home | Inloggen
Aantal schrijvers: 537 | Aantal boeken:

15559

Liedel, Frank

FRANK LIEDEL

Liedel 0

Antwerpen, 18 oktober 1924 – Antwerpen, 28 februari 2012

Schrijver van verhalen, novellen en romans

Een typische ‘einzelgänger’ in de Vlaamse literatuur.
Hij publiceerde zowat een dozijn prozaboeken, evenals enkele jeugdboeken. Meest bekend – en best – van hem zijn De kaperbrief (1964) en Bakker (1982) een protest tegen de bureaucratie.
Hij schreef ook talrijke uitstekende kortverhalen, gebundeld in een drietal boeken. Zeer persoonlijk is de combinatie van zijn sobere taal en soms bizarre fantasie.

Zijn bekendste werk is de bekroonde roman “De kaperbrief” uit 1964.

Directeur van het Tachkemoni-Athenaeum te Antwerpen. Oud-leraar van het Athenaeum te Deurne.

 

BIOGRAFIE

18 oktober 1924: Frank Liedel werd als Leo Lode Frans Van Assche geboren te Antwerpen.

  • De schuilnaam Liedel is de naam van de vrouw van een oud-leraar Frans van de auteur. Als herinnering aan die leraar en diens vrouw nam de auteur de naam “Frank Liedel” aan.

Bouwde naast zijn schrijverscarrière een professionele carrière uit in het onderwijs als leraar aan het Athenaeum te Deurne en directeur van het Tachkemoni-Athenaeum te Antwerpen.

1950: Manifesteert zich op de literaire bühne met een toneelschets ‘De dubbele snede Dramatische schets in twee bedrijven’

1953-1960: Redacteur van het tijdschrift De Tafelronde

  • De motor achter het tijdschrift De Tafelronde was Paul de Vree, die wegens zijn oorlogsverleden niet welkom was bij klassieke tijdschriften als Dietsche Warande & Belfort.
  • Samen met Liedel zaten onder andere Ivo Michiels, Paul Lebeau, Adriaan de Roover, en Karel Vertommen in de redactie.
  • Het tijdschrift had veel belangstelling voor de moderne Duitse literatuur.

1953: De Tafelronde publiceerde zijn eerste verhaal: ‘Het geval Gunnicke”. Pas in 1964 werd het in de reeks ‘Vlaamse Pockets (nr 121)’ in boekvorm gepubliceerd.

1957: Dwarsliggers”, een bundel optimistische verhalen.

Liedel’s schrijfstijl heeft een zeer precies taalgebruik; een uiterst sober proza, waarin echter dikwijls een felle tragiek schuilt.

1964: Zijn bekendste werk is de bekroonde roman “De kaperbrief“.

  • Hij brengt hierin het verhaal van een leraar Duits, die zijn school en de autoritaire directeur de rug toekeert en zich met verbeten ambitie in de zakenwereld stort. Zijn succes als zakenman doodt iedere vorm van tederheid in hem. Hij vervreemdt van zijn vrouw, die aan het slot van de roman eenzaam en verbitterd achterblijft
  • De kaperbrief (bekroond met de prijs van de Provincie Antwerpen) kende in 1986 een heruitgave bij Hadewijch en werd in 1989 verfilmd door de BRT (die in 1961 al Rodeo gebracht had).

1980: In een aantal van zijn novellen komt een eigensoortige fantastiek voor.

  • In Om de linkerhand van Sint Antonius van Padua, is de hoofdfiguur een schim die zich om de voorwerpen heen kan laten vloeien. In dit bestaan van onstoffelijkheid dat hij op zoek naar zijn vrouw, die hij nooit volledig heeft begrepen en die na zijn dood al vlug een vervanger heeft gevonden in de persoon van de garagehouder, die zijn wagen zorgvuldig heeft gesaboteerd.

1982: Het enigma vrouw is ook het hoofdthema in De krant uit Santa Fe, een verhaal rond liefde, haat en genegenheid en gesitueerd in Latijns-amerika. In deze roman noteert Liedel: “Als landschap is de vrouw zo klein, maar als man kun je er jaren in verloren lopen”.

