Uitgeverij 1ste druk |
1912 |
Geerten Basse (roman) |
|
Antwerpen: Vlaamsche Boekhandel – Lodewijk Opdebeek. -109p.
Afmetingen: 16.5 x 12.50 (ingenaaid)
|
1912 |
Drie schetsen uit het leveken van Monneken Peeters. (verhalen)
Bevat: Voetbalwedstrijd / door J. Feith; -Drie schetsen uit het leven van Monneken Peeters / door Lode Monteyne; -Kerstmis / door Roeland.
|
|
Gent: Uitgeversmaatschappij Kunst- en Handelsdrukkerij ‘Plantijn’ naamlooze vennootschap Korte Koestraat3 ; pp.21-51.
Reeks: Flandria’s novellen bibliotheek. N° 145- 146.
Afmetingen: 18.50 x 12.25 (geniet)
|
1914 |
Lode Baekelmans. Een inleiding tot zijn Werk. (essay) |
|
Antwerpen: “Plantin” E. Secelle Offerandestraat 8. -88p. |
1914 |
De tweede lente van Meneer Quistwater (roman)
1930: 2de uitgave bij uitgeverij Wilde Roos te Brussel.
|
|
Antwerpen: Nederlandsche Boekhandel St. Jacobsmarkt, 50 / “Plantin” E. Secelle Offerandestraat 8. . -227p.
Afmetingen: 22.50 x 14.50 (ingenaaid)
Druk “Plantin” Eduard Secelle Offerandestraat 8.
|
1917 |
Charles de Coster de mensch en kunstenaar. (monografie)
Voorrede Georges Eekhoud.
Uitgegeven 50 jaar na het verschijnen van Tijl Uilenspiegel.
Foto Charles de Coster op frontispice. Illustraties. Bibliografische aantekeningen.
|
|
Antwerpen: Gust Janssens.-232p.
Afmetingen: 19 x 14
|
1918 |
Maurits Sabbe en zijn werk (essay)
Met een portret van den auteur en teekeningen van Alfred van Neste.
Potterierei te Brugge, met het huis der Sabbe’s (het derde van rechts).
|
|
Antwerpen: Flandria. |
1918 |
Philotas. Een treurspel. [vertaling] (theatertekst)
Oorspronkelijke auteur: Gotthold Ephraim LESSING.
Oorspronkelijke titel: Philotas (1759)
|
|
Antwerpen: Gust Janssens. -32p.
Reeks: Gust Janssens’ tooneeluitgaven. – Antwerpen; vol. 14
|
1920 |
Bretoensch nationalisme en Bretoensche literatuur (essay)
Overdruk uit de Tijdspiegel van 1 november 1920 en van 15 november 1920.
|
|
Sl; s.n. : -32p.
Afmetingen: 25 x 16.50 (2 losse katernen van telkens 16 p in een papieren uitgeversbandje)
|
1920 |
Aan wal (roman) |
|
Antwerpen: Gust Janssens, Uitgever. -155p.
Afmetingen: 23.75 x 15.50
|
1923 |
Het schoone avontuur (roman) |
|
Antwerpen: Uitgeverij “Mercurius” (Roodestraat 44) . -223p.
Afmetingen: 19.25 x 13 (gebonden – kartonnen kaft)
Drukkerij D. De Vos – van Kleef Roodestraat 44, Antwerpen.
|
1926 |
Kritische bijdragen over T0oneel. Met een inleidend woord van Dr Maurits Sabbe. (toneelkritiek)
Ter inleiding (Maurits Sabbe) pp [3-4]
|
|
Antwerpen: Ruqouy, Delagarde & Van Uffelen (Brederodestraat, 191). – 258+(2) p.
Afmetingen: 19 x 13.50 (ingenaaid – zachte kaft)
|
1926 |
Geschiedenisjes. Drie vertellingen uit het leven van Meneer Josse Delicaet. (verhalen) |
|
Antwerpen: Ruquoy, Delagarde en Van Uffelen, (Brederodestraat 191 ) -95p.
Afmetingen: 20.25 x 13.75 (ingenaaid)
Colofon: van dit werk werden gedrukt tien exemplaren op couché papier genummerd van 1 tot 10.
|
1927 |
Het Vlaamsch Tooneel inzonderheid in de XIXe eeuw, geschreven in opdracht van den koninklijken tooneelkring De Morgenstar van Brussel. (toneelgeschiedenis)
Auteurs: Maurits Sabbe, Lode Monteyne en Hendrik Coopman Thz.
Voorwoord: Maurits Sabbe.
