home | Inloggen
Aantal schrijvers: 531 | Aantal boeken:

15464

Vuylsteke, Julius

JULIUS VUYLSTEKE

Gent, 10 november 1836 – Gent, 16 januari 1903

Klauwaard en Geus

Waarschijnlijk zijn de verdiensten van  Julius Vuylsteke als strijdbaar voorman van de (liberale) Vlaamse Beweging belangrijker dan zijn plaats in de literatuurgeschiedenis.

Als dichter is hij bekend om de bundels “Zwijgende liefde” (1860) en “Uit het studentenleven en andere gedichten” (1868). De eerste bevat romantische door Heine en De Musset beïnvloede liefdespoëzie, de tweede bezingt de jolige studententijd.

 Als vaandeldrager van liberaal flamingantisme in Vlaanderen, ijverde hij voor de vernederlandsing en de democratisering van het onderwijs.

Vuylsteke was een tijd advocaat, politicus en werd later boekhandelaar

BIOGRAFIE

10 november 1836: Geboren te Gent, als tweede onwettige zoon van Barbara Albertina de Visscher, huiswerkster.

  •  Bij het huwelijk van zijn moeder met Jourdan Maxime Vuylsteke, raadsheer bij het Hof van Beroep, werd hij in 1851 tenslotte toch als zoon erkend en gewettigd.

1847-1853: Schitterende leerling aan het Gentse athenaeum.

  • In 1852 werd hij bekroond in de prijskamp voor de Vlaamse taal van het Vlaemsch Midden-Comiteit.
  • In de poësisklas raakt hij in de ban van zijn leraar Nederlands J.F.J. Heremans die, overgekomen uit Antwerpen, een spilfiguur werd van het flamingantisme te Gent.
  • Stichtte in 1852 onder het alias Sordidum  punctum het genootschap ’t Zal wel gaan met het doel de Nederlandse taal en de Vlaamse letterkunde te bevorderen: de accenten lagen enerzijds op het flamingantisme en de Nederlandsgezindheid, anderzijds op de vrijzinnigheid.

1853: Liet zich als 16-jarige aan de Gentse universiteit inschrijven in de rechten.

1853-1859: Studeert rechten aan de Gentse universiteit.

  • IJverde voor de herinvoering van een cursus Nederlandse letteren.
  • Vormde ’t Zal wel gaan om naar Taalminnend Studentengenootschap ‘t Zal Wel Gaan’ naar Nederlands model, dat almanakken uitgaf met poëzie en proza, vaak humoristisch van inspiratie.
  • Naar de termen van hun eerste reglement wilden zij “de Vlaamsche letterkunde op zulkdanige wijze beoefenen dat zij meer en meer uitbreiding verkrijge”.
  • Ook Tony Bergmann en Emile Moyson behoorden tot deze kring.
  • Toen in het collegejaar 1856-57 beroering ontstond rond prof. Brasseur – in in zijn cursus natuurrecht de godheid van Christus zou geloochend hebben – leidde dit onder invloed van Vuylsteke tot een verscherpte tegenstelling tussen katholiek en liberaal aan de universiteit: zijn leuze werd “Klauwaard en Geus”.

Sedert 1979 wordt door het nog altijd bestaande ‘t Zal  ongeveer driejaarlijks de Geuzenprijs toegekend aan iemand die zich op dit doelterrein verdienstelijk heeft gemaakt.

1860-1875:  Advokatencarrière te Gent

  • Als advocaat pleit Vuylsteke systematisch in het Nederlands en bezat een grote praktijk, die echter niet zeer lucratief was.

In het begin van de jaren 1860 beschouwt hij de Vlaamse Beweging  als een politieke taalstrijd. Hij meent dat de Vlaamsgezinden in plaats van een eigen partij op te richten of zich neutraal te houden, elk in hun eigen partij druk moeten uitoefenen.

1861: In zijn pamflet La question flamande et le libéralisme poneert hij de onverbrekelijke eenheid van Vlaamsgezindheid en liberalisme, van “Klauwaard en Geus“. Omdat deze theorie geen ruimte laat voor andere flaminganten dan liberale, werd het Vlaamsch Verbond hersticht. Al snel zou het opgesplitst worden in een liberale en een onafhankelijke katholieke bond.