1982: Bakker toont hoe de mens een willoos werktuig kan worden in de handen van een onpersoonlijke bureaucratie. De titel verwijst naar de meikever, die vroeger bakker werd genoemd en door kinderen meet een touwtje aan zijn poot de lucht werd ingestuurd.

  • De grijze eenvormigheid, waarin wij volgens Liedel dreigen te verzinken binnen een totalitaire machtsstructuur, werd ook reeds aangeraakt in de novelle De duivel loopt geen risico: in een wereld van macht en geld moet het individu, dat kiest voor zijn gevoelens, zich uiteindelijk toch gewonnen geven.

De auteur bleef tot in 2002 verhalen en romans schrijven.

28 februari 2012: Overleden te Antwerpen.

BEKRONINGEN

1963: “Heideland voor Noord en Zuid” romanprijsvraag voor “De kaperbrief”
1967: Prijs Provincie Antwerpen voor “De kaperbrief”

MEER OVER FRANK LIEDEL

  •  Janssens, ‘Kort verhalen’, in: Dietsche Warande & Belfort 106 (1961) 6, p. 436-438;
  • J. de Ceulaer, ‘Artistieke spaarzaamheid’, interview in: Te gast bij Vlaamse auteurs (1962), p. 61-67;
  • J. de Ceulaer, ‘Frank Liedel: ‘Schrijven is klaarheid scheppen’’, interview in: Elf twintigers (1971), p. 8-14;
  • A. Demedts, ‘Werk van Frank Liedel’, in: Dietsche Warande & Belfort 127 (1982) 9, p. 688-691;
  • René Turkry, ‘Frank Liedel: Een karekiet die men niet vindt […]’, in: Vlaanderen 37 (1988) 223, p. 368-371.

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  • Jooris van Hulle, Liedel, Frank, in: M. Janssens e.a. Geboekstaafd. Vlaamse prozaschrijvers na 1945 (1988), p. 184-186;

SMAAKMAKER

IN HET VERZET

Voor Brasilières was de strijd gedaan. Nog wat leed, nog wat pijn: nog een monopolie van vijandige stemmen: een cel met gierig licht, en in een ochtend van tin, een barsten van schelle flitsen;
In een boek en zeker in een film zou Brasilières verlost worden. Er zou een wacht zijn, dronken gemaakt door een pientere kameraad : de commandant zou een ijdele ezel zijn, op een handomdraai om de tuin geleid. Jacobu zou de held zijn die over een muur van vier meter sprong, met aan zijn hand een aanminnige jongedame (op het nippertje gered, toen een geile beul zijn bed al openlei) en in zijn zak het plan van een nakende veldtocht.
De werkelijkheid had een ander, een grijnzend gezicht. Zo doodzeker wisten de kameraden elke poging tot tussenkomst gedoemd dat niemand de mogelijkheid ook maar met een half woord aanraakte. Zelfs Jacobu niet…
Die schreef gedichten. Printemps, attente, nuit sans étoiles, rencontre… Slechte verzen, gevoel zonder talent. En toch wonderbaar. Hoe van alle grillen was het toch mogelijk dat tussen bloed en dood die verdwaasde jongen plots regels versleten woorden onder elkaar ging zetten ? Onbewust misschien ging hij voor de eerste maal de wereld met zijn woorden aftasten. Een viool met slappe snaren was hij totnogtoe geweest, en nu spande zijn eerste genegenheid een voor een de sleutels zodat hij zoemend op de zucht van het leven stond. Jammer genoeg was de viool geen stradivarius. Renée, meisje, wat een beeldspraak ! Wat al ronkende woorden op een begrafenis, want dat is het op de keper beschouwd, of dacht je er anders over ? Neen, het is een begrafenis: Jacobu verliest zijn tijd: zij voelt niets voor hem. Als ik ooit van iemand hou, mijmert zij, dan zal hij mij bevrijden, lostornen van mijn vader, misschien door veel op hem te lijken…Het moet een sterke man zijn die het kan opnemen tegen de schim van mijn vader.

