home | Inloggen
Aantal schrijvers: 527 | Aantal boeken:

15394

Wattez, Omer

OMER WATTEZ

Schoorisse, 9 februari 1857 – St. Lambrechts – Woluwe 26 maart 1935

Wattez 0

Hij gaf zijn streek de naam “Vlaamse Ardennen”

Schrijver van essays, gedichten, novellen, toneelstukken en vertaler van Germaanse sagen en een overtuigde Vlaming

Hij publiceerde ook onder de pseudoniemen Louis Germain, Joost, Omer Pacha, Remo en Wouter.


 

BIOGRAFIE

9 februari 1857: geboren als Louis Homère Wattez te Schoorisse.

  • Hij was de zoon van bakker en handelaar Camille Wattez (geb. 1822) en Perpétua Vander Mynsbrugghe (1830-1875) uit Schorisse.
  • Toen hij geboren werd lag de rampzalige hongersnood van 1845-1850 nog vers in de herinnering.
  • Het is een periode in Vlaanderen van armoede, analfabetisme, sociale onrechtvaardigheid, gebrek aan degelijke huisvesting en hygiëne.

In de gemeenteschool kreeg hij les van meester Leonard Eeckhout, zijn oom, die de schranderheid van Homère ontdekte en de ouders ervan overtuigde om hem verder te laten studeren.

Hij studeerde aan de Staatsnormaalschool te Gent.

20 december 1876: Omer, “élève diplomé de l’école de Gand, aux fonctions de sous-instituteur à l’école communal de Schorisse”, werd door de gemeenteraad van Schorisse benoemd tot hulponderwijzer bij zijn oom in zijn geboortedorp.

1879: breekt de (eerste) schoolstrijd uit, tengevolge van de de ‘ongeluks’wet van Frére Orban, Bara en Van Humbeeck. Als gevolg daarvan daalde aantal leerlingen in 1880 in zijn school sterk – minder dan 25 waren er nog – en moest ontslag nemen op 1 april 1880.

Deze schoolstrijd zal hem diep treffen.

1879: benoemd tot hoofdonderwijzer te Heurne. Hij werd er schoolhoofd en studeerde ondertussen Moderne Talen studeren aan de Gentse Rijksuniversiteit.

  • In Gent bezocht hij in het seizoen 1880-’81 de opera’s, gebracht door het Duits Operagezelschap en schreef daarover het werkje “Herinneringen aan de kunstfeesten van het Duits Operagezelschap in de Groote Schouwburg te Gent” onder het pseudoniem Remo

22 juni 1881: huwt te Heurne met Cordula Elodia Vanderstraeten (°1860).

1883-1907: na zijn geslaagde studies in de Germaanse Talen werd Omer leraar Germaanse Talen aan het Koninklijk Atheneum van Doornik.

8 juli 1905: werd corresponderend lid van de Koninklijke Vlaamse Academie als opvolger van Julius Mac Leod. Hij werd op 24 september 1913 opgevolgd dor Lodewijk Dosfel.

Omer Wattez was ook steeds een overtuigd Vlaming en tevens propagandist voor de Vlaamse ontvoogding.

  • In het Waalse Doornik stichtte hij een kern van het Algemeen Nederlands Verbond;
  • op de wereldtentoonstelling te Luik in 1905 richtte hij een ‘Vlaamsch Te Huis’ op;
  • in het Franse blad ‘Le Figaro’ publiceerde hij artikels over de Nederlandse letterkunde in ons land;
  • voor het Algemeen Nederlands Verbond stelde hij een uitvoerig rapport op “De Vlamingen in het Walenland“.

1907: wordt leraar Nederlands aan het Koninklijk Atheneum van Antwerpen, en zal dit daar blijven doen voor de rest van zijn lerarenloopbaan.

1908: gehuldigd als Ridder van de Leopoldsorde.

1913: wordt werkend lid van de Koninklijke Vlaamse Academie.

