home | Inloggen
Aantal schrijvers: 536 | Aantal boeken:

15559

Geiregat, Pieter

Maakt deel uit van: ,

Pieter Geiregat

Gent, 25 februari 1828 – Gent, februari 1902

Schrijver van zedenromans en toneelstukken.

Evolueerde vrij snel naar een realistische schriftuur, zij het met educatieve elementen.

Is sterk auteur in het verhalengenre.

 BIOGRAFIE

25 Februari 1828:  Geiregat (Pieter), geb. te Gent was zoon van een kaarsenmaker, en reeds jong verplicht zijn vader hem in diens handwerk bij te staan.

1848: Debuteert met ‘Ridder Geeraerd’ voorgesteld als een historische roman spelend in de middeleeuwen, maar in feite onvervalste gruwelromantiek, met duidelijke invloeden van Hendrik Conscience en Eugeen Zetternam. Een laat wreekt zich op zijn demonische kasteelheer, die zijn verloofde verkracht en haar moeder als heks heeft laten verbranden.

1850: Algauw echter wordt de wereld van de arbeiders en kleine middenstanders het onderwerp van zijn boeken. Aanvankelijk blijft de moraliteit en sentimentaliteit doorspelen zoals in de ‘Gentsche vertelling’ Het volksmeisje waar het hoofdpersonage slachtoffer wordt van een ‘ryke wulpschaerd’, maar die laatste zich na berouw en bekering een toonbeeld van christelijke liefdadigheid toont.

1853: Met de roman “Freê-altyd-wys” komt zijn werk in meer realistisch vaarwater, met sterk belerende en praktisch educatieve elementen: een (model)arbeider die zich door zelfstudie en opofferingen van zijn ouders opwerkt tot inspiratie voor baas en medearbeiders.

1855: Werd journalist bij de ‘Gazette van Gent’. Later werd hij hoofdredacteur.

  •  Niet de roman, maar het verhalengenre is hem op het lijf geschreven. Er zijn maar weinig auteurs in het midden van de negentiende eeuw die zoals hij de kunst verstaan om met een paar eenvoudige maar goed gekozen elementen vorm te geven aan een type personage, een voorval of een zedenles. Hij bezit een opvallend gevoel voor wat jongere lezers in een verhaal zoeken en kan als geen ander historisch materiaal vulgariseren.
    • Zowel zijn Verhalen voor kinderen (1853), Verhalen voor jonge lieden (1854), Verhalen uit den ouden tyd (1854) als zijn verhalen uit de vaderlandse geschiedenis (Onze voorouders, 1863) werden graag gelezen en kenden vele herdrukken.
  •  Maar het zijn de volksverhalen, die hij over een periode van meer dan dertig jaar in krant, almanak en tijdschrift publiceerde, die de meeste aandacht verdienen. Ze zijn vanuit progressief-liberale optiek geschreven met het doel de lagere klassen van hun onwetendheid te bevrijden.
    •   ‘Het huisgezin van eenen fabriekswerker’ (novelle-1853) is een aanklacht tegen  kinderarbeid en een pleidooi voor verplicht volksonderwijs. Als situatieschets is de novelle onovertroffen, hoewel nog erg gevoelsgeladen.
  • Stilaan zal dit subjectief-emotioneel element wijken voor  meer objectiviteit, een consequenter realisme en een diepere psychologische component. Deze ontwikkeling is goed te merken in de omvangrijke keuze die Geiregat zelf op latere leeftijd uitgaf (Volksverhalen 1882 verschenen in één band en daarnaast in acht afzonderlijke delen, met nog een viertal aanvullingen in 1890).

Vanaf 1860 schreef Geiregat overwegend toneelstukken en historische romans.

Zijn toneelstukken zijn op zijn best variaties op eenzelfde moraliserend thema.

  • Nog het meest geslaagd zijn  de blijspelen wanneer hij volksmensen ten tonele voert : De bolders (1861), De Fliep (1860), De slaapmuts (1865), of Het strijkijzer (1896).
  • In andere toneelgenres verviel hij snel in tranerigheid en emotioneel melodrama. Meer dan eens neemt hij een loopje met wat verhaaltechnisch aanvaardbaar is om de stukjes op elkaar te laten passen: De geldziekte (1864), De hovenier van Laeken (1864), Prael en pracht (1867)
    •  In De geldziekte waarschuwt hij als ge dreven moralist ervoor hoe winstbejag de mens verderft en blind maakt voor nobele gevoelens. De dialogen zijn verschrikkelijk declamatorisch, de hogere standen zijn uiterst karikaturaal geschetst. Toch won dit stuk in 1864 ooit de tweede prijs.

