home | Inloggen
Aantal schrijvers: 535 | Aantal boeken:

15559

Gerrits, Lodewijk

Maakt deel uit van:

LODE GERRITS

Antwerpen, 13 augustus 1827 – Antwerpen, 17 augustus 1873

 

Schrijver en politicus

Van Gerrits is de strijdkreet “In Vlaanderen Vlaams”.

Gerrits schreef vier romans die allen op meerdere punten ernstige tekorten vertonen, maar wel aandacht verdienen omwille van hun thematiek.

BIOGRAFIE

13 augustus 1827: Geboren te Antwerpen als Lodewijk Gerrits.

  • Alhoewel een kind uit de kleine burgerstand, lieten zijn ouders hem studeren aan het Atheneum te Antwerpen.

1842:  Overlijden van zijn vader.

  • Was genoodzaakt zijn studies op te geven en te gaan werken als klerk in een handelshuis om in het onderhoud voor zijn moeder en twee zusters te voorzien.
  • Wel bleef hij door zelfonderricht zijn kennis bijscherpen. In zijn vrije uren studeerde hij wat toen de ‘vaderlandsche letterkunde’ noemde.
  • Hij engageerde zich ook in de Vlaamse Beweging.

1845: Begon bijdragen te leveren aan verscheidene dagbladen en tijdschriften.

  • Nog tijdens zijn bedrijvigheid als klerk, richtte hij met zijn schoonbroer de drukkerij ‘Kennes en Gerrits’ op, die hij alleen bleef leiden toen laatstgenoemde overleden was.

1847: Publiceert ‘De zoon des volks (1790)’, de eerste historische roman die handelt over de Brabantse omwenteling.

  • Tevens geeft de roman Gerrits eigen ideeën weer aan de vooravond van 1848.
  • Hij plaatst zijn sociaal vooruitstrevend hoofdpersonage aan de zijde van Jan Frans Vonck, maar maakt tegelijkertijd zijn afkeer blijken voor elke vorm van partijzucht, want die is hem in de Vlaamse Beweging een doorn in het oog.

1852: Gerrits publiceert de levensbeschouwelijke tendensroman ‘De Godverzaker’. Dit is geen roman waarin klerikalisme of antiklerikalisme hoogtij viert, eerder een analyse van de rol van de godsdienst als middel voor maatschappelijke cohesie.

  • Gerrits is een gelovig man en stelt dat wie rabiaat God verloochent – zoals het titelpersonage een vage napoleontische heersersfiguur – zowel zijn eigen ondergang als die van de gemeenschap bewerkstelligt.
  • Blijkbaar zag Gerrits in de militante vrijzinnigheid – zoals die door zijn meer radicale liberale partijgenoten werd vooropgesteld – een gevaar voor de maatschappelijke desintegratie. Gerrits geloofde dat godsdienst ‘den sterken band der samenleving’ uitmaakte.

1854: Publicatie van de omvangrijke historische roman ‘De oude Belgen’. De liberale vrijheidsgedachte is het hoofdthema van deze roman.

  • De roman handelt over de ondergang van de Aduatiekers in hun strijd tegen de Romeinen.
  • Qua bronnenmateriaal is het werk heel wat minder onderbouwd als ‘Hlodwig en Chlotildis’ van Hendrik Conscience dat in hetzelfde jaar verschijnt.
  • Het hoofdpersonage, de priesteres Hilde poogt Caesar in zijn tent te vermoorden, maar mislukt in haar opzet. Ze wordt op bevel gewurgd en verzinkt zo in een slaap, aldus de slotzin van het boek ‘waerna men tenminste niet meer ontwaekt in slaverny’.

1857: Verschijnt zijn vierde en laatste roman: Eliza Devries: tafereelen uit onzen tyd.

  • Burgerlijke zedenroman in de trant van Consciences gevoelskunst, maar dan in overtreffende trap inzake overmaat van tranerigheid en op de spits gedreven melodramatische situaties.
  • Een vermogende burgerdochter bemint de  zoon van een berooide baron. Als echter bekend wordt dat haar vader een gewezen galeiboef is, volgt de ene ramp op de andere, tot ze aan tering sterft maar niet vooraleer ze in bruidsgewaad op haar sterfbed haar beminde voor een laatste maal haar liefde bevestigt.

Vanaf 1860 publiceerde Gerrits geen letterkundig werk meer en legde zich toe op de zakenwereld en de politiek.

Maart 1861:  Medestichter van de Nederduitsche Bond op. Werd tweemaal voorzitter.

