home | Inloggen
Aantal schrijvers: 532 | Aantal boeken:

15464

Van Cauwelaert, August

Maakt deel uit van:

AUGUST VAN CAUWELAERT

Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek 1885 –Antwerpen 1945

Advokaat en frontsoldaat, dichter, romanschrijver, essayist en vertaler uit het Duits.

 

BIOGRAFIE

31 december 1885: geboren in een landbouwersgezin te Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek in het Pajottenland. Hij was de jongste uit en gezin dat zowel langs vaders- als langs moederszijde generaties lang in de landbouw actief was.

  • Hij was de broer van de Vlaamse politicus Frans Van Cauwelaert, de latere burgemeester van Antwerpen en minister van staat.
  • Hij volgde de klassieke humaniora aan het Klein Seminarie te Hoogstraten, waar de priester-dichter Aloïs Walgrave tot zijn docenten behoorde.

Te Leuven ging hij rechten studeren.

  • Tijdens zijn studententijd nam hij actief deel aan de Vlaamsche Studentenbeweging, was voorzitter van het Katholiek Vlaamsch Studentenverbond en presideerde het eerste Grootnederlandsch studentencongres.
  • Spoedig behoorde hij ook tot de bekende literaire studentenkring ‘Met tijd en vlijt’.

1909: Onder de auspiciën van het genootschap ‘Met tijd en vlijt’ werd zijn eerste bundel ‘Verzen’ uitgegeven. Men vindt er onmiskenbaar de invloed van Karel Van de Woestijne en Guido Gezelle in terug.

1911: Behaalde het doctoraat in de rechten aan de universiteit van Leuven. Hij vestigde zich als advocaat te Antwerpen.

  • Was stichter en redacteur van het geïllustreerde damestijdschrift ‘De Lelie’ en redactie-lid van ‘Vlaamsche Arbeid’.

1913: Legde zijn tweede bundel ‘Verzen’ ter perse.

1914: Bij het uitbreken van Wereldoorlog I nam hij vrijwillig dienst in het Belgisch leger. Hij werd bevorderd tot officier en geraakte op 7 april 1916 zwaar gewond in de loopgraven van Passendale. Hij werd door granaatscherven aan de longen getroffen. Maandenlang zweefde hij tussen dood en leven, de daaropvolgende revalidatie te Cannes heeft hem weliswaar geholpen, maar volledig hersteld is hij nooit geraakt.

1918: De uitgave “Liederen van droom en daad” (1918) is een bundeling van tijdens de oorlogsjaren aan het front geschreven gedichten.

Mei 1919: Werd vrederechter te Kontich, rechter in de rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen en tenslotte voorzitter van de Politierechtbank eveneens te Antwerpen.

1920: Huwde met Marie de Vriendt. Het echtpaar kreeg twee dochters.

1924: Nam van Jules Persijn de leiding over van het katholieke tijdschrift  Dietsche Warande en Belfort, daarin bijgestaan door de jonge Gerard Walschap

1929: In zijn vitalistische getinte roman “Het licht achter den heuvel” (1929) profileert hij zich als een voorloper van Gerard Walschap en Lode  Zielens

1930-1937: Corresponderend lid van Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde.

  • In hun tijdschrift ‘Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie’ verscheen het merendeel van zijn essays.

1932 – 1945: Hoofdredacteur van “Dietsche Warande en Belfort“.

  • Als essayist verwierp August van Cauwelaert alle tendensliteratuur, incl. de christelijke, omdat hij eigenheid en waarachtigheid als de eerste criteria van alle waardevolle kunst beschouwde.  Een doelbewuste en met pathos voorgestane ideologie was onverenigbaar met deze criteria. Hij voelde dan ook niets voor het doctrinaire van Léon Bloy of de overdreven gevoelsromantiek van Cyriel Verschaeve. Hij had een hekel aan geleerddoenerij en stond afwijzend tegenover de ‘zuivere poëzie”. Hij was, naar het woord van Gerard Walschap, op zoek naar ‘edele menselijkheid’.

Sommige van zijn gedichten werden op muziek gezet.

Hij publiceerde ook in ‘Dietsche Warande en Belfort’, ‘Forum’, Gemeenschap’. Een selectie hiervan is elektronisch beschikbaar in August van Cauwelaert · dbnl.

4 juli 1945: Overlijden te Antwerpen.