Geiregat poogde iets anders te brengen dan Van Peene, maar liep daarbij verloren in het struikgewas van de neo-romantiek.

Februari 1902: Overleden te Gent.

Geraadpleegde bronnen

Websites

  •  Geen gevonden

Referenties

  • Karel Wauters, Het Vlaamse fictionele proza van Conscience tot Loveling. In: Ada Deprez: Walter Gobbers; Karel Wauters (red.): Hoofdstukken uit de Vlaamse letterkunde in de 19de eeuw. Deel 1. KANTL Gent 1999 pp. 237-240.
  • Frank Peeters, “Te zijn of niet te zijn”. Toneelletterkunde en theaterpraktijk als manifestatie van burgerlijke beschaving. In: Ada Deprez: Walter Gobbers; Karel Wauters (red.): Hoofdstukken uit de Vlaamse letterkunde in de 19de eeuw. Deel 3. KANTL Gent 2003 pp. 295-296.

 

BIBLIOGRAFIE

Woordje vooraf

  •  Na het chronologisch overzicht wordt een overzicht aangeboden gerangschikt per genre en alfabetisch op titel.

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience  – Antwerpen.
  • Universiteitsbibliotheek – Katholieke Universiteit Leuven.

Om de foto’s uit de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

A. Chronologisch overzicht

Jaar Titel Fotogalerij Uitgeverij 1ste druk
1848 Het Volksmeisje, Gentsche vertelling. Gent: J.M. Bauwens.
1848 Ridder Geeraerd, roman uit de Middeleeuwen, en het Hellefeest, fantazy. (roman) Gent : Wwe Gysdaele. -240p.
1849 Het werkmansleven, een zedentafereel. Gent
1853 Verhalen voor kinderen. (verhalen) Gent: L. Hebbelinck, H. Hoste. -142p.

Reeks: Uitgaven van het Willems-fonds ; n° 7
Afmetingen: 19.50 x 13
1853 Stad en Dorp.

Bekroond met den Gouden eerpenning.
Antwerpen: Gebroeders Peeters. -40p.
1853 Freê-altyd-wys. (roman)

Bekroond met het gouden eermetael, in den wedstrijd voor den zedenroman, uitgescreven door de letteroefende maetschappij,…
Illustraties: Jean De Vriendt.
 Gent: H. Hoste. -176p.
1854  Nuttige almanak voor 1854. (verhalen)  Gent
1854  Verhalen uit den ouden tyd.(verhalen)  Gent: Geiregat. -128p.
1854 Verhalen voor jongelieden. (verhalen)

1868: 2de vermeerderde uitgave als nr 56 van de uitgaven van het Willemfonds.
Gent: H. Hoste -152p.

Reeks: Uitgaven van het Willemsfonds n° 11
1855 De Duivenmelkers, zedenschets. Gent : H. Hoste. -132p.
1856 Volkslied ter gelegenheid van de XXVe verjaring der inhuldiging van Z.M. Leopold I. Gent
1856 De Lotelingen onder Napoleon. (roman)

Met eene tekening van J.B. Lammens
Gent: Boekhandel W. Rogghé. -126p.
1857 Eene openbare aanbesteding. (novelle) Gent: : I.S. van Doosselaere. -45p.

Overdruk uit: Het Leesmuseum
1860 Volksverhalen. (verhalen) Gent
1860 Frans Hals en van Dijck, blijspel in twee bedrijven. (toneel) Roeselaere
1860 De Graven van Egmont en Hoorne, geschiedkundig drama in vier bedryven. (toneel) Roeselaere
1861 De Eer der Vrouw, drama in vijf bedrijven. (toneel) Gent: Boekhandel C. Vyt. -92p.
1861 De Fliep, blyspel in éen bedryf. (toneel) Gent: I.S. van Doosselaere. -32p.

Reeks: Tooneelbibliotheek nr 62
1861 De Bolders, blyspel met zang in éen bedryf. (toneel)

Vertoond voor de eerste mael op Minards-Schouwburg, den 10 February 1861, door de koninglyke maatschappy: De Fonteinisten, te Gent.
Gent: I.S. van Doosselaere. -32p.

Reeks: Tooneelbibliotheek nr 71.
1862 Ware Geschiedenissen. Een leesboek voor de jeugd. (verhalen)

Versierd met 13 prenten
Sint-Niklaas: G. Crombez. -159p.