  • Het gevolg was een diepe verdeeldheid onder de Gentse vlaamsgezinden;
  • In Antwerpen zou die tweespalt leidden tot de stichting van de Liberale Vlaamsche Bond.
  • Op het culturele vlak stapten toen “De Tael is gansch het Volk’ en het Willemfonds over naar het liberale kamp.

1862: Werd algemeen secretaris van het Gentse Willemfonds (voorzitter in 1883)

  • Stimuleerde via het Willemsfonds de vrijzinnige gedachte.
  • Zorgde voor de oprichting van volksbibliotheken, uitgave van boeken en liederbundels.
  • Zorgde voor de organisatie van  succesrijke zangavonden en volksvoordrachten.

Het voorbeeld van het Willemsfonds zal – omwille van het succes – in 1875 leiden tot de stichting van het katholieke Davidsfonds.

Toch bleef Vuylsteke nog geruime tijd het Vlaamse belang systematisch boven het liberale stellen. Het Volksbelang werd het weekblad waarin hij zijn ideeën uiteenzette.

Vuylstekes flamingantisme was steeds algemeen Nederlands gekleurd:

  • Hij nam actief deel, ook als spreker, aan de Nederlandse congressen, onderhield een vriendschappelijke relatie met Multatuli.
  • Hij was ook lid van de vroegere Nederlandse orangistische loge Le Septentrion die tot 1883 zou blijven afhangen van Nederland en niet van de Grand Orient die op Brussel en Parijs georiënteerd was.

1867: Huwelijk met Hortensia Theresia van Dinter, dochter van een Gents fabrikant.

1868: Publiceert in de Vlaamsche liberale Almanak voor 1869 als oproep om voor hem te kiezen zijn gedicht Clauwaart en Geus. (voor de tekst zie achteraan de bibliografie)

1869: Als enige Vlaamsgezinde wordt Vuylsteke verkozen op de liberale lijst tot gemeenteraadslid van Gent. Hij legde de eed af in het Nederlands en nam in die taal ook deel aan de beraadslagingen.

Zijn programma draait rond:

  • de strijd tegen het overwicht van de geestelijkheid in het openbare leven;
  • de invoering van een ruimer kiesrecht en verplicht onderwijs;
  • het oplossen van de Vlaamse kwestie.

Hij slaagt er enkel in een beroepstoneel in de volkstaal te organiseren met de financiële steun van het stadsbestuur. Na 1875 werd hij niet meer herkozen.

Vanaf 1869 meent Vuylsteke dat de Vlaamsche Beweging de oplossing van de hele maatschappelijke kwestie moet nastreven. De intellectuele achterstand van de Vlaamse bevolking is oorzaak van haar sociale, economische en politieke achterstand. Vandaar zijn nadruk op het onderwijs.

1873: Stichtte de Vlaamse Conferentie der Balie van Gent.

1875: Neemt afscheid van zijn carrière als advokaat en politicus en werd met de steun van vrienden boekhandelaar.

1879:  Vuylsteke raakt met het Willemsfonds betrokken in de polemieken over de vernederlandsing van het middelbaar onderwijs. Met het algemeen bestuur staat hij een gematigde oplossing voor waardoor hij in botsing komt met de Antwerpse en Brusselse afdelingen, die een volledige vernederlandsing vragen in de laagste klassen.

1883: Werd voorzitter van het Willemsfonds.

1900:  Na zijn uitstap uit de liberale politiek hield hij zich ook bezig met de Vlaamse geschiedenis – o.m. die van Gent (Oorkondenboek van de stad Gent, 1900-06, 2dln.). Hij was hierbij pleitbezorger voor een meer gemeenschappelijk Nederlands geconcipiëerde geschiedschrijving.

16 januari 1903:  Overlijden te Gent.

Op de dag van Vuylsteke’s begrafenis (19Januari 1903) werd te Gent, met een eerst ingeschreven kapitaal van 4.500 fr., het Julius Vuylsteke-Fonds gesticht, ten einde ‘goedkoope Vlaamsche liberale boeken uit te geven en onder het volk te verspreiden.’

