JOS VANDELOO
Zonhoven, 5 september 1925
Jos Vandeloo (Zonhoven 5.9.1925) is een schrijver in vele genres. Uit zijn pen kwamen gedichtenbundels, verhalen, novellen, romans, toneelstukken, scenario’s, bewerkingen voor televisie, essays, kinderboeken en kunstmonografieën. Hij behoorde tot de meest gelezen auteurs van zijn generatie.
Aanvankelijk steenkooldeskundige, bracht hij het – in een ommezwaai in zijn loopbaan – tot rechterhand van Angèle Manteau ’s in haar uitgeverij.
BIOGRAFIE
5 september 1925 : geboren te Zonhoven als Jozephus Albertus Vandeloo in een mijnwerkersgezin. Zijn vader was mijnwerker, later mijnopzichter.
- Jos Vandeloo volgde de lagere school in zijn geboortedorp. Na de lagere school volgt hij middelbaar onderwijs aan het St. Jozef College in Hasselt.
- Van de fraters in Zonhoven krijgt hij les in Frans en algemene ontwikkeling.
- In die tijd schrijft hij af en toe een bijdrage voor de schoolkrant.
1944: In het najaar meldt hij zich aan als vrijwilliger voor het tweede Britse leger. Tijdens de opmars door Nederland en Duitsland wordt hij voornamelijk als tolk ingezet. Na drie maanden dienst is hij, door een ongeval, weer thuis.
Hij volgt een opleiding tot steenkooldeskundige in Luik, Charleroi en Duitsland. In 1947 onderbreekt hij zijn studie om zijn dienstplicht te vervullen. Tijdens zijn dienstplicht is hij redacteur van de Soldatenpost.
Daarna kreeg hij een opleiding als scheikundige in de mijnindustrie.
1945-1953: Ging als steenkolendeskundige aan de slag in de mijnbouwsector. Zijn ervaringen als steenkooldeskundige -waarvoor hij vaak naar het buitenland werd gezonden, o.a. naar het Ruhrgebied – vindt men o.a. terug in “Een mannetje uit Polen” (1965) en “De muggen” (1973).
1949: Huwelijk met Lisette.
Uit dit huwelijk werd in 1950 de zoon Ferdy geboren. In 1954 kwam dochter Anita ter wereld, nog in 1964 gevolgd door zoon Dirk.
1950: Zijn technische opleiding bevredigde hem niet helemaal. Aan het einde van de jaren 1950 ging hij aan de Koninklijk Academie en het Hoger Instituut voor Schone Kunsten te Antwerpen Nederlandse en Franse letteren studeren. Hier doceerde hij later trouwens een paar jaar “Literatuur”.
1953: De aankomende crisis in de mijnbouw, deed hem zijn werkterrein verleggen naar de letteren. Hij gaat in Antwerpen wonen en wortd eerst adjunct-directeur en daarna directeur bij de uitgeverij “Manteau”.
Publiceert voor het eerst met het verhaal Het kruis dat wij dragen.
1955: Debuteert met de dichtbundel “Speelse parade”.
- Er volgen nog enige gematigd experimentele dichtbundels, die in 1965 werden verzameld in Dadels voor een vizier.
1958-1963: De verhalen De muur (1958) en de romans Het gevaar (1960) en De vijand (1962) bezorgden hem een literaire doorbraak. Op nog beklemmender wijze dan in zijn tamelijk bezwerende poëzie suggereert hij de existentiële angst in de door de techniek bedreigde maatschappij.
- Ook in zijn later proza- en toneelwerk staan de menselijke eenzaamheid, vervreemding, de automatisering en het rassenprobleem centraal. Hij beschikt over een sobere, vlotte stijl, die op schokeffecten uit is, het best geslaagd in zijn naar het magisch-realisme zwemende korte verhalen als De croton (1963), Het huis der onbekenden (1963) en De 10 minuten van Stanislas Olo (1969).
In de jaren ’60 was Jos Vandeloo een tijdlang ‘s zaterdags sportverslaggever bij de toenmalige BRT.
1963: Verhuist naar Mortsel, waar hij overigens ereburger is.
1967-1969: Publicatie van zijn in parlandostijl geschreven dichtbundels Copernicus of De bloemen van het geluk (1967) en De glimlach van een vlinder (1969). De toon wordt milder, minder agressief, minder pessimistisch
1973: In De muggen (1973), een roman over een mislukt huwelijk, mediteert hij over leven, liefde en dood.
1982: Wordt fulltime schrijver.
Jos Vandeloo werd met zijn verhalen en romans in heel Europa bekend. Zijn werk werd in vele Europese talen vertaald, tot het in het Russisch toe. Hij behoorde tot één van de meest gelezen auteurs van zijn generatie met o.a. “De croton” (1962), “De coladrinkers” (1968), “Mannen” (1975), “Les Hollandais sont là” (1985), “De vogelvrouw” (1993).
Naast romans, verhalen en gedichten schreef hij een groot aantal scenario’s voor de Vlaamse en Nederlandse televisie, toneelstukken en kinderverhalen. Zijn werk werd bekroond met verscheidene literaire prijzen.