1914: WO I deed hem uitwijken naar Frankrijk.

  • In Parijs stichtte hij, samen met de secretaris van minister Poullet, de Belgische school met “leergangen door middel van briefwisseling voor officieren en soldaten”. “Ze telt 8.000 leerlingen, die werk maken dat verbeterd wordt en terug naar het front gezonden wordt”.

1919: na de oorlog, in 1919 kon hij op rust maar zo schreef hij kort voor zijn dood, in 1933, aan een vriend: “Ik nam daarna rust als leraar, maar zette onverpoosd mijn letterkundig werk voort in de Koninklijke Vlaamsche Academie en in tijdschriften en nieuwsbladen.”

Hij publiceerde talrijke artikels in verband met de Vlaamse ontvoogdingsstrijd in “Het Handelsblad van Antwerpen” of in andere tijdschriften, soms onder de schuilnaam “Joost” en na de oorlog onder de naam “Wouter”. Ook de milieuproblematiek kwam niet zelden ter sprake

26 maart 1935: Omer Wattez sterft op 78-jarige leeftijd na een kort ziektebed in zijn woning aan de Kruisdagenlaan te St-Lambrechts-Woluwe.

Omer Wattez werd begraven op het kerkhof van Schaarbeek op 29 maart, op hetzelfde moment waarop de eerste minister Paul Van Zeeland de regeringsverklaring voorlas, waarin de devaluatie der Belgische frank met méér dan 25% werd aangekondigd, na een dienst in de St.-Hendricuskerk, die bijgewoond werd door tal van vooraanstaanden, zoals J.Eeckhout, J.Grauls, Abraham Hans, Jozef Muls en August Vermeylen.

Kort literair accent

  • De jaren 1888 tot 1914 zijn als schrijver zijn meest vruchtbare geweest. Begonnen als dichter kreeg hij van zijn vrienden Isidoor Teirlinck (vader van Herman) en Reimond Stijns de raad om de novelle en het reisverhaal te beoefenen. De dorpsnovelle was toen uitermate geliefd, met schrijvers als Concience, Abraham Hans, e.a.  Wattez zou 25 novellen over het Zuidoostvlaamse land schrijven.
  • Uit die novellen blijkt zijn grote bekommernis voor de Vlaamse culturele achterstand en de verloedering van Vlaanderen door een doorgedreven verfransing. De mensen en toestanden worden er tamelijk schematisch in afgeschilderd.
  • Hij schreef ook een flink aantal essays, gedichten en enkele toneelstukken.

Epiloog

  • De mede door hem opgerichte gemeentelijke bibliotheek te Schorisse draagt zijn naam,
  • 1970: Aan de Zwalmmolen te Munkzwalm werd een prachtige gedenksteen in Balegemse steen voor hem opgericht. Hij staat er vermeld als ‘pionier van zijn streek’. Zie: Marc De Bruyn – Gedenksteen Omer Wattez
  • 1975: Oprichting van de stichting “Omer Wattez” met als doel de volledige bescherming van de Vlaamse Ardennen. Door middel van een driemaandelijks ledenblad en tijdschrift worden de doelstellingen kenbaar gemaakt.
  • 1985: Inwandeling van het VTB-wandelpad “Omer Wattez” langs de Zwalm (dat loopt van Zottegem tot het Zwalmse Sint-Maria-Latem en in 1985 werd ingewandeld)
  • 2005: Tijdens de grootse viering “500 jaar Heeren van Schoorisse” werd met veel succes Wattez’ toneelstuk ‘Arnold van Schoorisse’ in openlucht in Schorisse opnieuw opgevoerd.

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

SMAAKMAKER

Mijn land van Oudenaarde, heuvels en valleien,
En welig wondland aan den groenen Scheldeboord,
Waar mijn wiege stond en ik mocht vermeien
Als kind, de jongensvreugd genietend ongestoord.
 