 

Meer over August van Cauwelaert

  • Oosthoek; WP-lexicon;
  • In memoriam August van Cauwelaert’, spec. nr. van Dietsche Warande & Belfort 45 (november 1945) nummer 6; Pag. 329- Bijdragen van o.a. Belpaire, Marnix Gijsen, Fritz Francken, A. Westerlinck, Aug. van Cauwelaert, Jozef Muls, M. Roelants, G. Walschap, A. Demedts, Toussaint van Boelaere.
  • J. Rombouts. August van Cauwelaert en zijn tijd (1951);
  • Gerard  Walschap. August van Cauwelaert (Monografieën Vlaamse Letterkunde nr 11, 1959); Brussel, Manteau, 1959, 37pp. + 8pp.buitentekstillustraties.
  • Marnix Gijsen. August van Cauwelaert (Ontmoetingen, 1968);
  • André Demedts, ‘August van Cauwelaert ter gedachtenis’, in: Dietsche Warande & Belfort 131 (1986) 2, p. 101-107;
  • S. van den Bossche, ‘August van Cauwelaert: de zielen rijpen van verdriet’ in: Het Pajottenland door schrijvers heen (1992), p. 45-59.

SMAAKMAKER

In de nacht van 7 op 8 april 1916 raakte luitenant August van Cauwelaert zwaar gewond door granaatscherven. Hij werd verzorgd in het ziekenhuis van Hoogstade, waar hij volgende verzen schreef.

Beide gedichten werden gepubliceerd in ‘Van onzen tijd’ jg. 13, nr 8, 1917. Later opgenomen in ‘Liederen van droom en daad’ (1918)

Draagt me zacht…

Draagt me zacht: door al mijn leden
Klopt het haemren van uw voet:
Draagt me zacht: bij iedre schrede
Drupt mijn klare, levend bloed.
 
Draagt me zacht:door de ijle landen
Waait de nijd’ge wind zoo koel:
Of zijn ’t al uw kille handen,
Dood, die ‘k om mijn slapen voel.
 
Draagt me zacht: gelijk een blanke
Lampevlam in woel’ge lucht,
Eer dees kostbaar-laatste spranke
Leven doove met een zucht.
 
Draagt me zacht: hoe daalt zoo dicht en
Hel de hemel over mij…
Ben ik reeds de sterrelichte
Poort der eeuwigheid nabij…

 

Verwonding

Een schicht in duizlende oogen…
Een donder laag en bang;…
Ten rug, als staal gebogen,
Het gloeien van een stang.
 
De onvast handen dwalen;
Onwillig wankt de voet;
‘k voel uit één bron drie stralen
Uitborlen van mijn bloed.
 
Plots of de zon ging dansen….
Een stem die schaterlacht….
Dan: over alle transen
De stilt’, de dood, de nacht.

 

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  • Prof. Dr. M. Rutten; Prof. Dr. J. Weisgerber (red.): Van “Arm Vlaanderen” tot “De voorstad groeit” 1888-1946. Standaard Uitgeverij 1988

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

  • Na het chronologisch overzicht is er een overzicht per genre

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel – Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007
  • POËZIECENTRUM vzw – Gent
    • Naast de Poëzieshop biedt het Poëziecentrum voor liefhebbers van antiquarische kleinoden ook een uitgebreid aanbod modern antiquariaat aan. Recentelijk werd het aanbod uitgebreid tot meer dan 3500 titels èn werden alle prijzen geherwaardeerd. Je vindt een overzicht van al onze antiquarische titels op Antiqbook.

Om de foto’s in de fotogalerij re vergroten klikt u op de foto

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1909 Verzen I. (dichtbundel)
Deeltitels: In memoriam; Van de lieve doode.
Leuven: Vlaamsche drukkerij “Met tijd en vlijt”. -94p.
Afmetingen: 19.30 x 14 (ingenaaid)
Colofon: Deze “Verzen” werden uitgegeven door het Taal- en Letterlievend Studentengenootschap MET TIJD EN VLIJT te Leuven.
1913 Verzen, nieuwe reeks. (dichtbundel)
Deeltitels: Van vier getijden; Wat in de Stilte zong; Van de lieve dood (fragmenten).
Van Cauwelaert 3 Antwerpen: “Veritas”, H. en C. Courtin kipdorp / S. Venn. Volksontwikkeling “Ons Volk” Montignystraat 74. -82p.
Afmetingen: 22.40 x 19.30 (ingenaaid)
Gedrukt bij Wwe Verbeke Loys en Cie 10, Wulfhagenstraat Brugge.

