home | Inloggen
Aantal schrijvers: 536 | Aantal boeken:

15559

Demeester, Rita

Maakt deel uit van:

RITA DEMEESTER

Roeselare, 26 september 1946 – Genk, 29 januari 1993

 

Dichteres en vooral schrijfster van een drietal verhalenbundels  ‘Stampvoeten in het donker’ (1989), ‘Droomjager’(1991) en de postuum uitgegeven ‘Land van belofte’ (1994).
Zij schreef ook een toneelstuk dat eveneens de titel
Land van belofte’ draagt.
Haar eerste gedicht werd, onder de schuilnaam Esther Meert, in 1986 onopvallend gepubliceerd in het kerstnummer van het literaire tijdschrift met neus, De Brakke Hond.

 

BIOGRAFIE

26 september 1946: Geboren als Rita Bertha Maria Demeester te Roeselare in een besloten katholiek West-Vlaams gezin. Ze is de vijfde van zes dochters.

  • Haar vader, Jules Demeester, is werkzaam in de christelijke vakbeweging en zal provinciaal directeur worden van de BAC, de bank van de vereniging. Haar moeder, Jenny Debeuf, is huisvrouw.
  • Middelbaar onderwijs: Grieks-Latijnse humanuira aan het bisschoppelijk lyceum van Roeselare.

1965-69: In het woelige Leuven studeert ze sociale pedagogie aan de KUL. Afgestudeerd op de thesis:  Konstruktie van een likertschaal in het kader van een onderzoek over de attitude ten aanzien van onderwijs voor meisjes. – Leuven : KU Leuven. Fac. psychologie en  pedagogische wetenschappen, 1970. – 131 p. – Diss. Lic. Pedagog

Tijdens haar studentenjaren is ze actief in contestatiebewegingen; zet zich vooral in voor de derde wereld.

1970: Huwelijk met Wim Vanreusel, met wie ze in de buurt van Leuven woont.

1972: Geboorte van Sara Vanreusel.

1975: Geboorte van Saskia Vanreusel.

1975-86: Aanstelling als pedagoge aan de Lagere Normaalschool van het Instituut Mariavreugde te Borgloon.

1986-89: Na de sluiting van de school (bezuinigingspolitiek van toenmalig Minister van Onderwijs Daniël Coens) is ze werkloos. Haar huwelijk strandt.

  • Begint te schrijven. Uit noodzaak bekent ze. “Zonder dit veertigjarige leven dat achter me ligt, deels als een wilde tuin, deels als een mijnenveld, was het er nooit van gekomen, geloof ik.”
  • Haar eerste publicatie is een eenvoudige gedichtje dat onder de schuilnaam Esther Meert in 1986 onopvallend gepubliceerd werd in het kerstnummer van het literaire tijdschrift met neus, De Brakke Hond:
 “Het was zo goed
de konfituur nog warm
in de potten en
iedereen thuis
 
Ik speelde met mijn poppen in
een kartonnen poppenhuis van
afgedankte dozen en mijn zussen
waren groot ze naaiden
met vrouwenijver
aan iets nutteloos
 
Het was zo goed dat ik
alleen in bed
soms dacht als nu
de Russen maar niet komen.”
 

 Nadien schrijft ze uitsluitend verhalen.

1988: Bekroning van een nog ongepubliceerde verzameling verhalen, waaronder ‘Mokum’ dat bekroond werd met de (eenmalig uitgereikte) prozaprijs Dietsche Warande en Belfort – Den Gulden Engel (de verhalen zullen opgenomen worden in ‘Stampvoeten in het donker’)

Publicaties:

  • Krappe herinnering’, als boekenweekgeschenk van Standaard Boekhandel.
  • King Kong in New York’ (waarmee ze laureate wordt van de literaire Willemsfonds-wedstrijd) in De Vlaamse Gids.
  • Februari tot eind december 1988: Medewerking aan het BRTN-radioprogramma Het genootschap.
  • Nieuwe relatie, met Mark Schroeyers. Woont afwisselend in Leuven en Brugge.