Uit;: Maidentrip, z.j. [1960]

BIBLIOGRAFIE & FILMOGRAFIE

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij
  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Piet Devos: Van reuzen tot dwergen. Bibliografie – Vlaamse schrijvers in de 20ste eeuw – Eerste drukken. Kortrijk, eigen beheer 2007
Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.
Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1953 De dubbele snede. Dramatische schets in twee bedrijven. (toneel)

Bandontwerp en verluchting door Peter Elf
Antwerpen: Artis. -61p.
1953 Het geval Gunnecke (verhaal)

In boekvorm gepubliceerd in 1964.
In: “De Tafelronde”
1957 Dwarsliggers (verhalen).

1962: 2de druk bij De Garve pvba, Antwerpen. Ill. Frans de Blauwe.
1987: het verhaal ‘De Mof van bunker zeven’ wordt opgenomen in de verhalenbundel “Voor de vrede uitbreekt. Vlaamse verhalen over de Tweede Wereldoorlog”, pp 109-114. Uitgeverij Hadewych, Schoten. Samenstelling: A.G. Christiaens.
Antwerpen; Drukkerij en uitgeverij Mercurius p.v.b.a. -131p.

Afmetingen: 18 x 12 (ingenaaid)
Colofon: Van deze uitgave werden 100 exemplaren genummerd van 1 tot 100.
1957 De Schelde vrij ! (Historisch verhaal voor de jeugd)

Onder eigen naam Leo Van Assche, samen met J. Schoeters
1982: heruitgave in de 29ste reeks nr 10 van Historische verhalen.
Antwerpen : De Sikkel. -32p.

Reeks: Historische verhalen. Vierde reeks nr 6
1959 Grétry, de kleine zanger. (historisch verhaal voor de jeugd)

Onder eigen naam Leo Van Assche, samen met J. Schoeters
Antwerpen : De Sikkel. -32p.

Reeks: Historische verhalen. Zesde reeks nr 9
1959 De duivel loopt geen risico. (novelle)

Lode Hendrickx ontwierp de omslag.
Antwerpen: Uitgeverij “De Garve” P.V.B.A. -112p.

Afmetingen: 18.50 x 12.50 (ingenaaid)
1960 Maiden-trip. (novelle)

Omslagontwerp: John Trouillard
Technische uitvoering: Pierre van den Broeck.
Antwerpen: S.M. Ontwikkeling nr 164 / Rotterdam: Ad. Doncker. -72p.

Reeks: Nieuw Vlaams Tijdschrift Reeks.
Afmetingen: 21.50 x 13.75 (ingenaaid)
Druk en Uitvoering: Excelsior Antwerpen.
1961 Kevers onder een steen (verhalenbundel)

Bandontwerp: Geert van Erck.
Antwerpen: Uitgeverij “De Garve” P.V.B.A. -106p.

Afmetingen: 21.25 x 13.50 (gebonden – stofomslag)
1963 Slagboom (verhaal)

1961: Verscheen eerder in Kevers onder een steen, Antwerpen: Uitgeverij “De Garve”  P.V.B.A. -106p.
Demedts 25 In: “Vlaamse verhalen van deze tijd” pp 50-59.

Utrecht: Uitgeverij Het Spectrum NV. -172p.
Verzameld en ingeleid door André Demedts.
Afmetingen: 18 x 10.80 (ingenaaid)
Reeks: Prisma boeken. – Utrecht; vol. 888
1964 De kaperbrief. (roman)

Omslagontwerp: Boudewijn Delaere.
1970: Herdruk bij Heideland-Orbis te Hasselt.
1970: Deel van Het zilveren kompas: cursorische lectuur voor het secundair onderwijs. – Antwerpen; vol. 16 uitgegeven bij De Nederlandsche Boekhandel Turkry, René editor
1986: Heruitgave bij Hadewijch te Schoten
Hasselt: Uitgeverij Heideland. -239p.

Afmetingen: 21.50 x 12.75 (gebonden – stofomslag)
1964 Het geval Gunnecke – Maiden trip. (verhalen)
1ste afzonderlijke druk voor ‘Het geval Gunnicke’
Maiden trip 2de druk
 Liedel 6 Hasselt: Uitgeverij Heideland. -106p.
Reeks: Vlaamse Pockets nr 121
Afmetingen: 18 x 10.75 (pocket)
1968 Karekiet.  (novellen)
Bevat: Karekiet (pp 7-51); Het paard Roebbia (pp 55-165).
Omslag niek wensing
 Liedel 9 ’s Gravenhage-Rotterdam: Nijgh & Van Ditmar  -165p.