 

1918 Liederen van droom en daad. (dichtbundel)
Bekroond in 1920 met de August Beernaertprijs.
Met een borstbeeld van Stephan de Vriendt en teekeningen van Sam. de Vriendt.
Deeltitels: Liederen eener lente; De dubbele kroon; Door dagen en nachten; De bloeiende wonden; Als de strijd verademt.
Bussum: C.A.J. Van Dishoeck. -109p.
Elektronisch beschikbaar in August van Cauwelaert, Liederen van droom en daad • dbnl
1920 Zangers van het recht: lezing gehouden … den 21en december 1919. (lezing) Leuven: De Vlaamsche Boekenhalle, s.d. -16p.
Reeks: Openingsredes van de Vlaamse Conferentie bij de Balie te Antwerpen. – Antwerpen; vol. 1919
1924 Liederen voor Maria. (dichtbundel)
1946: heruitgave bij Standaard boekhandel, Antwerpen.
Leuven/ Hilversum: De Vlaamsche Boekenhalle, s.d. -46p.
1927 De Vlaamsche Jongeren van Gisteren en Heden 1910 – 1927. (studie) Antwerpen: N. V. Leeslust / Eindhoven: N. V. Lecturis.  -158 p.
Antwerpen: Druk. V. Van Dieren & Co.
1929 Het licht achter den heuvel. (roman) Amsterdam: P.N. Van Kampen & Zoon. /Antwerpen: Standaard-Boekhandel -304p.
Afmetingen: 18.75 x 12.75(gebonden – linnen kaft)
1929 Gesprekken met de bruidegom./ Teichmann Constance. (essay)
Saamgelezen door Aug. van Cauwelaert.
Antwerpen: Standaard-Boekhandel -117+1p.
1931 Daar hapert iets. (essay)
1934 Harry. (roman) Amsterdam: Van Kampen & Zn. / Brussel: N.V. Standaard-Boekhandel. -315p.
Afmetingen: 19 x 12.50( ingenaaid)
1935 Vertellen in toga. (novellen)
Heruitgegeven in gewone- en volksuitgave onder titel ‘De Rechter vertelt’ 1942.
Amsterdam: N.V. Uitgevers-Maatschappij Elsevier / Antwerpen: N.V. Standaard-Boekhandel. -140p.
Afmetingen: 21.50 x 15.50 (ingenaaid)
Drukkerij P.Lombaerts Schoten
1937 Religieuze poëzie en religieus fabrikaat. (essay)
1938 Vlaanderen roept: een bundel novellen, schetsen, verzen en artikelen.
Auteurs: Lode Baekelmans; Herman de Cat; August van Cauwelaert.
Baarn: Bosch en Keuning. -224p.
1938 Liederen van deemoed. (dichtbundel) Mechelen: Drukkerij Kamp.  -14p.
Reeks: Bladen voor de poëzie. Jrg.2, nr.3 [eerste serie]
Geniet
1940 Verzen van het leven en de overvaart. (dichtbundel)
Deeltitels: Voorhang; Vijf gebeden; Waken; Getijden; Gestalten voor den rechter; Verzen van de overvaart.
Van Cauwelaert 5 Antwerpen: Standaard-Boekhandel. -106 p.
Afmetingen:25 x 16.50 (ingenaaid)
Dit boek werd gedrukt op de persen der Drukkerij P. Lombaerts te Schoten.

 