Rita Demeester publiceerde ook verhalen in o.a. De Brakke Hond (1987 nr 4), Nieuw Wereldtijdschrift (1989/1) en in de verzamelbundels:

  •  ‘Vrouwentongen. Verhalen, essays en reisreportages’ (werk van elf Vlaamse schrijfsters, samengesteld door Veerle Weverbergh) (Antwerpen, Houtekiet, 1988) en
  • Burengerucht. Het Vlaams verhaal doet weer de ronde’ (Amsterdam/Leuven Meulenhoff/Kritak, 1990) Gie Bogaert, Ben Cami, Rita Demeester… et al
  • Het verhaal ‘Blindemannetje’ in ‘Johan Anthierens en hofhouding, Brief aan een postzegel. Kritisch koningsboek’, is in herwerkte vorm opgenomen als ‘Blindeman’ in ‘Verzamelde verhalen’.
  • Er verschenen opstellen in De Morgen (13-7-1990), De Nieuwe Maand (1989/7) en een feuilleton in Markant.

1989: Publicatie debuutbundel ‘Stampvoeten in het donker’ . Genomineerd voor de NRC-prijs. Deze bundel opent met het verhaal In het spoor van Jim Morrison.

  • In het verhaal In het spoor van Jim Morrison vertelt een meisje over haar oudere broer Joris, die zelfmoord pleegt. Hij las Sartre en dweepte met de liedjesteksten van Jim Morrison. Tussen alle onschuldige, alledaagse herinneringen die zij aan haar broer ophaalt, dringt de werkelijkheid langzamerhand tot haar door:

“Ik heb de anatomieles met het konijn overleefd en morgen krijg ik een echte damesfiets. Maar Joris blijft waar hij is. Zijn leven en zijn dood verdwenen als in een wak en niemand laat in zijn kaarten kijken.”

  • Demeester schrijft vol mededogen over dromers en denkers, en over de twijfelaars daartussenin. Het zijn personages die blijvend geschonden zijn, maar niet in staat zijn hun gevoelens te uiten.

November 1990: opnieuw aan het werk als pedagoge. Maar enkele weken later, in het voorjaar van ’91, krijgt Demeester te horen dat ze aan kanker lijdt. Ze ziet zichzelf genoodzaakt thuis te blijven en zegt haar baan in het onderwijs op.

1991: Publicatie verhalenbundel ‘Droomjager

  • Net als de door haar bewonderde Raymond Carver schreef Rita Demeester in een sobere, trefzekere stijl “schijnbaar plotloze verhalen” over schijnbaar banale levens, tranches de vie, “moten uit het lijf van het leven gesneden met alleen subtiele verwijzingen naar kop en staart”. En, ook zoals bij Carver, in die verhalen gaat het over voortleven na de illusies, over de spanning tussen verlangen en berusting, tussen dromen najagen en compromissen sluiten. “Mijn werk gaat over hoe mensen zich aanpassen aan het leven, hoe ze leren leven met beperkingen en teleurstellingen”, verklaarde ze  in interview uit 1991 voor Knack.

1992: Publicaties:

  • Toneeltekst ‘Land van belofte’ in 3 Bic(s) en 1 PC.
  • Seks op onze leeftijd’ in Nieuw Wereldtijdschrift, 1992/6, een ‘beschouwing’, haar laatste publicatie.

In het tijdschrift Markant, waarin ze een maandelijks column publiceerde, schreef ze op 19 juni 1992 over haar ziekte : “Uitputting en ontmoediging zijn net zo inherent aan kanker als tumoren en afwijkende bloedwaarden. Ondertussen laat ik me behandelen in een relatief klein ziekenhuis in de periferie. Er zijn geen medische wonderen gebeurd, maar de boot van de dood is voorlopig wat verder afgehouden. Ik ben hier in handen van artsen gevallen die mensen verzorgen en niet alleen tumoren”.

29 januari 1993: Rita Demeester overlijdt, op 46-jarige leeftijd, aan kanker te Genk in het huis van haar zus. Ze werd begraven te Leuven.

Epiloog

1994: Postume publicatie van haar verhalenbundel ‘Land van belofte’. Daarin de tekst van de lezing, ‘Met schrijven begin je op je veertigste’, een (bescheiden) literaire beginselverklaring, nu helaas een literair testament.

