home | Inloggen
Aantal schrijvers: 531 | Aantal boeken:

15464

Messens, Maria

Maria Messens

Brugge, 13 september 1939 – Brugge 29 augustus 1989

Mesens 1

Schrijfster van verhalen, romans en enige gedichten

Schreef ook onder pseudoniem Elsy van Dam

 

Redactie en tekst: Wout Vlaeminck.
Schrijversgewijs dankt de heer Wout Vlaeminck voor de idee om een vergeten schrijfster langs deze weg in herinnering te brengen.

 

BIOGRAFIE

13 september 1939: Geboorte van Maria Rosa Messens te Brugge.

Vanaf 1958: Studente Moderne Talen.

1964: Publicatie verhaal Een Dwaalspoor en enkele gedichten (onder het pseudoniem Elsy van Dam).

1966: Publicatie novelle Glissando (onder het pseudoniem Elsy van Dam), ‘een poëtisch verhaal naar aanleiding van een reis naar Italië’ (tweede supplement Lectuur-Repertorium, 1980-’81).

Lerares Engels aan een rijksschool in Tielt.

Huwelijk (wanneer?) met vakgenoot in het onderwijs Gilbert Constant (geboren 7 mei 1942). Het echtpaar woont aan de Woensdagmarkt 9, bus 6, in Brugge.

1971: Publicatie roman Murrath.

6 oktober 1971: Overlijden van Gilbert Constant, zelfmoord door ophanging, op 29-jarige leeftijd. Reden onbekend.

Het huwelijk van Gilbert Constant en Maria Messens bleef kinderloos. Messens bleef haar hele leven lang op hetzelfde adres wonen en is nooit hertrouwd.

31 december 1971: Maria Messens en enkele andere auteurs (Jan van der Hoeven, Patricia Lasoen, Pierre Dyserinck) stellen hun werk voor in de literaire VRT documentaire ‘Vergeet niet te lezen’.

1973: Publicatie gedichten Gedicht en Het verlangen.

1976: Publicatie roman Sibylle, of de radeloosheid.

1977: Publicatie Spiraal (romanfragment uit Relaties).

Vanaf 1977: Commissielid Openbare Stadsbibliotheek Brugge, waarin ze adviseerde over de aankoop van Engelstalige literatuur.

1979: Publicatie roman Relaties.

29 augustus 1989: Overlijden van Maria Messens te Brugge, zelfmoord door overdosis medicijnen, op 50-jarige leeftijd.

  • Hoewel in het bevolkingregister van Brugge 29 augustus als sterfdatum wordt vermeld, is het niet geheel zeker wanneer exact Messens overleed. Haar lichaam werd pas na twee of drie weken gevonden, nadat een bezorgde buurvrouw de politie had gealarmeerd. ‘De radeloosheid voorbij, de pillendozen leeggegeten,’ schrijft Jeroen Brouwers in zijn essay over Maria Messens, De piranha van de onrust (opgenomen in De schemer daalt). ‘De hier eerder opgevoerde zegsvrouw stelde vast dat de typemachines van haar buurvrouw ‘zwegen’ sedert 15 augustus, feest van de tenhemelopneming van de moeder van Christus, naar wie Maria (‘Mieke’) Messens was vernoemd.’
  •  Zowel uit het In Memoriam Maria Messens van Hendrik Carette als uit het essay van Jeroen Brouwers blijkt dat Messens een erg teruggetrokken, eenzaam leven heeft geleid. Messens neigde sterk naar anorexia, en ‘hield de fles permanent onder handbereik’ (dixit Brouwers). ‘Geruchten over ongelukkig verlopen lesbische relaties bleven zonder bevestiging, de saffische liefde is wel in haar romans aanwezig.’

Messens’ begrafenis vond overeenkomstig haar wens in alle intimiteit plaats.

Messens werd begraven op de Centrale Begraafplaats van Brugge. Haar graf is graf nummer 1 in vak 55.