Het Vlaamsch Tooneel voor de XIX Eeuw door Maurits Sabbe (pp 9-46); Geschiedenis der Vlaamsche Tooneelletterkunde van 1800 tot heden door Lode Monteyne (pp 50-397); Ontstaan en groei van een nationaal tooneel door Hendrik Coopman Thz. (pp 401-650)
|
|
Brussel: J. Colassin & Co, Drukkers. -650p. + index
Afmetingen: 29 x 22 (ingenaaid – zachte kaft met flappen)
Bevat achttien pentekeningen (portretten) van grote toneelschrijvers en vier los ingestoken prenten van de grote Vlaamse schouwburgen: De Minard te Gent; De Koninklijke Vlaamsche Schouwburgen te Gent, Antwerpen en Brussel.
|
1927 |
Charles de Coster. De mensch en en de dichter. (brochure – essay)
Eveneens in het Frans uitgegeven: Charles de Coster. L’homme et son oeuvre. L’Églantine Nr 12 (1928)
|
|
Brussel: De wilde roos. -43p.
Afmetingen: 17.50 x 11.60 (geniet – zachte kaft)
Reeks: De Wilde Roos, nr 12
|
1928 |
Koorn en kaf: Vlaamsche tooneelkroniek. (toneelkritiek)
Met een inleiding van Jef Mennekens
Bandteekening van M. Deroly
|
|
Antwerpen: Uitgave “Het Tooneel”. -188p.
Afmetingen: 21 x 13.75 (ingenaaid – zachte kaft)
Drukkerij: Delplace, Koch & Co, Antwerpen
|
1928 |
Keurleze uit verzen van Nederlandsche dichters.
Onder pseudoniem LECTOR
|
|
Rotterdam: Van Waesberge. 2 vol. |
1929 |
De toneelcrisis in Vlaanderen. Een voordracht. (toneelgeschiedenis) |
|
Brussel: De wilde roos. -36p.
Afmetingen: 17.50 x 11.60 (geniet – zachte kaft)
Reeks: De Wilde Roos, 8e jaargang, Februari 1929, nr 2
|
1930 |
Spiegel van het Modern Tooneel in Vlaanderen. Een critische beschouwing. (toneelkritiek) |
|
Antwerpen: Jos Janssens. -126p. |
1930 |
De tooneelschrijver Jules Romains van “unanimist” tot “individualist” (toneelgeschiedenis) |
|
Antwerpen: Ruquoy. -23p.
Overdruk uit: De Vlaamsche Gids. – 3(1930)
|
1932 |
Scheltjens album. (hulde album)
Hulde album ter gelegenheid van zijn 70ste verjaardag.
Bevat bijdragen (interviews en essays) over zijn leven en werk. Tevens worden de toespraken die voor deze gelegenheid zijn gehouden gebundeld.
Bevat: Algemene bijdragen (pp.7-42); Bijdragen ter huldiging van Lode Scheltjens (pp. 43-135).
|
|
Antwerpen: Drukkerij Delplace & Koch (49, Lange Koepoortstraat) . -135p.
Afmetingen: 21 x 13.20 (ingenaaid – zachte kaft)
Colofon: Het op de omslag gereproduceerde portret van LODE SCHELTJENS is gemaakt naar het beeldhouwwerk van KAREL SCHUERMANS.
|
1934 |
De “Sabbe’s” (Maurits Sabbe-hulde )
Uitgegeven in opdracht van het Maurits Sabbe-Comité
- Julius Sabbe pp 13-114
- Herman Sabbe pp 115-130
- Maurits Sabbe pp 131-326
Met portret-frontispice van Walter Vaes en 33 foto-illustraties.
|
|
Antwerpen: Maurits Sabbe-Comité. -XII + 353 + [III]p
Afmetingen: 25 x 16.50 (ingenaaid)
Colofon: Van deze uitgave werden gedrukt te Antwerpen op de persen van V. Resseler, drukker-uitgever: vijf exemplaren op oud-Hollandsch geschept handpapier “Van Gelder” (genummerd van 1 tot 5 en ondertekend door den schrijver), vijf-en-dertig exemplaren op zwaar simili Japansch papier (genummerd van 6 tot 40 en ondertekend door den schrijver en zevenhonderd zestig ex. op Engelsch “Featherweight” (genumm. Van 41 tot 800)
DIT IS NUMMER …
|
1934 |
Dr. J.O. de Gruyter als acteur. |
|
Antwerpen: De Sikkel. -87p.
Overdruk uit: Doctor Jan Oskar de Gruyter 1888-1929. – 1934. – p. 272-283
|
1934 |
Frans Demers’ koloniaal tooneel. (essay) |
|
Antwerpen: De Sikkel. -10p.