  • Het is in deze tekst dat ze terloops de lof zingt van John Berger en Raymond Carver – twee Amerikaanse meesters in de verhaalkunst – “Het schijnbare banale leven waarover zij schrijven en hoe ze dat doen is van een tijdloze schoonheid, gaafheid en ontroeringskracht”. En ze wijst daarbij op de “schroom en stilte” die ze in hun werk weten in te lassen. Het typeert de verhalen die ze zelf schreef.

1995: Publicatie van haar ‘Verzamelde verhalen’ bij wijze van hommage.

29 januari 2008: Vijftien jaar na haar overlijden bracht de Antwerpse literaire organisator Behoud de Begeerte het huldeprogramma ‘Rita’ waarin onder meer Kamiel Vanhole, Didi de Paris, Kristien Hemmerechts, Brigitte Raskin en Johan Vandenbroucke haar leven en werk belichtten.

BEKRONINGEN

  • 1988: Bekroning van een nog ongepubliceerde verzameling verhalen, waaronder ‘Mokum’ met de (eenmalig uitgereikte) prozaprijs Dietsche Warande en Belfort – Den Gulden Engel (de verhalen zullen opgenomen worden in ‘Stampvoeten in het donker’).
  • 1988: Laureate literaire Willemsfonds-wedstrijd (1988) voor King Kong in New York.
  • 1989: Genomineerd voor de NRC-prijs voor ‘Stampvoeten in het donker’ .
  • 1989: Rabobank Lenteprijs voor Literatuur voor ‘In het spoor van Jim Morrison’  (In: Kreatief jrg. 22 (1988) nr.5 (dec. Nr.), p.73-79)

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  •  Greta Seghers, Dood, liefde en desillusie, Rita Demeester: lerares wordt rasschrijfster. P. 95-110 In: Als een wilde tuin : schrijfsters in Vlaanderen 2 / red.: Lisette Keustermans; red.: Brigitte Raskin. Amsterdam : Meulenhoff ; Antwerpen : Manteau, 1996. – 279 p. : ill.. (Schrijfsters over Schrijfsters)
  • In memoriam. Tien jaar na de dood van Rita Demeester. De Morgen 29 januari 2003. Boeken-bijlage. Met een gedenkstukje door Kamiel Vanhole.

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

De bibliografie van Rita Demeester werd opgesplitst in

  1. Afzonderlijke publicaties in boekvorm
  2. Publicaties in tijdschriften en bloemlezingen
  3. Artikels in dag- en weekbladen.

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007
  • ROESELAARSE AUTEURS Rita Demeester. Geeft tevens een uitgebreide secundaire bibliografie over de auteur en de besprekingen van de afzonderlijke publicaties.

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

I.  Afzonderlijke publicaties in boekvorm

Jaar Titel Fotogalerij Uitgever 1ste druk
1988  Krappe herinnering. (novelle)
Boekenweekgeschenk van Standaard Boekhandel.
Omslagontwerp: Dooreman & Hendryckx.
1996: opgenomen in de bundel: De Standaard zomerpocket 1996 verhalen. Uitgave: Antwerpen : Standaard. -122p.
Demeester Rita 3 Leuven: Kritak (Andreas Vesaliusstraat 1). -26p.

Afmetingen: 20 x 12.50 (ingenaaid – kaft met flappen)
Colofon: ‘Krappe herinnering’ van Rita Demeester werd, in opdracht van Standaard Boekhandel, geproduceerd door uitgeverij Kritak, Leuven, als boekenweekgeschenk 1988. Het werd gezet uit de Baskerville door Kris Oiron en gedrukt door Groenevelt BV, Landgraaf. Het omslagontwerp is van Dooreman en Hendryckx.
1989 Stampvoeten in het donker. (verhalen)

Genomineerd voor NCR-prijs.
Vormgeving omslag Gigi van Deudekom
Typografie: Zeno
Omslagillustratie Roger Raveel “ Een zittende vrouw en een rode man aan een venster” (1984)
Foto achterzijde omslag Diane Baeyens.
Bevat: In het spoor van Jim Morrison (pp 7-18); Oscar (pp 19-42): Krappe herinnering (pp 43-60); Een halve eeuw  jong en zonder zorgen (pp 61-92); Kinderspel (pp 93-106); Brand in Mokum (pp 107-116); Wat is te breed ? (pp 117-136); Als God in Frankrijk (pp 137-141).
 Demeester Rita 4  Leuven: Kritak / Amsterdam: Meulenhoff. -144p.