SMAAKMAKER

Uit: Zwijgende liefde (1860)

Menig jaar duurt reeds die liefde,
Die mijn kloppen ingewand
doorbrandt;
‘k droom er dagen en nachten van,
Vuriger dan ik zeggen kan.
 
Menigmaal zei ‘k tot mij zelven:
“’t Moet er toch eens eindelijk uit! “
’t Besluit
Om te spreken nam ik ras;
En ‘k nam ook mijn beste jas.
 
Maar als ‘k weer zag voor de oogen,
Die zoo diep zijn en zoo naar;
’t zwart haar,
Dat zoo gram u tegengrimt;
’t mondje, dat zoo vreeslijk glimt;
 
Dan voelde ik mijn’ moed verzwinden,
En ik beefde elke keer
Zoo zeer!…
Woorden bleven me in de keel,
En ‘k zei zachtjes: Bonjour, Mad’moisell’.

 

Ontmoeting

Een vreemd gevoel… mijn ogenstralen.
verlangend op haar oog gericht;
in ’t harte zingen nachtegalen,
In ’t hoofd ontspringt een helder licht.

De dag spelt vreugden en gelukken !
Reeds brandt mijn mond om op haar mond
de kus der liefde neer te drukken.
Helaas ! daar slaat de scheidensstond.

Geen treuren helpt=zij zal vertrekken;
wat zeg ik haar tot afscheid thans ?
“Tot weerziens ?”  –  dat is ‘t woord der gekken;
“Vaarwel! “ is ’t woord eens wijzen mans.

Uit het Studentenleven en andere gedichten

Meer over Julius Vuylsteke

  • J. Verschaeren,  Julius Vuylsteke (1836-1903). Kauwaard en Geus. Kortrijk, J. Van Ghemmert, 1984 , 486pp.
    Dit werk werd bekroond met de prijs voor geschiedenis 1982 van de provincie Oost- Vlaanderen.

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  • Ada Deprez: Walter Gobbers; Karel Wauters (red.): Hoofdstukken uit de Vlaamse letterkunde in de 19de eeuw. Deel 3. KANTL Gent 2003, pp. 192-194.

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

Deze bibliografie bevat achteraan een uitsmijter nl. de volledige tekst van Clauwaart en Geus

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience –Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klik op de foto

Chronologisch overzicht

 Jaar  Titel  Fotogalerij  Uitgeverij 1ste druk
 1860  Zwijgende liefde. Een liederkrans. (poëzie)  Gent: W. Rogghé. -108p.
 1861  La question flamande et le libéralisme. (brochure)   Gand : Vijt. -34p.
 1865
-69
 Korte statistieke beschrijving van België: naar het Exposé de la situation du royaume, 1851.1860. (essay)  Gent: W. Rogghé. -384p.

Reeks: Uitgaven van het Willems-Fonds. – Gent; vol. 48
 1867  Een woord over de Belgische Academie van Kunsten, Letteren en Wetenschappen.(essay)  Dendermonde: Ducaju. -30p.
 1868  Uit het studentenleven en andere gedichten. (poëzie)  Antwerpen: Marchand -208p.
 1873  Eenige bijzonderheden over de Artevelden in de XIVe eeuw. (essay)  Gent: Ad. Hoste. -60p.
 1875  Overzicht der algemeene kunstgeschiedenis : bouwkunst, beeldhouwkunst, schilderkunst en toonkunst / vertaald en omgewerkt door Julius Vuylsteke.
Naar de 3de uitgave van het Duitsch werk “Leitfaden für den Unterricht in der Kunstgeschichte” en andere bronnen
 Gent: W. Rogghé. -VIII, 337p.
Reeks: Uitgave der Willems-Fonds ; 81
1881 Verzamelde gedichten. (poëzie)
1887: 2de druk bij Lib. J. Vuylsteke, Gent
1940: 3de druk bij Herckenrath te Gent
 Gent: imp. C. Annoot-Braeckman lib.De Vriese. -XII-431 p.
1886  Redevoering uitgesproken … op den Vlaamschen Landdag gehouden te Brussel, 26 sept. 1886.  Brussel: Havermans. -11p.
1887 Verzamelde gedichten. 3 dln.(poëzie)

I: Zwijgende liefde. Mijmeringen. -110p.
II : uit het Studentenleven. -116p.
III. Verspreide stukken. -125p.
 Gent: lib. J. Vuylsteke.
1887
-1891
Verzamelde prozaschriften.