Afmetingen: 18 x 11.50
1862 Leelyke Trees, volksverhael. Gent
1862 Goede raed aen moeders, over de lichamelyke opvoeding der kinderen / Hufeland, Christ. W.;

met de aenteekeningen van L. W. Mauthner von Mautstein ; vertaeld naer de achtste hoogduitsche uitg. door P. Geiregat.
Gent: I.S. van Doosselaere. -190p.

Reeks: Uitgaven van het Willemsfonds nr 41
1863  Vuer onder de Assche, blyspel met zang in éen bedryf. (toneel) Gent: I.S. van Doosselaere. -32p.

Reeks: Tooneelbibliotheek nr 86
1863 Maximiliaen van Oostenryk en andere verhalen uit de Vaderlandsche Geschiedenis. (verhalen) Antwerpen: Van Dieren. -189p.
1863 Onze Voorouders, Verhalen uit de Vaderlandsche Geschiedenis. (verhalen) Antwerpen: Van Dieren.
1864 Ware Geschiedenissen, Gent; Twee Kruideniers. Eene Geschiedenis onzer dagen. (verhalen) Gent: Boekhandel W. Rogghé. -136p.
1864 Geschiedenis van eenen timmermansbaas. (jeugdverhaal) Gent: I.– S. Van Doosselaere. -48p.
1864 De Geldziekte, tooneelspel in vier bedrijven. (toneel) Gent : Boekhandel W. Rogghé. -93p.
1865 De gerechtigheid van Boudewijn Hapkin, Historisch tafereel, zonder vrouwenrol. (toneel) Gent
1865 De Slaapmuts, blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Antwerpen: Drukk. Ed. Donné. -35p.

Reeks: Oorspronkelijke Tooneelstukken, 1e jg., 4e afl.;
1865 Eene Studentenliefde, tooneelspel in één bedrijf. (toneel) Gent: Boekhandel W. Rogghé. -32p.
1865 De Vriend van den Vader, tooneelspel in drie bedrijven. (toneel) Gent: Drukkerij Aug. Vandeweghe. -42p.
1866 De Vleiers, blijspel in één bedrijf. (toneel) Gent: Drukkerij Aug. Vandeweghe. -44p.
1866 Leve de Koning! Gelegenheidsstuk in één bedrijf. (toneel)

Bijdr. tot de Gentsche feesten ter gelegenheid van het eerste bezoek van HH. MM. Leopold II en Maria-Hendrika, als Koning en Koningin der Belgen en van hun verblijf te Gent, den 9 en 10 juli 1866
Gent: Boekhandel W. Rogghé. -31p.
1866 De Hovenier van Laken, tooneelspel met zang in éen bedrijf. (toneel)

Ter gelegenheid van het eerste bezoek van HH. MM. Leopold II en Maria-Hendrika, als Koning en Koningin der Belgen en van hun verblijf te Gent, den 9 en 10 juli 1866
 Gent: Boekhandel W. Rogghé. z.d. [1866]. -31p.
1867 De Speelbank van Spa, drama in één bedrijf. (toneel) Gent: Drukkerij Aug. Vandeweghe. Z.d. [1867] -20p.
1867 Praal en Pracht, tooneelspel in één bedrijf. (toneel) Gent: Boekhandel   W. Rogghé. -82p.
1868 Brutus en Cesar, zangspel in één bedrijf. (toneel)

Muziek: Karel Miry.
 Gent: Drukkerij Aug. Vandeweghe. Z.d. [1868] -24p.
1868 Zonder liefde geen leven, blijspel met zang in één bedrijf. (toneel) Gent: Boekhandel W. Rogghé. Z.d. [1868] -32p.
1868 Verhalen voor jongelieden.

Tweede herziene en vermeerderde druk.
Eerder uitgegeven in 1854 als nr 11 van de uitgaven van het Willemfonds.
Gent: Boekhandel W. Rogghé. -210p.

Uitgave Willemfonds nr 56
1869 Een Engel op Wacht, zangspel in één bedrijf. (toneel)

Muziek: Karel Miry.
Antwerpen: J.W. Marchand en Cie. -26p.

Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken. 5:5
1869 Het Strijkijzer, tooneelspel in vijf bedrijven. (toneel) Antwerpen: Marchand en Legros. /Amsterdam : Schalekamp, Van De Grampel en Bakker. -56p.