Meulenhoff Editie 1015
Afmetingen: 20 x 12.50 (paperback)
1991 Droomjager. (verhalenbundel)

Grafische vormgeving: Karel van Laar.
Omslagillustratie: Roger Raveel “De nog ongekende krachten van de natuur” 1985
Foto achterzijde omslag Diane Baeyens.
Bevat: De grote sprong voorwaarts (pp.7-17); Een detail uit Picasso (pp. 18-27); Amerikaan tussen Eskimo’s (pp.28-46); Kopzorg (pp. 47-54); Jute (pp. 55-78); Duiken (pp. 70-88); Golda (pp. 89-93); Droomjager (pp. 94-115); De andere Jack (pp. 116-133); Lessen uit de levens van martelaren (pp. 134-159)
1993: Het verhaal  ‘Droomjager’  werd eveneens opgenomen in de bundel ‘Nieuwe Vlaamse verhalen’ gekozen door Hugo Brems (pp. 54-71) Uitgave De Arbeiderspers, Amsterdam 285p.
Demeester Rita 2 Leuven: Kritak. / Amsterdam: Meulenhoff. -159p.
Reeks: Meulenhoff Editie 1134
Afmetingen: 20 x 12.50 (paperback)
POSTHUUM
1994 Land van belofte. (verhalen)

Grafische vormgeving: Karel van Laar.
Omslagillustratie: Roger Raveel
Foto achterzijde omslag: J.K.M. Hoet
Bevat: Lindbergh (pp.7-21); Que pasa (pp.22-28); De mof (pp.29-54); Uitverkoren (pp.55-86); Zuiver water (pp.87-109); Nummer één (pp. 110-142); Land van belofte (pp.143-165); Met schrijven beginnen op je veertigste (pp. 166-174). Verantwoording p.175.
Demeester Rita 1 Leuven: Kritak / Amsterdam: Meulenhoff. -172p.
Reeks: Meulenhoff Editie 1180
Afmetingen: 20 x 12.50 (paperback)
1995 Verzamelde verhalen. (verhalen)

Omslagontwerp: De Witlofcompagnie.
Bevat alle in bundels gepubliceerde verhalen + 2 verhalen uit de nalatenschap (Blindeman, Aan zee).
Demeester Rita 5 Leuven: Uitgeverij Kritak./ Amsterdam: J.M. Meulenhoff bv. -413p.

Afmetingen: 21.50 x 14 (ingenaaid- zachte kaft)

II.  PUBLICATIES IN TIJDSCHRIFTEN EN BLOEMLEZINGEN

 Jaar  Titel Fotogalerij   Uitgeverij 1ste druk
1986  Gedichten.  In: De Brakke Hond nr 12
1987  De gewijde geschiedenis van Jean-Pierre Vroman. (verhaal)  In: De Brakke Hond  Jrg. 26 (1987) nr. 14, p. 35-41.
1987 Mokum. (verhaal) In: De Brakke Hond  Jrg. 26 (1987) nr. 14, p 57-59.
1988 Kinderspel. (verhaal)
1989: opgenomen in de bundel  Stampvoeten in het donker.
In: Dietsche Warande & Belfort. – Jrg. 133 (1988), p. 416-421.
1988 In het spoor van Jim Morisson (verhaal)
1989: opgenomen in de bundel  Stampvoeten in het donker.
In: Kreatief – Jrg. 22 (1988) nr. 5 (dec.-nr.), pp 73-79.
1988  Berenliefde (verhaal)  1988 Vrouwentongen  Uit de bundel: Vrouwentongen pp. 5 – 11.