Ik zie de heuvelruggen langs de bomenrijen
Langs ’s Heeren wegen van het schilderachtig oord;
Ik zie, als ’t kermis is, de boeren zich verblijen,
Waar bij mijn oor ‘d aloude volkstaal gretig hoort.
 
Ik zie het tafereel van kleine stille steden,
Bekend reeds en beroemd
In Vlaand’rens vroegst verleden,
Hier Geraardsbergen, en daar Ronse in zijn dal;
 
En gij, O liefste stad, O vriend’lijk Oudenaarde,
Gelegen aan de Scheld’ als in een bloemengaarde,
Met uw stadhuis, dat steeds mijn ziel verrukken zal.”

 

BIBLIOGRAFIE

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007
  • POËZIECENTRUM vzw – Gent

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1880 Lucifer en zijne trawanten – Historische taferelen tijdens de discussie over de wet van 1879 op ‘t Lager Onderwijs in België
1881 Herinnering aan de Duitsche opera in 1880-1881 te Gent.

Onder pseudoniem REMO
1882 Muziek en toneel in Vlaanderen. Wat zij zijn en worden kunnen
1883 Meer licht, Eerste illuminatie, Vlammetjes van oortjeskaarsen.

Onder pesudoniem REMO
Roeselare : De Seyn-Verhougstraete. -VIII-156p.
1885 Lentezonne. Gedichten en verhalen Gent: Hoste. -183p.
1886 De droom eener moeder (poëzie) Roeselare: De Seyn-Verhougstraete. -12p.

Reeks: Bibliotheek voor declamators. -Roeselare; vol. 1
1887 Stemmen uit het hart (poëzie) Gent: Vuylsteke. -92p.
1889 Jan van Beers’ “Rijzende blaren” en de critiek. Gent: Vuylsteke. -39p.
1890 Een hoekje van Zuid-Vlaanderen: Oudenaarde, Ronse en omstreken.

Met teekeningen van Armand-Jean Heins
Gent: Vuylsteke.  -64p.

Reeks: Uitgaven van het Willemsfonds. – Gent; Vol.120.
1890 Jonge harten: een bundel novellen (novellen) Amsterdam : Ternooy Apèl. -217p.
1892 Uit het kinderleven. Roeselare : De Seyn-Verhougstraete. -72p.
Afmetingen: 19.50 x 12.50
1893 La poésie néerlandaise contemporaine en Belgique. Tournai : Vasseur-Delmée. -141p.
1895 Opgepast!… Taalpolitie! Gent: A. Siffer. -22p

Overdruk uit: Het belfort. – (1895). – p. 308-325
1895 Een “Nederlandsch” leesboek Gent: A. Siffer. -16p

Overdruk uit: Het belfort. – (februari 1895).
1896 Landschappen

Illustraties: L. Primavesi.
Antwerpen: De Vos en Van der Groen. -35p.
1896 Een nieuw boek over de geschiedenis der Nederlandsche letterkunde Gent: A. Siffer. -22p
1896 Van twee koningskinderen.

Zie 1901
Utrecht: Honig. -194p.
1897 Veldbloemken.(poëzie) Antwerpen: De Vos en Van der Groen. -33p.
1897 Wetenschap en poëzie Gent: A. Siffer. -30p.

Overdruk uit: Het Belfort. – 1(1897), p. 305-314, p. 404-412. – 2(1897), p. 100-107
1898 Op de baan der kunst Gent: A. Siffer. -26p.

Overdruk uit: Het Belfort.
1898 Het witte boek: tooneelspel in drie bedrijven. (toneel) Gent: A. Siffer. -121p.
1899 Noorsch en Vlaamsch Gent: A. Siffer. -15p.

Overdruk uit ‘Belfort’
1900 Wouters jonge jaren. Bladzijden uit het levensboek van een idealist. (verhalen) Maldeghem: V. Delille. -118p.

Reeks: Duimpjesuitgave 18e boekdeel.
Afmetingen: 18 x 13.50 (ingenaaid)
1901 Van twee koningskinderen.