  • “Een onpartijdige Vlaamsche kring was het die, opgericht door Lodewijk Gerrits, nadat deze in de “Association Libérale” met de woorden “Pour un petit commis il faut plus de pudeur!” (1) als candidaat was afgestemd, weldra al de flaminganten, zonder onderscheid van denkwijze, in zijnen schoot vereenigde.
  • …..
  • Omstreeks dien tijd ontstond de Meeting, de Antwerpse partij die zich heftig tegen het “embastillement van Antwerpen” verzette en gansch de bevolking met zich mede sleepte…
    Het waren de flaminganten die zich bij de pas gestichte partij hadden aangesloten, welke op de politieke “meetings” waar van dan af enkel Vlaamsch werd gesproken, als redenaars optraden. Nu in den Nederduitschen Bond al die verspreide krachten waren samengebracht, nam de Meetingistische propaganda in vurigheid toe. Weldra onderging de liberale Franschgzeinde plautocratie, die tot dan oppermachtig over de politieke mandaten had beschikt, nederlaag op nederlaag.” (Bron: Vijftig jarig bestaan van den “Nederduitschen Bond”.  Gepubliceerd op 13 april 1912  

                                                                   (1)     De tekst geeft in een voetnota volgende vertaling: “Zoo een klerksken diende kiescher te zijn”

28 januari 1863: Werd gekozen tot gemeenteraadslid van Antwerpen.

1864: Bekwam dat geen Vlaamsonkundigen meer in stadsdienst benoemd werden.

1865-1867:  Leverde bijdragen in het Antwerps weekblad: Het vrije Woord (1865-’67).

12 juni 1866: De kiezers van het arrondissement Antwerpen verkozen hem tot Volksvertegenwoordiger. Hij bleef volksvertegenwoordiger tot aan zijn dood.

17 augustus 1873: Overleden te Antwerpen.

De eerste taalwet werd op 17 augustus 1873, de dag van zijn overlijden, in het parlement goedgekeurd.

 

MEER OVER GERRITS

  •  August Snieders, Lode Gerrits, in: Vlaamsch Leven (1873).
  • J. Persyn, August Snieders en zijn tijd, 3 dln. (1925-26)

 

Geraadpleegde bronnen

Websites

Referenties

  • Karel Wauters, Het Vlaamse fictionele proza van Conscience tot Loveling. In: Ada Deprez: Walter Gobbers; Karel Wauters (red.): Hoofdstukken uit de Vlaamse letterkunde in de 19de eeuw. Deel 1. KANTL Gent 1999 pp. 188-189.

 

BIBLIOGRAFIE

De gegevens van deze bibliografie werden onder meer nagekeken bij

  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience – Antwerpen.
  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

Jaar

Titel

Fotogalerij 

Uitgeverij 1ste druk
1846 Bogdowad. Een Belg te Rome. In: het Taelverbond.
1847 De zoon des volks (1790). (historische roman) Antwerpen: Janssens. -160p.    Heruitgave in 1856
1848 Een oude kunstenaar. (verhaal) In : Het Handelsblad van Antw. 16 Jan. 1848
1849 De Liefde eens Rijken. In: de Vlaemsche Rederyker.
1850 Aen het Vlaemsche volk: op last der rederykkamer ‘De Olyftak’. Antwerpen: Janssens. -21p.
1850 Menschenliefde en Tanchelm: twee dramas, elk in 4 bedryven. Antwerpen: Van Dieren. -173p.

Reeks: Vaderlandsch Tooneel – Antwerpen 1850:1
1852 Biographie de M.I. van Brée.

 
Antwerpen: imprimerie Buschmann. -53p.
1852 Levensbeschrijving van M.I. Van Brée Antwerpen: imprimerie Buschmann. -48p.
1852 De Godverzaker. (levensbeschouwelijke tendensroman) Antwerpen: Peeters. 162p.
1854 De oude Belgen: geschiedkundige tafereelen. (historische roman) Antwerpen: Kennes en Gerrits. -2 vol in 1 band. -334p.  /  ‘s Gravenhage: Martinus Nijhoff.
1854 Twee kinderen, (verhaal)   –     Altijd wat Nieuws (verhaal) In: Den Almanak des Volks, uitgeg. door Het Vlaemsch Gezelschap, Antwerpen
1854 Vertellingen. (Verhalenbundel) Antwerpen: Kennes en Gerrits. -50p.
1855 Een zalig Nieuwjaer. (verhaal) In: Den Almanak des Volks, uitgeg. door Het Vlaemsch Gezelschap, Antwerpen
1857 Eliza Devries: tafereelen uit onzen tyd. (burgerlijke zedenroman) Antwerpen: Kennes en Gerrits. -154p.
Menschenliefde: drama. Antwerpen: Drukkerij Kennes. -63p.
1864 Redevoering uitgesproken in zitting van den Antwerpschen Gemeenteraad van 2 mei 1864, betreffende het ambtelijk gebruik der Vlaamsche taal in het Stadsbestuur.

‘De Gemeenteraad besluit, dat niemand die geen Vlaamsch kan, voortaen tot beambte der stad Antwerpen zal kunnen benoemd worden’
Antwerpen: Nederduitsche Bond. -7p.
1884 Volledige Werken.