Uitgever: Houtekiet Antwerpen.
Afmetingen: 21 x 13 (paperback)
Colofon: ‘Vrouwentongen’ is samengesteld door Veerle Weverbergh en werd, in opdracht van uitgeverij Houtekiet, Antwerpen gezet in Bembo romein bij Fotozetterij AMB, Kapellen, met een omslagillustratie naar het schilderij van Mon Gelper, omslagtypografie van Herbert Binneweg, gedrukt op 90 grs romandruk door Bosch & Keuning Baarn
1988  King Kong in New York. (verhaal) In: De Vlaamse Gids, jrg. 72 (1988) nr. 2 (mrt.-apr.- nr.), p. 57-60.
1989 Lindbergh. (verhaal) In: Nieuw Wereldtijdschrift. – Jrg. 6 (1989) nr. 1 (febr.-mrt.-nr.), p. 30-37
1990  Jute (verhaal) Uit de bundel: ‘Pleidooi voor ontroering’ pp 55 – 63

Samensteller: Jan Denolf.
Uitgever: Houtekiet Antwerpen-Baarn.
Afmetingen: 20 x 13 (paperback)
1990 Blindemannetjes. (verhaal) Uit de bundel : Brief aan een postzegel : kritisch koningsboek / sam. Johan Anthierens. pp. 126-135.
Uitgave Leuven : Kritak, 1990.
1990 De grote sprong voorwaarts. (verhaal)
1991: opgenomen in de bundel Droomjager.
1999 burengeruchten Uit de bundel: ‘Burengerucht. Het Vlaamse verhaal doet weer de ronde’. pp. 21-28
Uitgeverij: Amsterdam: Meulenhoff / Leuven: Kritak.
Afmetingen: 19 x 12 (paperback). 159pp.
Omslagillustratie: Ever Meulen
1990 In het spoor van Jim Morrison. (verhaal uit Stampvoeten in het donker, 1989) Uit de bundel : Eerste keus : Nederlandse en Vlaamse verhalen en gedichten uit de jaren tachtig / pp 55-65.
Uitgave: Meulenhoff, Amsterdam, 1990.
1990 Amerikaan tussen de eskimo’s. (verhaal)
1991: opgenomen in de bundel Droomjager.
Uit de bundel: De langste nacht van het korte verhaal. / pp 45-65.
Uitgave: De Warande, Turnhout, 1990.
1991 Kaartje Parijs. (verhaal) In: De Brakke Hond, jg. 30 (1991) nr. 26, p. 63-67.
1991 Kunsthanden. (verhaal) In: De Brakke Hond, jg. 30 (1991) nr. 1, p. 20-28.
1991 Als God in Frankrijk. (verhaal uit Stampvoeten in het donker, 1989) Uit de bundel: Schrale troost : verhalen van vrouwen over mannen/ sam. Annemieke Stamperius. pp. 202-208.
Uitgave Contact, Amsterdam.
1991 Schrijvers aan het woord of wat dacht u? Rita Demeester. In: Nieuwe namen : over 21 nieuwkomers in de Vlaamse literatuurperiode 1980-1990. / p. 53 :ill.
Samensteller: Paul Buekenhout.
Uitgave: Brussel : Paleis voor Schone Kunsten, 1991.
1992 Land van belofte. (toneeltekst)
Bevat: Ava en Sylvana en Greta op de Olympus, Eric de Kuyper; Land van Belofte, Rita Demeester; Een proefopstelling, Pol Hoste;  All over the place, Guido Van Heulendonk.
Uit de bundel toneelteksten: 3 bic(s) et 1 P.C. : een Vlaamsche onderneming.
Uitgave: Dedalus, Antwerpen. -86p.
1992 Seks op onze leeftijd. (essay) In: Nieuw Wereldtijdschrift, jg. 6 (1992) nr. 6 (nov.-dec.-nr.), p. 46-47.
1992 Golda. (verhaal uit de bundel Droomjager, 1991) Uit de bundel: Winterse verhalen/ Bruno Schulz, Aleksander Tisma, Lafcadio Hearn, … [et al.]. / pp. 50-54.
Uitgave: Meulenhoff, Amsterdam.
 POSTHUUM  
1994  Nummer één. (verhaal uit de bundel Land van belofte, 1994)  In : Nieuw Wereldtijdschrift. – Jg. 11 (1994) nr. 1 (jan.-febr.-nr.), p. 18-31
1995  Jute. (verhaal)
Eerder gepubliceerd in 1980 in de bundel: ‘Pleidooi voor ontroering’ pp 55 – 63 bij Houtekiet, Antwerpen
 Uit de bundel: Thuis best: verhalen uit de Nederlandse en Vlaamse literatuur. pp 85-99 / Bertus Aafjes, Fernand Auwera, H.C. Ten Berge …[et alia]
Uitgave: Meulenhoff, Amsterdam.
1995 Het gebed van de kikker.
Oorspronkelijke auteur: ANTHONY DE MELLO
Oorspronkelijke titel: The prayer of the frog.
Uit het Engels vertaald door Rita Demeester.
Tielt: Lannoo. -154p.
1995 De grote sprong voorwaarts. (verhaal uit de bundel Droomjager, 1991) Uit de bundel: Geslaagd : schoolverlaten/ Gustave Flaubert, Machado De Assis, Maarten ’t Hart, … [et al.]. / pp 45-53.
Uitgave: Meulenhoff, Amsterdam.
1995 Droomjager. (verhaal uit de bundel Droomjager, 1991) Uit de bundel: Een hart in het lijf : Vlaamse verhalen over liefde. / pp 24-49.
Uitgave: Manteau, Antwerpen, 1995.
1995 In het spoor van Jim Morisson. (verhaal uit de bundel Stampvoeten in het donker, 1989) Uit de bundel: Nieuwe maatjes : opvallende debuut-verhalen uit de Nederlandse en Vlaamse tijdschriften van 1988 tot 1994 / pp. 34-46 : ill.
Samenstellers: Siem Bakker en Willem Kurstjens.
Uitgave: De Geus, Breda.
1996 Krappe herinnering. (verhaal uit de bundel Stampvoeten in het donker, 1989) Uit de bundel: De Standaard zomerpocket 1996. Pp 53-72.
Uitgave: Meulenhoff, Amsterdam.
2005 Que pasa (verhaal uit de bundel Land van Belofte, 1994) Uit de bundel: De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen / samengesteld door door Joost Zwagerman. – Amsterdam : Prometheus, 2005. – pp. 1.157-1.160