Zie 1896
Maldeghem: bij Victor Delille. -153p.

Reeks: 24 der Duimpjesuitgaven.
Afmetingen: 18 x 13 (ingenaaid)
1901 Vlaamschgezindheid. Doornik : Boek- en steendrukkerij Van Gheluwe-Coomans. -7p.
1902 De koorknaap. (novelle)

Bevat ook nog: De zwalm
Gent: Drukkerij Plantyn (Naamlooze Vennootschap) Korte Koestraat 3a. -36p.

Reeks: Flandria Novellen Bibliotheek nr 19
Afmetingen: 18.50 x 12 (geniet)
1902 Herinneringen uit het kinderleven Antwerpen: De Vos en Van der Groen. -64p
1902 Kinderweelde Antwerpen: De Vos en Van der Groen. -64p.
1902 Het gezin van den mulder. (verhaal) Maldeghem: bij Victor Delille. -97p.

Reeks: 33 der Duimpjesuitgaven.
Afmetingen: 18 x 13 (ingenaaid)
1903 De Vlamingen in het Walenland. Brussel : Knoetig. -15p.

Overdruk uit: Germania. – (1903). – p. 14-27
1904 Germaansche Beelden uit de heldensagen. Antwerpen: De Nederlandsche Boekhandel. -140p.
1905 De oude vedelaar. (novelle)

Samen met; De katte: de vlag van Willegem / Zype, van, H. – Gent, 1905
Gent: Drukkerij Plantyn (Naamlooze Vennootschap) Korte Koestraat 3a. -32p.

Reeks: Flandria Novellen Bibliotheek nr 53
Afmetingen: 18.50 x 12 (geniet)
1905 De pruttelaars van Brakel (novelle) Gent: Drukkerij Plantyn (Naamlooze Vennootschap) Korte Koestraat 3a. -48p.

Reeks: Flandria Novellen Bibliotheek nr 58
1906 Hoe zoet Horand zong: de zesde “aventiure” in het Gudrunlied. Gent: A. Siffer. -26p.
1906 Kleine oorlog in Vlaanderen. (novelle)

Zie 1909
Antwerpen: Boek en Steendrukkerij Jan Boucherij Hopland, 22. -18p.

Overdruk uit “Vlaamsche Kunstbode”.
Afmetingen: 24..25 x 16 (geniet)
1906 De zwalmleeuwen. (roman) Brugge: Moeyaert. -133p.
1906 Vlaamsch-Germaansch of Vlaamsch-Europeesch? Brussel: Rein. -16p.
1906 De nationale opvoeding door de letteren Gent: A. Siffer. -30p.
1907 De burgers van Groenendale. (novelle)  Wattez 1 Gent: Drukkerij Plantyn (Naamlooze Vennootschap) Korte Koestraat 3a. -36p.

Reeks: Flandria Novellen Bibliotheek nr 86
Afmetingen: 18.50 x 12 (geniet)
1907 De sage van den Zwaanridder Gent: A. Siffer. -36p.

Afmetingen: 21.50 x 13.50
1908 Over Germaansche beschaving: zes lessen Antwerpen: Kersouwken. -16p.
1909 De Germaansche ballade. (bloemlezing) Gent: A. Siffer. -70p.

Reeks: Verslagen en mededeelingen der koninklijke vlaamsche Academie
1909 Germaansche Balladen. Amsterdam: Van Looy. -127p.
1909 Kleine oorlog in Vlaanderen. (novelle)

Zie ook 1906
Gent: Drukkerij Plantyn (Naamlooze Vennootschap) Korte Koestraat 3a. -36p.

Reeks: Flandria Novellen Bibliotheek nr 112
1909 De legende van Tannhauser. Gent: A. Siffer. -38p.
1910 Wonderen des Germaansche Wereld Gent: A. Siffer. -32p.

