home | Inloggen
Aantal schrijvers: 531 | Aantal boeken:

15464

Hendrickx, August

Maakt deel uit van:

August Hendrickx

Gent, 01 januari 1846 – 04 juni 1918

Beeldhouwer, auteur van liederen, novellen en vooral toneelwerk (blijspelen), ook toneelacteur en -regisseur.

Beroepshalve was hij in de Gentse bevolkingsdienst geregistreerd als beeldhouwer; later was hij vertaler bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken in Brussel, stad waar hij ook enkele rollen speelde bij het Nationaal Toneel en regisseerde in de Vlaamsche Schouwburg.

 

BIOGRAFIE

1 April 1846 : Te Gent geboren.

1860: Op 14-jarige leeftijd verliet hij de school om te leren boetseren in het werkhuis van beeldhouwer Antoon van Eena en later bij Domien vanden Bossche. Intussen volgde hij ook de lessen declamatie aan het Koninklijk Conservatorium.

1864: Op zijn achttiende jaar ging hij naar Parijs.

1866: Twee jaar later trok hij naar Londen en van daar naar Noord-Amerika, waar hij vijf jaar verbleef.

1874:  Terug in België.

1880:  Vertaler aan het ministerie van spoorwegen, posterijen en telegrafen te Brussel.

  • In Gent was hij lid van de Zetternamkring, waarvoor hij volksliederen schreef en acteerde hij bij De Fonteinisten én werkte  mee aan de kleine Snoeck’s almanak.

1880: Debuteerde als toneelschrijver met het landelijk drama Roosje van den veldwachter      (1880,  samen met Nestor de Tière geschreven).  

  • Zijn eerste blijspel, het succesrijke Kosterliefde (1878), zou de inzet zijn van een 20-tal toneelspelen.
    Naast zijn hierna opgesomde “Gentse” blijspelen, behoren Per express (1881) en T.K. en P.K. (1886) tot zijn meest gekende werken.
  • Hendrikx wordt beschouwd als vernieuwer van de toneelliteratuur in Vlaanderen. Hij was waarnemer bij uitstek. Realistisch, meestal humoristisch en in een verzorgde taal zette hij het dagelijkse leven van kleine neringdoeners met hun hebbelijkheden en hun gebreken op het podium. Franssprekende bourgeois werden meestal over de hekel gehaald.
  • Dit was verfrissend na de weinig geïnspireerde, eerder zielloze, pseudo-romantische stukken van zijn voorgangers (deze van Hippoliet van Peene uitgezonderd) waarin zelfs de rederijkerstrant nog voortsluimerde.

Meerdere van zijn werken bleven soms jaren op de affiche; de uitgaven ervan beleefden talrijke herdrukken of werden vertaald (bv. De aangebrande hutspot in het Waals, Frans en Engels, T.K. en P.K. in het Engels). Telkens werd hetzelfde “recept” herhaald. Niettemin worden sommige stukken (bv. De familie Klepkens en Triconie en Cie) ook vandaag nog geprogrammeerd, vooral door amateurgezelschappen.

  • Prima Donna (1891, beschouwd als zijn meest gave werk), is het verhaal van een Gentse schoenmakersdochter “met een diamant in hare keel”, die kost wat kost zangeres (liefst “prima donna”) moet worden.
  • Aangebrande hutspot (1893) is klaarblijkelijk geïnspireerd door de opera Faust (1859) van de Franse componist Charles Gounod. Gounods drama is door Hendrikx omgewerkt tot een blijspel dat zich afpeelt in een van de Gentse poortjes. Hoofdpersonages zijn Jellen en Mietje, het verliefde koppel (vergelijk met Jellen en Mietje van Karel Broeckaert). Voorts is er in het stuk een lied De meiskens van Gent, een persiflage op De jongens van Gent van Napoleon Destanberg.
  • De familie Klepkens (1893?) gaat over een Gentse familie die, daartoe aangespoord door een verwante snoeshaan, fortuin hoopt te vinden in Parijs waar de wereldtentoonstelling (1889) veel werkgelegenheid oplevert. Ze blijven daar enkele jaren, in armoede, hunkerend naar hun Gent. Een tombola zal de redding brengen.
  • In Triconie en Cie (1900?) wil een voddenkoopman, die “het hoog in zijn bovenkamer heeft”, gemeenteraadslid worden. Dit stuk kreeg in 1898 de prijs voor kluchtspel van de stad Gent, in een wedstrijd uitgeschreven naar aanleiding van de opening van de nieuwe Koninklijke Nederlandse Schouwburg.