Trivia
- In de stripreeks Nero door Marc Sleen waren in Nero’s boekenkast regelmatig boeken van Jos Vandeloo te zien. In “De Gele Gorilla” (1971) leest Nero in strook 27 een boek door Jos Vandeloo. Marc Sleen is zelf een fan van Vandeloo.
Meer over Jos Vandeloo
- Wim Hazeu, Jos Vandeloo, 1984 Manteau . Reeks: Grote ontmoetingen nr 4. -88p.
- Margot Vander Straeten, Oude schrijvers gaan niet dood, ze vervagen DM Boeken 28/12/2005 gebundeld in “Schrijvers gaan niet dood” Atlas 2008.
- Cl. Vanwonterghem, Kennis maken met Het gevaar van J.V. (1970);
- J. de Ceulaer, in Te gast bij Vlaamse auteurs, 3 (z.j.);
- J. Vandeloo, Profiel… autobiografie, bibliografie, beschouwingen (1975); J.V. (Profielreeks, 1975); J.V.: een introductie (1983); W. Hazeu, J.V. (Grote Ontmoetingen 4, 19843), met bibl.
BEKRONINGEN
- 1961: Prijs van de provincie Antwerpen voor romans (1961)
- 1967: Prijs van de provincie Antwerpen voor toneel- en televisiespelen (1967).
Geraadpleegde bronnen
Websites
BIBLIOGRAFIE
De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij
- Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale d Belgique – Bruxelles.
- Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen
- Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007 (devospiet@skynet.be)
- POËZIECENTRUM vzw – Gent
Na het chronologisch overzicht volgt een filmografie en een overzicht van het oeuvre van Jos Vandeloo per genre en alfabetisch op titel
- Chronologisch overzicht
Filmografie
| 1988 | Gaston en Leo in Hong Kong.
|
Overzicht per genre – alfabetisch op titel.
Verhalen en novellen
- De 10 minuten van Stanisloa Olo. (1969)
- De grap. (1989)
- De man met de gorilla’s. (1971)
- De muur. (1958)
- De vijand. (1962)
- Een mannetje uit Polen.(1965)
- Het kruis dat wij dragen. (1953)
- Les Hollandais sont là. (1985)
- Mannen. (1975)
- Opa’s droom. (novelle) (1987)
- Quinten Matsijs. (reisverhaal) (1972)
- Tuintje wieden: one-man-show. (1957)
- Vrouwen. (1978)
- Wij waren twee soldaten. (1955)
- De croton en andere verhalen. (1963)
- De man die niet van de deurwaarder hield en andere verhalen. (1995)
- Mannen & vrouwen. (1995)
- Observatorium: fantastische verhalen. (1988)
Essays
- Facetten van het Vlaamse proza. (1955)
- Kolonie of reservaat. (1992)
Gedichtenbundels
- Copernicus of de bloemen van het geluk: een dichtbundel in twee bedrijven. (1967)
- Dadels voor een vizier. (verzamelbundel) (1965)
- De glimlach van een vlinder. (1969)
- Een nacht borduren. (1984)
- Hars. (1984)
- Met een bloem tussen mijn tenen: gedichten (1955-1973). (1973)
- Speelse parade. (1955)
- Wachten op het groene licht. (1959)
- Woorden met doofstommen. (1957)
- Zeng. (1962)
Romans
- Bent U ook zo’n Belg. (satire) (1972)
- De beklimming van de Mont Ventoux. (1990)
- De coladrinkers. (1968)
- De Engelse les. (1980)
- De liefdesboom. (1998)
- De muggen. (1973)
- De vogelvrouw. (1993)
- De weg naar de Ardennen. (1988)
- Het gevaar. (1960)
- Het huis der onbekenden. (1963)
- Sarah. (1982)
Televisiespel & Toneel
- Boerin in Frankrijk. (televisiebewerking) (1973)
- De muur. (televisiespel) (1960)
- De week van de kapiteins: televisiespel. Eenakter. (1969)
- De week van de kapiteins. (toneelversie) (1969)
- De wormen. (eenakter) (1964)
- Het huis der onbekenden. (televisiespel) (1973)
- Hong Kong: het boek van de film met Gaston en Leo. (filmboek) (1988)
- Waarom slaap je, liefje? (toneelstuk) (1972)
Kinderboek
- De wonderlijke avonturen van Hokus en Pokus. (1963)
- Nieuwe avonturen van Hokus Pokus. (1970)
Bloemlezingen
- De beste verhalen van Jos Vandeloo. (verhalenbundel) (1988)
- Vlaamse poëzie. 700 jaar Zuidnederlandse poëzie. (1965)
Verzamelbundels
- 2 romans en 7 verhalen. (1972)
- 5 romans. (1998)
- Klassiekers. (2000)
Kunstmonografieën
- De verscheurde vrouw. Het grootste kunstboek ter wereld. (kunstmonografie) (1985)
- Rik Slabbinck : de kleuren van het paradijs. (kunstmonografie) (1984)
- Leven en werk van de Antwerpse kunstschilder Karel Moens. (1994)
- Marcel Lucas: un rêve de bâtisseur. (kunstmonografie) (1982)