Reeks: Bibliotheek van oorspronkelijke tooneelstukken. 5e jg., 10e afl.
1872 Sofia. Geschiedenis van een meisje uit de volksklas. (novelle) Antwerpen: De Cort. -64p.
1873 Van Minnen en Trouwen, volksverhalen. (verhalen) Antwerpen
1874 Antoon van Eenaeme. Gent: Drukkerij Eug. Vander haeghe. -8p.
1876 Karel de Stoute en andere verhalen uit de vaderlandsche Geschiedenis. (jeugdverhalen) Gent: E. Todt. -93p.
1876 De Slag van Woeringen en andere verhalen uit de vaderlandsche Geschiedenis. . (jeugdverhalen)

1884: heruitgave bij J. Vuylsteke te Gent.
Gent : E. Todt. -88p.
1876 De Dood van Agneessens en andere verhalen uit de Vaderlandsche Geschiedenis. (jeugdverhalen) Gent: E. Todt. -96p.

Afmetingen: 18.50 x 13
1876 De twee Zusters, Groot kindertooneel met declamatie en soli. (toneel) Gent: I. Vanderpoorten, s.d. s.p.

In: Mélodies enfantines, 6de reeks
1877 Het Driekoningsfeest, zangspel in éen bedrijf. (toneel)

Muziek: Karel Miry
Gent: Drukkerij Eug. Vander haeghe.-35p.
1877 Onnoozele Kinderendag, tooneelspel in éen bedrijf. (toneel) Gent: Drukkerij Eug. Vanderhaeghe. -35p.

Afmetingen: 18 x 12
1879 Moeder Rosa, tooneelspel in éen bedrijf en in verzen. (toneel) Gent: H. Hoste.-26p.
1881 Vergeet mij nietjes / Vier vertellingen door Pieter Geiregat. (verhalen)

Bevat: De zwaluwen. – De waterhond. – Rozemondeken. – De kerstboom.
Brugge: imp. Houdmont ; Gent : lib. J. Vuylsteke. -72p.

Afmetingen: 18 x 14
1881 Het begin en einde onzer eeuw. Kindertooneelen.

Muziek van K. Miry.
Gent: I.-S. Van Doosselaere. -64p.

In: Schoolfeest, ingericht door de menschlievenden kring: de Zondernaam, niet zonder hart, ter gelegenheid zijner vijfentwintigstjarige stichting 1856-1881.
Afmetingen: 16.50 x 10.50
1882

1888

Volksverhalen. Vol 1 tot 12. (verhalen) Gent : J. Vuylsteke. -78p. elk
1885 Onze voorouders. De slag van Moeringen en andere verhalen uit de Vaderlandsche Geschiedenis. (jeugdverhalen) Gent : J. Vuylsteke. 2 vol. -75p.

Afmetingen: 18 x 13.50

1887 Gestolen Geld, tooneelspel in drie bedrijven. (toneel) Antwerpen : Lodewijk Janssens. -45p.

Reeks: Vlaamsche Tooneelverzameling van Lodewijk Janssens, Nr 2, eerste jaar
1887  St-Thomasdag: blijspel in een bedrijf. (toneel)  Gent: De Busscher. -34p.
1887 De Hollandsche Schilderkunst / door Henry Havard ; Uit het Fransch vertaald door Pieter Geiregat.

Met 91 afbeeldingen.
Gent : imp. Van Doosselaere : lib. J. Vuylsteke. VI-232 p.

Reeks: uitgave van het Willemfonds nr 115
1893 Maatschappelijke vraagstukken. Gedachten, ontleend aan Edm. Bellamy, Em. de Laveleye en Ch. Richet. Gent : J. Vuylsteke. – VIII-139p.

Reeks: Uitgave van het Willemsfonds n° 131.
1894 Fortuinzoekers: tooneelstuk in vier bedrijven. (toneel) Gent: Roegiers-Van Schoorisse. -54p.
1895 Maatschappelijke vraagstukken. Gedachten ontleend aan Bebel en Richter. Gand : J. Vuylsteke : (imprimerie V. Van Doosselaere). -198p.

Reeks: Uitgave van het Willemsfonds n° 138.