Overdruk uit: Kongo-overzee. – (October 1934). – p. 55-64.
|
1935 |
Catharina Beersmans. (essay) |
|
Antwerpen: Lectura. -21p.
Overdruk uit: Vlaamsche gids. – (Februari 1935). -p. 193-213
|
1936 |
Een eeuw Vlaamsch tooneelleven (1830-1930) (toneelgeschiedenis)
Tekst van een lezing gehouden in maart 1931 voor de leden van de Koninklijke Vereeniging “De Morgenster” in het stadhuis te Brussel.
Verlucht met talrijke pentekeningen van prominente figuren uit de theaterwereld.
|
|
Antwerpen: Uitgave Jos Janssens (Kruikstraat, 14). -72p.
Afmetingen: 21 x 13.50 (ingenaaid – zachte kaft)
Druk: Delplace, Koch en Cie, Lange Koepoortstraat 49, Antwerpen
|
1937 |
De honderdjarige Gids en Vlaanderen (essay) |
|
Ledeberg-Gent: Drukkerij Erasmus. -35p.
Overdruk uit: Verslagen en Mededelingen, Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde. (1937) p. 101-131.
|
1937 |
Wendingen in de moderne toneelkunst – Eerste deel 1870-1918 – Van den Hertog van Meiningen tot Piscator-den-Rebel. (toneelgeschiedenis)
Rijk geïllustreerd met zwart-wit foto’s
|
|
Brussel: Uitgaven van het N.I.R. -47p.
Afmetingen: 21,50 x 13,80 (cahier, geniet)
Reeks: Programmabrochures van het N. I. R . Nederlandsche reeks vol; 21
|
1937 |
Wendingen in de moderne toneelkunst – Tweede deel 1918-1930 – Van den Hertog van Meiningen tot Piscator-den-Rebel. (toneelgeschiedenis)
Rijk geïllustreerd met zwart-wit foto’s
|
|
Brussel: Uitgaven van het N.I.R. -48p.
Afmetingen: 21,50 x 13,80 (cahier, geniet)
Reeks: Programmabrochures van het N. I. R . Nederlandsche reeks vol; 22
|
1937 |
Over den huidigen toestand van ons Vlaamsch toneelwezen. Lezing gehouden op het Congres van het Willemsfonds te Rupelmonde op 1 Augustus 1937 (toneelkritiek) |
|
Antwerpen: Van Uffelen & Delagarde. -16p. |
1937 |
Het toneel te Antwerpen (toneelkritiek) |
|
|
1938 |
Stroomingen, gestalten en spelen in het na-oorlogsche Vlaamsch tooneelleven (toneelgeschiedenis) |
|
Ledeberg/Gent: N.V. Drukkerij Erasmus. Drukker der Koninklijke Vlaamsche Academie. -43 p.
Afmetingen: 21.20 x 13.70 (geniet– zachte kaft)
Overdruk uit: Verslagen en Mededelingen, Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde. (1938) pp.21-59.
|
1938 |
Pleidooi voor de alzijdige en harmonische ontwikkeling van den toneelspeler (toneelkritiek) |
|
Ledeberg/Gent: N.V. Drukkerij Erasmus. Drukker der Koninklijke Vlaamsche Academie. -15p.
Afmetingen: 21.20 x 13.70 (geniet– zachte kaft)
Overdruk uit: Verslagen en Mededelingen, Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde. (november 1938)
|
1939 |
Facetten. Ter nagedachtenis van Maurits Sabbe 1873 – 1938. (essay)
Met een inleiding door L. Monteyne en A. Hegmans
Verlucht met vele documentaire zwart-wit foto’s.
|
|
Gent: Boekhandel Rombaut-Fecheyr (Kouter 1). -243p.
Afmetingen: 24.50 x 18.50 (ingenaaid – zachte kaft)
Reeks: Uitgave van het Willems-Fonds nr.175.
Drukker: Van de persen van Drukkerij L. Vanmelle nv, Gent.
|
1941 |
Over Shakespeare, zijn tijd, zijn leven en zijn werk (inleidende studie)
Met portretfoto van Shakespeare (naar de gravure in de Folio-uitgave 1623) tegenover het titelblad.
|
|
Turnhout: Uitgeverij J.Van Mierlo-Proost. -48p.
Afmetingen: 19 x 12.30 (ingenaaid – zachte kaft)
|
1941 |
De Koninklijke Nederlandsche Schouwburg van Antwerpen.(toneelgeschiedenis)
Met 16 zw/w platen van regisseurs, acteurs en actrices en scènes uit diverse opvoeringen.
|
|
Antwerpen: Dienst voor Propaganda en Toerisme. -63 p.