 

Verder ook nog

In ‘Markant’

  • Het laatste woord : identiteitscrisis // In : Markant.–Jrg. 1 (1992) nr. 3, p. 22
  • Het laatste woord : eikenhout // In : Markant. Jrg. 1 (1992) nr. 7, p. 22
  • Het laatste woord : een pijnlijk vertoon van onvermogen en onwil // In : Markant. –Jrg. 1 (1992) nr. 20, p. 30
  • Het laatste woord : geblameerde gelovigen // In : Markant.- Jrg. 1 (1992) nr. 26, p. 22
  • Het laatste woord : de taal van het primitieve zelfbehoud // In : Markant. – Jrg. 1 (1992) nr. 30, p. 22
  • Het laatste woord : In Memoriam Rita Demeester // In : Markant. – Jrg. 2 (1993) nr. 6, p. 26

In ‘De Morgen (Het Sluitstuk)’

  • Blindemannetjes : een kortverhaal (deel 1) // In : De Morgen (Het Sluitstuk). – Donderdag 02-08-1990, p. 38-39
  • Blindemannetjes : een kortverhaal (deel 2) // In : De Morgen (Het Sluitstuk). – Vrijdag 03-08-1990, p. 38-39

In ‘De Nieuwe Maand’

  • De opmars van de inlegkruisjes : stilstaande scholen // In : De Nieuwe Maand. – Jrg. 32 (1989) nr. 4 (sept.-nr.), p. 25-28

 

III. ARTIKELS IN DAG- EN WEEKBLADEN

 

In ‘De Groene’

  • Weekboek van Rita Demeester // In : De Groene – (1989) juli-nr.

In ‘Humo’

  • Kritiek en hoe er mee te leven // In : Humo’s bijzondere boekenbeursbijlage. – 30-12-1992

In ‘De Morgen’

  • Geloofsbrief // In : De Morgen. – 13-06-1990, p. 38
  • “Gaat u wel eens naar theater?” // In : De Morgen. – 25-01-1991