 

B. Overzicht per genre alfabetisch per titel

Roman

  • De Lotelingen onder Napoleon. (1856)
  • Eene openbare aanbesteding. (1857)
  • Freê-altyd-wys. (1853)
  • Ridder Geeraerd, roman uit de Middeleeuwen, en het Hellefeest, fantazy. (1848)

Verhalen

  • Antoon van Eenaeme. (1874)
  • De Dood van Agneessens en andere verhalen uit de Vaderlandsche Geschiedenis. (1876)
  • De Duivenmelkers, zedenschets. (1855)
  • De Slag van Woeringen en andere verhalen uit de vaderlandsche Geschiedenis. (1876)
  • Het werkmansleven, een zedentafereel. (1849)
  • Geschiedenis van eenen timmermansbaas. (1864)
  • Het Volksmeisje, Gentsche vertelling. (1848)
  • Karel de Stoute en andere verhalen uit de vaderlandsche Geschiedenis. (1876)
  • Leelyke Trees, volksverhael. (1862)
  • Maximiliaen van Oostenryk en andere verhalen uit de Vaderlandsche Geschiedenis. (1863)
  • Nuttige almanak voor 1854.(1854)
  • Onze Voorouders, Verhalen uit de Vaderlandsche Geschiedenis. (1863)
  • Onze voorouders. (1885)
  • Sofia. Geschiedenis van een meisje uit de volksklas. (1872)
  • Stad en Dorp. (1853)
  • Van Minnen en Trouwen, volksverhalen. (1873)
  • Vergeet mij nietjes / Vier vertellingen door Pieter Geiregat.(1881)
  • Verhalen uit den ouden tyd.(1854)
  • Verhalen voor jongelieden. (1854)
  • Verhalen voor kinderen. (1853)
  • Volksverhalen. (1860)
  • Volksverhalen. Vol 1 tot 12. (1882-1888)
  • Ware Geschiedenissen. Een leesboek voor de jeugd. (1862)
  • Ware Geschiedenissen, Gent; Twee Kruideniers. Eene Geschiedenis onzer dagen. (1864)

Essays

  • Goede raed aen moeders, over de lichamelyke opvoeding der kinderen / Hufeland, Christ. W.; met de aenteekeningen van L. W. Mauthner von Mautstein ; vertaeld naer de achtste hoogduitsche uitg. door P. Geiregat.
  • Maatschappelijke vraagstukken. Gedachten ontleend aan Bebel en Richter. (1895)
  • Maatschappelijke vraagstukken. Gedachten, ontleend aan Edm. Bellamy, Em. de Laveleye en Ch. Richet. (1893)
  • De Hollandsche Schilderkunst / door Henry Havard ; Uit het Fransch vertaald door Pieter Geiregat. (1887)
  • Volkslied ter gelegenheid van de XXVe verjaring der inhuldiging van Z.M. Leopold I. (1856)

Toneel

  • Brutus en Cesar, zangspel in één bedrijf. (1868)
  • De Bolders, blyspel met zang in éen bedryf. (1861)
  • De Eer der Vrouw, drama. (1861)
  • De Fliep, blyspel in éen bedryf. (1861)
  • De Geldziekte, tooneelspel in één bedrijf. (1864)
  • De Gerechtigheid van Boudewijn Hapkin, Historisch tafereel, zonder vrouwenrol. (1865)
  • De Graven van Egmont en Hoorne, geschiedkundig drama in vier bedryven. (1860)
  • De Hovenier van Laken, tooneelspel in éen bedrijf. ((1866)
  • De Slaapmuts, blijspel in één bedrijf. (1865)
  • De Speelbank van Spa, drama in één bedrijf. (1867)
  • De twee Zusters, zangspel in éen bedrijf. (1876)
  • De Vleiers, blijspel in één bedrijf. (1866)
  • De Vriend van den Vader, tooneelspel in éen bedrijf. (1865)
  • Een Engel op Wacht, zangspel in één bedrijf. (1869)
  • Eene Studentenliefde, tooneelspel in één bedrijf. (1865)
  • Fortuinzoekers: tooneelstuk in vier bedrijven.(1894)
  • Frans Hals en van Dijck, blijspel in twee bedrijven. (1860)
  • Gestolen Geld, tooneelspel in drie bedrijven.(1887)
  • Het Driekoningsfeest, zangspel in éen bedrijf. (1877)
  • Het Strijkijzer, tooneelspel in vijf bedrijven. (1869)
  • Leve de Koning! Gelegenheidsstuk in één bedrijf. (1866)
  • Moeder Rosa, tooneelspel in éen bedrijf en in verzen. (1879)
  • Onnoozele Kinderendag, tooneelspel in éen bedrijf. (1877)
  • Praal en Pracht, tooneelspel in één bedrijf. (1867)
  • St-Thomasdag: blijspel in een bedrijf.(1887)
  • Vuer onder de Assche, blyspel in éen bedryf. (1863)
  • Zonder liefde geen leven, blijspel in één bedrijf. (1868)