Afmetingen: 17.30 x 11 (gebonden – harde kaft)
Drukkerij “Brabo“ – H. Breugelmans Aalmoezenierstraat 61, Antwerpen
P.C. 1760.
|
1942 |
De groote Gentsche tooneelprijskamp van 1841-42. |
|
Ledeberg/Gent: N.V. Drukkerij Erasmus. Drukker der Koninklijke Vlaamsche Academie.
Reeks: Verslagen en Mededelingen, Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde. 1942; pp. 669-694.
|
1942 |
Uit het Vlaamsch tooneelleven te Antwerpen ( XIXe en begin XXe eeuw) (toneelgeschiedenis) |
|
Turnhout: J.Van Mierlo-Proost. -52p. |
1943 |
Dr. J.O. de Gruyter als bestuurder van den Koninklijke Nederlandschen Schouwburg te Antwerpen. (toneelgeschiedenis) |
|
Antwerpen: Uitgeverij De Sikkel. -87p.
Overdruk uit: Doctor Jan Oskar de Gruyter 1888-1929. – 1934. – p. 156-242.
|
1949 |
Medaljons: silhoeëtten van Vlaamse toneelspelers en toneelspeelsters van Victor Driessens tot Louis Bertijn (toneelgeschiedenis) |
|
Antwerpen: Koninklijke Nederlandse Schouwburg. -50p. |
1949 |
Drama en toneel door de eeuwen heen. (toneelgeschiedenis)
Op titelpagina: Drama en toneel van Oost en West door de tijden heen.
Geïllustreerd met 16 foto’s op volledige pagina.
met rug.
|
|
Antwerpen-Brussel-Gent-Leuven: Uitgeversmij N.V. Standaard-Boekhandel, -517p.
Afmetingen: 26.40 x 18 (gebonden – harde linnen kaft met goudopdruk – met stofomslag).
|
POSTUUM
1979 |
KNS – profielen. Acteurs portretten 1853-1953 (toneelgeschiedenis)
Extra programmabrochure t g v de herdenking KNS 125.
Teksten Lode Monteyne en Willy de Schutter (aangepast door Dom. de Gruyter, directeur en Toon Brouwers, dramaturg.
Beeldmateriaal is afkomstig uit het archief van AMVC, het KNS-archief en de privéverzamelingen van Gella Allaert, Charles Janssen en Bert van Kerkhoven.
Drukkerij Mercurius zorgde voor de uitvoering.
|
|
Antwerpen: KNS -64p.
Afmetingen: 25 x 21 (garenloos gebrocheerd – zachte kaft)
Verantwoordelijk uitgever: Dom. de Gruyter, Komedieplein, Antwerpen.
|
Overzicht per genre alfabetisch per titel0
Romans & verhalen
- Aan wal (roman) 1920
- Drie schetsen uit het leveken van Monneken Peeters. (verhalen) 1912
- Geerten Basse (roman) 1912
- Geschiedenisjes. (verhalen) 1926
- Het schoone avontuur (roman) 1923
- De tweede lente van Meneer Quistwater (roman) 1914
Essays
- Bretoensch nationalisme en Bretoensche literatuur (essay)1920
- Charles de Coster de mensch en kunstenaar. (essay) 1917
- Lode Baekelmans. Een inleiding tot zijn Werk. (essay) 1914
- Facetten. Ter nagedachtenis van Maurits Sabbe 1873 – 1938. (essay) 1939
- Maurits Sabbe en zijn werk (essay) 1918
- De Sabbe’s ; Maurits Sabbe-hulde (essay) 1934
Toneelkritiek en toneelgeschiedenis
- Drama en toneel van Oost en West door de eeuwen heen. (toneelgeschiedenis) 1949
- Een eeuw Vlaamsch tooneelleven (1830-1930) 1936
- Het Vlaamsch Tooneel inzonderheid in de XIXe eeuw, geschreven in opdracht van den koninklijken tooneelkring De Morgenstar Van Brussel. 1927
- De tooneelschrijver Jules Romains van “unanimist” tot “individualist” 1930
- Koorn en kaf: Vlaamsche tooneelkroniek. (toneelkritiek) 1928
- Kritische bijdragen over toneel. (toneelkritiek) 1926
- Medaljons: silhoeëtten van Vlaamse toneelspelers en toneelspeelsters van Victor Driessens tot Louis Bertijn (toneelgeschiedenis) 1949
- Spiegel van het Modern Tooneel in Vlaanderen. Een critische beschouwing. (toneelkritiek) 1930
- De toneelcrisis in Vlaanderen (toneelgeschiedenis) 1929
- Uit het Vlaamsch tooneelleven te Antwerpen ( XIXe en begin XXe eeuw) (toneelgeschiedenis) 1942