 

GERAADPLEEGDE BRONNEN

  • Jeroen Brouwers, De piranha van de onrust. Op zoek naar Maria Messens, schrijfster. Essay opgenomen in De schemer daalt (2005).
  • Hendrik Carette, In Memoriam, opgenomen in Mededelingen, een driemaandelijkse uitgave van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen, juli 1990, nummer 136.

 

MEER OVER Maria Messens

Omtrent het werk van Messens verschenen erg weinig recensies.

Jeroen Brouwers noemt er voor de roman Sibylle, of de radeloosheid  (1976)alvast deze twee:

  • Gazet van Antwerpen, 1 september 1976.
  • De Periscoop, jaargang 26, nummer 7, 1976.

Verder attendeert Wout Vlaeminck Schrijversgewijs op:

Over de roman ‘Murrath’ (1971)

  • Recensie  in:  Nieuwe Stemmen, 1972-1973. gerecenseerd door Jo de Prins)

Over de novelle  ‘Glissando’ (1966)

  • Recensie in: Nieuwe Stemmen, oktober – november 1966 (gerecenseerd door Anne Dellart).
  • Recensie  in:  Boekengids, oktober 1966 (auteur onbekend).
  • Recensie  in: Lektuurgids nummer 1-2, 1967. (gerecenseerd door R. Bobine)

SMAAKMAKER

“Gedicht”

de avond in dit abdijkoel huis
rijpt als een najaar in elk raam
 
de wanden lijken uitgehold in appel
geurig bleek en onbeschrijflijk zacht
 
daarbuiten wordt de stad
een latex-stolp van huizen
 
ze bewaren er voor morgen
hun voosheid in hun korst
 
het laat en aromatisch licht
speelt amoureus in elke lijst
 
en onverwacht duwt plots de nacht
zijn sidderende weefsel in mij binnen

(Kreatief, nummer 1, mei 1973)

 

“Sibylle, of de radeloosheid”

Het is november, de bomen zijn haast kaal, de ramen zijn blauw en somber. Het sneeuwt. Uit de schoorsteen stijgt vlokkig en grauw wat rook.

Hoe zijn de mensen ‘s avonds in hun lauwgestookte huizen? mormose als ik? de ogen moe en vochtig als van turen in te hevig brandend hout, de wangen bleek, delippen geel? waar luisteren zij naar als zij die lippen roder bijten? naar elkaars droefgeestige verhalen of naar Schumann, tot hun hoofden als akoestische holten wijd van innigheid staan?

Houden mensen van het leven, houden mensen werkelijk van leven, of is de grijze vlinderige massa al te vaak als een wespennest van zorgen?

Waarom niet als doodvermoeide honden bij het haardvuur liggen en slapen tot het overgaat?

 

“Relaties”

Hoe raak ik ooit die onrust kwijt, die wrange draden hoop in mij, dat nijdige verlangen naar een roekeloos geluk, een radeloze vreugde waarover het leven in mij als dartele dieren als over zoete heuvels rent. (…) Moet eerst ergens op aarde een groot geluk vergaan?

(…)

Ik luister naar Lottes jagende adem, en om over iets ander te praten, vertel ik haar over mama die in haar zetel stilletjes beginnen schreien kan omdat zij haar herinneringen en gedachten als een niet meer te ontwarren kluwen in zich draagt, omdat de woorden die zij toch nog spreken kan, ontsnappen in een volgorde die zij zo niet heeft bepaald, en soms zegt zij zonder haperen: “Ik ben een vogel voor de kat!”

(…)

“Happen!” zegt zij later. “In dit zoete leven happen zolang je flink bent en vol levenskrachtige genade, misschien wordt het ook voor ons eens tragisch!”
De piranha van de onrust bijt mij in de navel.

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience –Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klik op de foto.