Overdruk uit: Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Vlaamsche Academie.
1911 Germaansche kultuur in het Goedroenlied: Goedroens gevangenschap en bevrijding. Gent: A. Siffer. -42p.
1911 De Germanen: hun oorsprong en optreden in de geschiedenis. Gent: A. Siffer. -22p.
1912 De fijnproevers of gelukkig zijn.

Samen met “Beelden uit de Romeinsche godenleer” van Arm. Roggen.
Omslag: Gerard Ceunis
Gent: Uitgeversmaatschappij Kunst- en Handelsdrukkerij Plantijn Korte Koestraat . -22p. (Arm. Roggen 23-49p.)

Reeks: Reeks: Flandria Novellen Bibliotheek nr 136
Afmetingen: 18.50 x 12 (geniet)
1912 Hendrik Conscience: leven en werken. Antwerpen: De Nederlandsche Boekhandel. -22p.
1913 Een kermisvogel. (novelle)

Omslag: Gerard Ceunis
Gent: Uitgeversmaatschappij Kunst- en Handelsdrukkerij Plantijn Korte Koestraat . -31p.

Reeks: Reeks: Flandria Novellen Bibliotheek nr 149
Afmetingen: 18.50 x 12 (geniet)
1913 Over den Germaanschen oorsprong en de ontwikkeling der gotiek. Gent: W. Siffer, drukker. –Koninklijke Vlaamsche Academie voor taal en letterkunde.

Reeks: Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Vlaamsche Academie ; jaargang 1913 – bladz. 637-677 ;
Afmetingen: 21,5 x 13,5
1913 Taal en kultuur uit Vlaanderen.

Onder pseudoniem JOOST
Antwerpen: De Nederlandsche Boekhandel.
1914 De Vlaamse Ardennen. Wandelingen en uitstapjes in het land van Oudenaarde en Ronse.(reisboek)

Heruitgegeven in:
1926: ibidem in 3 vol.
1985: Omer Wattezstichting.3 vol in 1 band.
Gent: Uitgeversfirma I. Vanderpoorten (Pollepelstraat 18) -290p.
1914 In den strijd voor taal en kultuur.

Onder pseudoniem JOOST
Antwerpen: De Nederlandsche Boekhandel. -2 vol.

Eerste reeks:-109p.
Tweede reeks: -119p.
Afmetingen: 21 x 16.50
1918 Beelden uit België: sonnetten. (poëzie) Parijs: De Mesmaeker-Froment. -19p.
1920 Sonnetten van een Vlaming in Parijs 1914-1918 Brussel: Vromant & Co. -116p.
1920 De Trojaansche legende in de geschiedenis der Franken Gent: A. Siffer. -20p.
1920 William Morris: de Oud-Germaansche heldensage in de Engelsche letteren. Gent: A. Siffer. -23p.
1920 Siegfried. Een oud-Germaansch heldenlied.

Met penteekeningen van Edm. Van offel .
Deeltitels: Brunhild; Siegfried; Brunhild en Krimhild; Siegfrieds dood.
Antwerpen: L. Opdebeek. -107p. Ill.

Afmetingen: 21.40 x 15.50 (ingenaaid)
Colofon: Van dit werk verschenen gedrukt zes exemplaren op Hollandsch geschept papier Van Gelder Zonen, genummerd van 1 tot 65 (Niet in den handel)
Drukkerij Erasmus, Gent

 

1921 Van muziek tot toonkunst. Gent/Ledeberg: N.V. Drukkerij Erasmus. –

Overdruk uit: Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Vlaamsche Academie. – (1924). – p.866-902
1922 De Vlamingen en hunne vaderlandsliefde: voordracht gehouden… in de afdeeling van het Willems-Fonds, te Schaarbeek op 9 maart 1922 Brussel : Willems-Fonds. -28p.
1923 Ridderdom, kunst en letterkunde in de middeleeuwen. Gent: A. Siffer. -20p.
1924 Emanuel Hiel herdacht bij de vijf en twintigste verjaring van zijn overlijden. Gent: Volksdrukkerij. -18p. ill.