1941 Karel Van de Woestijne, een synthese. (essay) Diest: Pro Arte -71p.
Reeks Die suverlicke boexskens nr. 7
1942 Meneer de Procureur is gek geworden. (verhaal)
1944: opgenomen in de bundel:  En de rechter vertelt opnieuw .Vertellen in toga II. 
1942-bloei-a
 1942-bloei In de verhalenbundel: „Bloei – Een en twintig verhalen van Vlaamsche schrijvers” pp 223-244.
Colofon: Dit boek verscheen in den herfst van 1942 bij de uitgeverij “PRO ARTE”” p.v.b.a. te Diest, onder leiding van Jos Philippen, beheerder-directeur. De omslagteekening werd ontworpen door Hilda Leynen en de druk verzorgd door N.V. Vonksteen te Langemark.
Afmetingen: 19 x 14 (ingenaaid – licht gekartonneerde kaft met flappen)
1942 De Rechter vertelt. (novellen)
Volksuitgave van ‘Vertellen in Toga ‘ uit 1935.
Antwerpen: N.V. Standaard-Boekhandel. -100p.
1943 Fantaisie zei meneerke. (roman)
Verluchtingen Hélène van Raemdonck
Gent: Snoeck Ducaju en Zoon. -130p.
Reeks: Kunstsnoeckjes-reeks IV.
Afmetingen: 19 x 13.50 (ingebonden in kartonnen kaft)
Colofon: Dees Blauw Boekje nr 4 van de reeks, werd naar een typografisch ontwerp van de Nationale Hoogere School voor Bouwkunst en Sierkunsten te Brussel door de firma Vanmelle te Gent gezet, op de persen van Snoeck-Ducaju en Zoon te Gent gedrukt en met teekeningen opgeluisterd door Hélène Van Raemdonck, Anno MCMXLII
1944 En de rechter vertelt opnieuw .Vertellen in toga II. (novellen)
Bevat: Meneer de rechter (pp 5-38); -Zoo is ’t begonnen (pp 39-64); – Meneer de Procureur is gek geworden (pp 65-86); – Vooruit voor wereldrevolutie (pp 87-110); -De zonen van Baert (pp 111-148).
Van Cauwelaert 1 Antwerpen-Brussel-Gent-Leuven: NV Standaard-Boekhandel. -149p.
Afmetingen: 20 x 14 (ingenaaid – geïllustreerde omslag)
1944 Het individualisme van “Van nu en straks”. (studie)
1944 De romancier en zijn jeugd [over de jeugdervaringen van een aantal Vlaamse schrijvers]. (essay)
Buitentekstillustraties: o.a.geboortehuis van E.Claes & Communieportret van G.Walschap !
Antwerpen/Brussel/ Gent/Leuven: Standaard-Boekhandel. -68p.+ 4p.
POSTHUME UITGAVEN
1946 Liederen voor Maria. (poëzie)
Deeltitels: Opdracht; Meilied.
Eerder uitgegeven in 1924.
Van Cauwelaert 4 Antwerpen/Brussel/ Gent/Leuven: Standaard-Boekhandel. -44p.
Afmetingen: 19.40 x 12.80 (ingenaaid – harde kaft)
1955 Gedichten. Een keur uit het volledig dichtwerk samengesteld en van een nawoord voorzien door Albert Westerlinck. (poëzie – bloemlezing)
Bevat: Verzen; Verzen, nieuwe reeks; Liederen van droom en daad; Liederen voor Maria; Verzen van het leven en de overvaart.
Van Cauwelaert 6 Brussel/Amsterdam: Elsevier. -89 + (4) p.
Afmetingen:22.20 x 13.60 (ingenaaid –kaft met flappen)
Colofon: ‘Gedichten’ door August van Cauwelaert werd in opdracht van uitgeverij Elsevier te Brussel gezet uit ‘Bembo-monotype” corps 13 en gedrukt op eigen persen in het najaar 1955.
De oplage bedraagt 450 exemplaren genummerd van 1 tot en met 450. Nummer 214.
1959 Vertellingen van de rechter. (novellen)
Selectie van verhalen uit “Vertellen in toga I en II”.
Uitgezocht en ingeleid door Paul Hardy.
Bevat: En toen begon de ezel (pp 13-30); Matthias (pp 31-44); De draad die verloren liep (pp 45-60); Buken (pp 61-86); Meneer de rechter (pp 87-116); Zo is’t begonnen (pp 117-138); Meneer de procureur is gek geworden (pp 139-158); De zonen van Baert (pp 159-191).
1971: Het verhaal ‘Mathias’  werd opgenomen in de bundel ’54 Vlaamse verhalen‘, deel 1,  samengesteld door Karel Jonckheere en Marnix Gijsen, Uitgeverij Paris-Manteau, Antwerpen pp 113-119.
 Van Cauwelaert 9 Hasselt: Uitgeverij Heideland. -192p.
Reeks:Vlaamse pockets nr. 6
Afmetingen: 18 x 10.75 (pocket)
1967 De zielen rijpen van verdriet. (poëzie – bloemlezing)
Bloemlezing uit zijn gedichten verzameld en ingeleid door G.W. Huygens.
Bevat gedichten uit: Verzen; Verzen, nieuwe reeks; Liederen van droom en daad; Liederen voor Maria; Verzen van het leven en de overvaart; Liederen van deemoed; Nagelaten gedichten.
Van Cauwelaert 2 Hasselt: Uitgeverij Heideland. -77p.
Reeks: Poëtisch erfdeel der Nederlanden nr 57
Afmetingen: 18 x 10.75 (pocket)
1971 Gedenkschriften 1895-1918.