Reeks: Nijgh en Van Ditmar paperback. nr  65
Afmetingen: 20 x 13.50 (paperback)
1968 Karekiet. (novellen)

Gebonden: Omslagontwerp Frans de Blauwe
Paperback: omslag niek wensing
Antwerpen: Uitgeverij “De Garve” P.V.B.A. -212p.

Afmetingen: beiden (gebonden met stofomslag én paperback) : 20 x 13.50
Gebonden : Van dit boek werden 150 exemplaren genummerd en door de auteur gesigneerd.
1972 Het paard Roebbia (novelle)

Eerste afzonderlijke druk, uit de bundel Karekiet.
Omslag: Daniël Dewaele.
Met een vraaggesprek, leidraad en aantekeningen door lic. Herman J. Dangez.
 Liedel 10 Antwerpen: Uitgeverij De Sikkel n.v. -91p.

Reeks: Moderne Nederlandse auteurs
Afmetingen: 19.75 x 12.50 (ingenaaid)
Drukkerij en binderij Scheerders van Kerckhove N.V. St. Niklaas.
Colofon: Deze uitgave werd bezorgd naar de oorspronkelijke tekst in de novellenbundel ‘Karekiet’ (Antwerpen De Garve 1968)
1980 Om de linkerhand van St. Antonius van Padua. (novelle)

Omslag: Raf Suttels
Liedel 3 Leuven: De Clauwaert V.Z.W. -53p.

Reeks: Novellenbibliotheek nr 68
Afmetingen: 19.50 x 12 (ingenaaid)
1981 Stefanie, de Welriekende. (Sprookjes voor Grote Kinderen)

Bandontwerp en houtgravures: Geert Vervaeke.
Berchem: Frank Liedel. -161p.

Afmetingen: 20 x 13.50 (ingenaaid)
Colofon: De Sprookjes voor “grote kinderen” oorspronkelijk geschreven voor de Leerlingen van de Tachkemonischool, krijgen hier een ruimere bestemming. Ze werden gezet in de garamondletter 14 punt en gedrukt op opdikkend romandruk 100gr., op de persen van Scheerders van Kerckhove N.V. te Sint-Niklaas.
De oplage bedraagt 600 exemplaren waarvan 200 genummerde.
1982 De krant uit Santa Fe. (novelle)

Omslag: Raf Suttels
Liedel 2 Leuven: De Clauwaert V.Z.W. -78p.

Reeks: Novellenbibliotheek nr 73
Afmetingen: 19.50 x 12 (ingenaaid)
1982 Bakker. (roman)

Omslag: Raf Suttels
Liedel 7 Leuven: De Clauwaert V.Z.W. -250p.

Vierde boek in het uitgaveplan 1981/1982
Afmetingen: 19.75 x 12.50 (gebonden – harde linnen kaft met stofomslag: ook in paperback versie)
Gedrukt en gebonden bij de firma Scheerders van Kerckhove N.V. te Sint-Niklaas.
1984 Dover. (novelle)
Omslag: Wilfried Smets.
Leuven: De Clauwaert V.Z.W (Koning Albertlaan 17 Korbeek-Lo). -90p.

Reeks: Novellenbibliotheek nr 81
Afmetingen: 19.50 x 12 (ingenaaid)
Colofon: Dover door Frank Liedel werd gezet in letter Garamond, 12 punt en gedrukt op de persen van Scheerders van Kerckhove N.V. te Sint-Niklaas in december 1984.
Honderd exemplaren werden genummerd.
1988 De late zaligheid van Mon de Cocker. (novelle)

Grafische vormgeving: Hugo van Nuffel
Omslag: Jean-Auguste-Dominique Ingres, La Grande Baigneuse de Valpinçon
 Liedel 11 Leuven: Boekengilde De Clauwaert V.Z.W (Koning Albertlaan 17 Korbeek-Lo). -96p.