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1964 Een Dwaalspoor. (verhaal) en enkele gedichten (geen titel)
Onder pseudoniem ELSY VAN DAM
In de bloemlezing Doorzicht. Oswald de Schamphelaere-fonds.
Doorzicht. Een anthologie. Samengesteld en ingeleid door Ernest Schepens. Voorwoord Paul de Wispelaere. Oswald De Schamphelaere-fonds, 1964. Or. omslag. 167 p. + foto’s. Met werk van Ludo Abicht, Onne Bornig, Elsy van Dam, C.L. Kruithof, Margo, Jan de Roek, Annie Reniers, Jo Stevens, Roger Struyve, Robert d’Usmeth, Johnny Verstraete, Lucien Wenseleers. Reeks nr 18
1966 Glissando. (novelle)
Onder pseudoniem ELSY VAN DAM
Brugge-Utrecht: uitgeverij Desclée De Brouwer. -112p.
Reeks: Noorderlicht
Afmetingen: 19.50 x 13 (ingenaaid)
Gedrukt op de persen van de Sint-Augustinusdrukkerij te Brugge in opdracht van de Uitgeverij Desclée De Brouwer.
1971 Murrath. (roman)
Onder eigen naam
Omslagontwerp van Jeanine Behaeghel
Brugge:Uitgeverij Orion – N.V. Desclée De Brouwer. -188p.
Reeks: Merkstenen nr 34
Afmetingen: 18.75 x 12.50 (ingenaaid)
Gedrukt op de persen van de Drukkerij Scheerders van Kerckhove te Sint-Niklaas Brugge in opdracht van de Uitgeverij Orion – N.V. Desclée De Brouwer.
1973 Gedicht en Het verlangen. (gedichten), In het literaire tijdschrijft Kreatief, nummer 1, mei 1973.
1976 Sibylle, of de radeloosheid. (roman)
Omslagontwerp: Stefan Loeckx.
Dit boek ontving in 1974 een premie vanwege de provincie West-Vlaanderen
 Messens 2 Leuven: Davidsfonds. -151p.
Reeks: Romanreeks nr 602 (1976-3)
Afmetingen: 20.75 x 12.75 (gebonden met stofomslag & ingenaaid)
1977 Spiraal. (romanfragment uit Relaties)  1977 Vrouwen Uit de bloemlezing “Vrouwen in Vlaanderen schrijven nu” pp 241-258.

Zele: D.A.P. Reinaert Uitgaven.
Afmetingen: 21 x 13.50 (gebonden – harde geïllustreerde kaft)
1979 Relaties. (roman)
(Omslag): Stefan Loeckx
 Messens 1 Leuven: Davidsfonds. -176p.
Reeks: Romanreeks nr 619 (1979-2)
Afmetingen: 20.75 x 12.75  (gebonden – harde linnen kaft met stofomslag)

B. Beknopt overzicht

Onder het pseudoniem Elsy van Dam

  • Een Dwaalspoor (verhaal) en enkele gedichten (geen titel), opgenomen in de bloemlezing Doorzicht. Oswald de Schamphelaere-fonds, 1964.
  • Glissando (novelle), gepubliceerd in de reeks ‘Noorderlicht’, uitgeverij Desclée De Brouwer, Brugge-Utrecht, 1966.

Onder de naam Maria Messens

  •  Murrath (roman), uitgeverij Orion, 1971.
  •  Gedicht en Het verlangen (gedichten), in het literaire tijdschrijft Kreatief, nummer 1, mei 1973.
  •  Sibylle, of de radeloosheid (roman), Davindsfonds Leuven, 1976.
  •  Spiraal (romanfragment uit Relaties), opgenomen in de bloemlezing Vrouwen in Vlaanderen schrijven nu, Reinaert Uitgaven, Zele, 1977.
  •  Relaties (roman), Davidsfonds Leuven, 1979.

 In een korte begeleidende biografische tekst in Glissando wordt vermeld dat Maria Messens (toen nog onder het pseudoniem Elsy van Dam) eerder al ‘gedichten en korte teksten in jongerentijdschriften’ heeft gepubliceerd. Specifieke titels van publicaties of tijdschrijften worden niet genoemd.

In de bloemlezing Vrouwen in Vlaanderen schrijven nu wordt echter wel vermeld dat Messens reeds gedichten en proza in de tijdschriften Stoot, Vlaamse Gids, Vlaanderen en Nieuw Vlaams Tijdschrift heeft gepubliceerd.