Meer over A. Hendrikx:

  • F. Jos van den Brande en J.G Frederiks: Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde (1888-1891), p. 336-337. Zijn naam is vermeld als Hendrickx
  • Emiel Andelhof: August Hendrikx, in: Tweede reeks dichtproeven en kluchtig declamatorium (1919), p. 72-75
  • Maurtits Sabbe, Lode Monteyne en Hendrik Coopman: Het Vlaamsch tooneel, inzonderheid in de 19de eeuw (1927), p. 258-264
  • F[rans] Decoster: August Hendrikx : Vlaams toneelschrijver herdacht, in: Oostvlaamsche zanten, jrg. 22 (1947), nr. 5-6, p. 109-151. Met biografie, korte bespreking van zijn werken, bibliografie en bloemlezing (vooral uit werken met autobiografische gegevens)
  • Daniël van Ryssel: August Hendrikx, in: Daniël van Ryssel: 55 vergeten Gentse schrijvers. Dl. 3, B (2008), p. 124-126. Bijdrage, bedoeld voor internet http://www.gentblogt.be/; daar zoeken onder “Vergeten schrijvers”

 

Geraadpleegde bronnen

Websites

Referenties

  • Frank Peeters, “Te zijn of niet te zijn”. Toneelletterkunde en theaterpraktijk als manifestatie van burgerlijke beschaving. In: Ada Deprez: Walter Gobbers; Karel Wauters (red.): Hoofdstukken uit de Vlaamse letterkunde in de 19de eeuw. Deel 3. KANTL Gent 2003.

 

BIBLIOGRAFIE

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Universiteitsbibliotheek – Katholieke Universiteit Leuven

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1879 Kosterliefde, blijspel in éen bedrijf. (toneel) Gent
1880 Het verloren Minnebriefje, blijspel in éen bedrijf. (toneel) St Gillis. -31p.
1880 Roosje van den Veldwachter, drama in drie bedrijven (met N. de Tière) Bruxelles : imp. et lib. Ve J. H. Dehou et fils.  -44p.
1881 Cupido op krukken, blijspel in éen bedrijf. (toneel) Bruxelles : imp. et lib. Ve J. H. Dehou et fils.  -27p.
Reeks: Bibliotheek van Geprimeerde Tooneelwerken, n° 21.
1882 Per Expres, blijspel in éen bedrijf. (toneel)
Voor de eerste maal vertoond door het Nederlandsch tooneel, te Gent, op 27 december 1881.
Bruxelles : imp. et lib. Ve J. H. Dehou et fils.  -32p.
1883 Oom Felix, tooneelspel in drie bedrijven. bekroond Bruxelles : imp. et lib. Ve J. H. Dehou et fils.  -88p.
1885 T.K. en P.K., tooneelspel in éen bedrijf. (toneel) Gent: De Vriese. -39p.
1886 Achter ‘t Slot, tooneelspel in éen bedrijf. Schaarbeek : druk. Van Doorslaer-Lemeur. -32p.
1887 De verboden Vrucht, blijspel in drie bedrijven. Schaarbeek : druk. Van Doorslaer-Lemeur. -95p.
1887 De Schoonmoeder, tooneelspel in drie bedrijven. Schaarbeek : druk. Van Doorslaer-Lemeur. -78p.
1887 De Boezemvrienden, blijspel.
1889 Bloedverwanten. Tooneelspel in drie bedrijven. Schaarbeek : druk. Van Doorslaer-Lemeur. -109p.
1889 De fourier; tooneelspel in één bedrijf. Schaarbeek : druk. Van Doorslaer-Lemeur. -50p.
1889 Haat en liefde: drama in vier bedrijven.

Dit drama werd bekroond in den prijskamp uitgeschreven door de maatschappij De Noordstar, te Brussel 1889.
Hasselt : W. Klock. -91p.
1890 Nr 714.

Voor de eerste maal vertoond in den vlaamschen Schouwburg te Brussel, op 8 october 1890.
 Hasselt : W. Klock. -43p.
1891 Prima Donna. blijspel in drie bedrijven.

Voor de eerste maal vertoond in den Vlaamschen schouwburg te Brussel, op 16 december 1891.
Hasselt : W. Klock. -129p.
1893 Aangebrande hutspot: blijspel in vier bedrijven. Gent: Snoeck-Ducaju en zoon. -120p.
1893 De familie Klepkens.
1894 Mr. de Kuypere: blijspel in één bedrijf. Schaarbeek : druk. Van Doorslaer-Lemeur. -40p.
1896 Pier Lala: blijspel in drie bedrijven. Antwerpen: Janssens. –20p.

Reeks: Tooneelfoonds Jos. Janssens nr
1898 Mr. Slimbroek op zoek: blijspel in één bedrijf. Antwerpen: Janssens. –20p.

Reeks: Tooneelfoonds Jos. Janssens nr  133
1900 Triconie en Cie. Antwerpen: Janssens. –79p.

Reeks: Tooneelfoonds Jos. Janssens nr  181
1903 Neef Arthur: blijspel in één bedrijf. Schaarbeek : druk. Van Doorslaer-Lemeur. -42p.