Reeks: Novellenbibliotheek nr 89
Afmetingen: 20 x 12.50 (paperback)
Druk: Smits Wommelgem-Antwerpen.
1988 Bosphorus. (verhaal)

“Bij wijze van kerst- en nieuwjaarsgrote stuur ik het verhaaltje “Bosphorus”.
Ik heb geschreven voor m’n vrienden., uiteraard een klein aantal.
Het is geen kerstverhaal Misschien is het toch een kerstverhaal, al blijft de ster niet stillestaan.
Ik wens jou/jullie in het nieuwe jaar een resem goede dingen toe, o.a. een ontmoeting met Louis Steenakkers;
Uitg. : s.n. s.l. -7p.

Afmetingen: 19 x 12.50 (geniet)
Eenzijdige fotokopie zonder omslag.
1992 Schildpad. (novelle)
Omslagontwerp: Gregie de Mayer
Omslagillustratie: Herfstlandschap in Surrey van Jan Toorop, Stedelijk Museum Amsterdam
 Liedel 4 Leuven: De Clauwaert V.Z.W -63p.
Reeks: Novellenbibliotheek nr 104
Afmetingen: 20.50 x 12 (ingenaaid)
Gezet in Adobe Garamond 11/12
Gedrukt en gebonden bij Walleyndruk NV , Brugge
1992 Manslag. (verhaal) Uit de bundel: “Veertien Vlaamse Verhalen” pp 47-59

Uitgever: Kreatief – literair en kunstkritisch tijdschrift. Afmetingen: 24 x 16.50
1993 Kwadratuur. (novelle)  Liedel 5 Leuven: Davidsfonds/Clauwaert. -85p.

Afmetingen: 19.50 x 12 (ingenaaid)
Gezet in Garamond 2 12/13.6
Gedrukt en gebonden bij de firma Scheerders van Kerckhove N.V. te Sint-Niklaas.
1994 Van de derde oever. (verhalen)

Vormgeving: Gregie De Maeyer
Omslagontwerp: Lieve De Jonghe.
Bevat: Olé (pp 5-12); De zeven dagen (pp 13-29); Skua (pp 30-42); Ik red Parijs ( pp 43-51); Strelen (pp 52-68); Spuwen op de E3 (pp 69-80); Bosporus (pp 81-88); 50 (pp 89-107); Manslag (pp 108-126); Broer (pp 127-157); Bergland 310 (pp 158-167); Rosberg (pp 168-174); Dornier Do.-17 (pp 175-229).
 Liedel 8 Leuven: Davidsfonds/Clauwaert.(Blijde Inkomstraat 79-81). -231p.

Afmetingen: 21.25 x 14 (gebonden – harde linnen kaft met stofomslag)
Gezet in Classic Garamond 11/13
Gedrukt en gebonden bij de firma Scheerders van Kerckhove N.V. te Sint-Niklaas.
2002 Signalen / lucht (2 novellen) Westerlo: Kramat, -132p.

Afmetingen: 23 x 15, soft cover
In tijdschriften
Liedel, Frank. 1984. ‘Herinnering, essentie, evolutie’. In: Een kwartet van prozaschrijvers: Rose Gronon, Paul Lebeau, Valère Depauw, Maria Rosseels. [speciaal nr. van] Vlaanderen. 33, nr. 202/203, p. 325-329.

FILMOGRAFIE

1961 RODEO
TV-speelfilm
Cast: Frans Dijck; Jan Moonen; Bob Van der Veken; Alex Van Rooyen
Duur: 35 minuten
Release date: 19 september 1961
1989 DE KAPERBRIEF
Regie: Jos Van Schoor
Scenario
Cast: Stef Baeyens (Tom); Ludo Busschots (Armand); Anton Cogen (man); Antje de Boeck (Frieda Parmentier); Marijn De Valck (John de Stobbeleire); Leon Dony (Jacquet); Carry Goossens (Joris Parmentier); Martine Jonckheere (Ria); Jean-Pierre Landresse (Dumoulin); Raymond Lescot (Jules); Jacky Morel (Ongena); Machteld Ramoudt (Greet); Nora Tilley (Els); Mieke Verheyden (Moeder); Oswald Versyp (kabinetschef); Dries Wieme (Wigy)
Productie: Belgische Radio en Televisie – release: 15 Oktober 1989;
Duur : 60 minuten – kleur