 

Vertalingen

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1918 Stomme zonde / P. Dörfler Antwerpen: “Het Vlaamsche Land” : Centr. Boekh. “Neerlandia”, s. a. -124p.
1924 Van Abner, de Jood die niets gezien had/ van Wilhelm Hauff. Leuven/Gent/Mechelen/Veurne/Antwerpen: S. V. “De Vlaamsche Boekenhalle” ; Antwerpen : V. Van Dieren & Co , dr -16p.
1924 Het verhaal van het tooverschip/ van Wilhelm Hauff. Leuven/Gent/Mechelen/Veurne/Antwerpen: S. V. “De Vlaamsche Boekenhalle” ; Antwerpen : V. Van Dieren & Co , dr -20p.
1924 De verlossing van Fatme / van Wilhelm Hauff. Leuven/Gent/Mechelen/Veurne/Antwerpen: S. V. “De Vlaamsche Boekenhalle” ; Antwerpen : V. Van Dieren & Co , dr -32p.
1924 Vier vertellingen / van Wilhelm Hauff Leuven/Gent/Mechelen/Veurne/Antwerpen: S. V. “De Vlaamsche Boekenhalle” ; Antwerpen : V. Van Dieren & Co , dr -89p.
1924 Het verhaal van het tooverschip / van Wilhelm Hauff Leuven/Gent/Mechelen/Veurne/Antwerpen: S. V. “De Vlaamsche Boekenhalle” ; Antwerpen : V. Van Dieren & Co , dr -20p.
1925 De Zoon van Hagar / Paul Keller Leuven/Gent/Mechelen/Veurne/Antwerpen: S. V. De Vlaamsche Boekenhalle. -290p.
1933 Kinderen en dieren. Een en twintig houtsneden en gedichten / Ruth Schaumann Brussel: Standaard-Boekhandel -46p.
1933 Te Bethlehem onder de Ster. Een kerstgedicht met een en twintig houtsneden / Ruth Schaumann Brussel: Standaard-Boekhandel. -46p.

 

Overzicht per genre

Poëzie

  • Verzen. Uitg. Met Tijd en Vlijt (Vlaamsche Drukkerij Leuven) 1909
  • Verzen. Nieuwe Reeks. Uitg. Veritas, Antwerpen 1913.
  • Liederen van Droom en Daad. Uitg. Van Dishoeck, Bussum (4e uitg.) 1918
  • Liederen voor Maria. Uitg. Vl. Boekenhalle, Leuven (2e uitg.) 1924.
  • Liederen van Deemoed. Uitg. Bladen voor de Poëzie, Mechelen 1938.
  • Verzen van het Leven en de Overvaart. Uitg. N.V. Standaard-Boekhandel, Antwerpen 1940

Verhalend proza

  • Het Licht achter den Heuvel. Uitg. N.V. Standaard-Boekhandel, Antwerpen 1929.
  • Harry, Roman. Uitg. P.N. Van Kampen, Amsterdam 1934
  • Vertellen in Toga, Verhalen. Uitg. N.V. Standaard-Boekhandel, Antwerpen 1935. Heruitgegeven in gewone- en volksuitgave onder titel ‘De Rechter vertelt’ 1942.
  • Fantaisie, Verhaal. Uitg. Snoeck-Ducaju. Gent 1943.
  • De Rechter vertelt opnieuw (Vertellen in Toga II). Uitg. N.V. Standaard-Boekhandel, Antwerpen 1944.

Essay’s

  • De Vlaamsche Jongeren van Gisteren en Heden 1910 – 1927.Uitg. N. V. Leeslust.  Antwerpen.
  • Karel Van de Woestijne. Uitg. Pro Arte, Diest 1943.
  • De Romancier en zijn Jeugd. Uitg. N.V. Standaard-Boekhandel, Antwerpen 1944.
  • Bovendien vertalingen en een tweetal bloemlezingen