Overdruk uit: Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Vlaamsche Academie. – (1924). – p. 887-892
1924 Goethe’s Faust. Gent: Volksdrukkerij. -21p.
1924 Helgi: een heldenlied uit de Edda. Gent: Volksdrukkerij. -24p.
1925 Natuur, Kunst, Ideaal (novellen) Antwerpen: L. Opdebeek. -126p

Afmetingen: 21 x 16.
Reeks: Zuid-Vlaandersche novellen vol. 5
1926 Moederken en andere verhalen Antwerpen: L. Opdebeek. -87p
1926 Goedroen: adel en schoonheid uit de middeleeuwen: Helgi, Horand, Parcival, Lohengrin, Tannhäuser. (bloemlezing)

Bevat: Adel en schoonheid uit de middeleeuwen; Helgi – Horand – Parcival – Lohegrin – Tannhäuser.
Antwerpen: L. Opdebeek. -125p.

Afmetingen: 21.40 x 15.50 (ingenaaid)
Colofon: Van dit werk verschenen gedrukt vijf exemplaren op Hollandsch geschept papier Van Gelder Zonen, genummerd van 1 tot 5 (Niet in den handel)
Drukkerij Erasmus, Gent

 

1926 Onze oudste Germaansche meesterwerken: waar ze zijn en wat er in den loop der eeuwen mee gebeurde. Gent: Volksdrukkerij. -28p.
1926 President Wilson als opvoeder. Gent: Volksdrukkerij. -12p.
1927 Vlaanderen en Normandië voorheen en thans Gent: Volksdrukkerij. -24p.
1927 Vlaamsche schrijvers na 1830, reizigers naar het Noorden: Dr. J. Nolet de Brauwers van Steeland: “Een reisje in het Noorden”. Gent: Volksdrukkerij. -39p.
1929 Congoleesche folklore. De fabel van Kabundji Gent/Ledeberg: N.V. Drukkerij Erasmus. -16p.

Koninklijke Vlaamsche Academie voor taal en letterkunde
Verslagen en Mededelingen 1929
Afmetingen: 21 x 13.50 (geniet)
1930 Taal- en woordkunst in het Germaansche heldendicht Gent/Ledeberg: N.V. Drukkerij Erasmus. -21p.

Koninklijke Vlaamsche Academie voor taal en letterkunde / Verslagen en Mededelingen
1931 Arnold van Schoorisse: historisch drama in vijf bedrijven uit den tijd der van Artevelde (toneelstuk) Antwerpen: Janssens. -101p.

Reeks: Tooneelfonds Jos. Janssens. – Antwerpen; vol. 579
1931 Van de Vlaamsche kust tot de Noorsche fjorden. Gent/Ledeberg: N.V. Drukkerij Erasmus. -16p.
1931 Vlaamsche schrijvers na 1830: Dr. J.C. Hansen: brieven uit Dietschland en Denemark. Gent/Ledeberg: N.V. Drukkerij Erasmus. -16p.
1932 Goethe: zijn leven en zijn werk, beschouwd door Emil Ludwig. Gent: Vanderpoorten. -21p.
1932 Schrijf weer Nederlandsch: naar aanleiding van het onlangs verschenen boek “Taalschut” door dr. Ch.F. Haje. Gent : Vanderpoorten. -7p.
1933 Richard Wagner. Gent : Vanderpoorten. -28p.
1933 Vlaanderen en Bourgondië: reisherinneringen en kunstindrukken. Gent : Vanderpoorten. -18p.
1935 Het boek zonder titel (roman)

Onder pseudoniem JOOST
Dendermonde: Drukkerij J. Van Lantschoot-Moens. -60p.

Afmetingen: 21.50 x 13.50
1935 Leven en werk van Isidoor Teirlinck. (monografie) Gent/Ledeberg: N.V. Drukkerij Erasmus. -16p.

Koninklijke Vlaamsche Academie voor taal en letterkunde / Verslagen en Mededelingen