Bevatten politieke redevoeringen, historische onderzoekingen, voordrachten, kritieken, tijdschriftartikels.
 Gent: imp. C. Annoot-Braeckman . -4 volumes.
1888 Drie volksvoordrachten: de oude Vlamingen . Jacob van Artevelde . Philips van Artevelde en Frans Ackerman. (essay)  Gent: J. Vuylsteke. -64p.
1893 Jan-Frans Willems / Levenschets door Max Rooses, Voordracht door J. Vuylsteke, Herinneringen door G. Bergmann.  Gent: J. Vuylsteke. -VI-144 p.
Reeks: Uitgaven van het Willems-fonds . n° 129
1891 De Rekeningen der stad Gent : tijdvak van Philips Van Artevelde 1376-1389. Uitgegeven door de Maatschappij van Nederlandsche letterkunde en geschiedenis de Taal is gansch het volk, te Gent . 1ste aflevering / (verzorgd door den H. Julius Vuylsteke).  Gent: Ad. Hoste. -256p.
1900
-1906
Gentsche stads- en baljuwsrekeningen, 1280-1336 = Comptes de la ville et des baillis de Gand, 1280-1336

Julius Vuylsteke [edit.] Victor van der Haeghen, [medew.]
 Gent:
Reeks: Oorkondenboek der stad Gent: eerste afdeeling: rekeningen; vol. 1- 2
 POSTUUM UITGEGEVEN
1904 Historiebladen: bloemlezing uit de historische prozaschriften en gedichten van J. Vuylsteke. Gent: J. Vuylsteke. -183p.

Reeks: Uitgaven van het Willems-Fonds. – Gent; vol. 147
1905 Klauwaard en geus: bloemlezing uit de politieke prozaschriften en gedichten .(poëzie en essays). Gent : J. Vuylsteke : drukkerij V. Roegiers-Van Schoorisse. -XVI-304 p.
Reeks: Uitgave van het Julius Vuylsteke=Fonds, nr 1
1940 Verzamelde gedichten van Julius Vuylsteke. Derde Uitgaaf. (poëzie)

Bevat: Zwijgende liefde; Mijmeringen; Uit het studentenleven; Verspreide stukken.
Eerste druk: 1881; tweede druk 1887.
 
  Gent: Uitgever Herckenrath (Veldstraat, 37 Gent). -381p.

Afmetingen: 18.25 x 11.75 (ingenaaid)
Drukkerij Van Doosselaere.
 

 

Uitsmijter

Clauwaart en Geus verscheen in 1869 in: Vlaamsche liberale Almanak voor 1869

Clauwaart en Geus !
ziedaar onze leus.
Welaan! Wie doet er nu mede ?
We ontrollen de vaan:
wie waagt er, welaan!
met ons een beslissende schrede ?
 
Clauwaart, uw schreeuw,
“Vlaandren den Leeuw!”
verjaagde de vreemde horden.
“Wat walsch is, is valsch!”
Sa, weg met het Walsch!
“In Vlaanderen Vlaamsch” moet het worden!
 
Geuzen ontwaakt !
’t Woord, dat gij spraakt,
is op onze lippen verrezen.
Leert aan uw kroost,
wat gij eens verkoost,
“eer Turksch dan paapsch” te wezen !
 
Wie Vlaming is haat
het basterdgeblaat
der Franschdolle eervergetenen !
Wie mensch is veracht
die duistere macht,
die tracht de geesten te ketenen!
 
Sa zonen van ’t land,
staat op en verbant
de plagen die knagen uw leden;
weest Vlaming en mensch…
En ’t Walsch naar de grens !
en ’t paapsch naar het donker verleden !
 
Weest Clauwaart en Geus,
en volgt deze leus
den dag van de kiezing met klem flus !
Verlost uwen hals
van ’t paapsch en van ’t Walsch;
slaat ze alle bei dood – met de stembus !
 
We ontplooien de vaan:
wie waagt er, welaan!
met ons een beslissende schrede ?
Clauwaart en Geus !
ziedaar onze leus:
welaan! Wie doet er nu mede ?