home | Inloggen
Aantal schrijvers: 531 | Aantal boeken:

15464

De Geyter, Julius

Maakt deel uit van: ,

JULIUS DE GEYTER

Lede, 25 april 1830 – Antwerpen, 18 februari 1905

Schrijver  van het Geuzenlied

Dan, Geuzen, dan te wapen,
De vrijheidsdrang in d’hand:
Van ‘t ongedierte der papen
Verlost ons vaderland
 
 

Antwerps dichter, journalist, anti-klerikaal flamingant

Schreef ook meerdere libretti voor cantates en oratoria getoonzet door Peter Benoit

Als strijdend en vaderlandslievend liberaal een der vrijzinnige figuren van de taalstrijd en van de Groot-Nederlandse gedachte.

 

BIOGRAFIE

25 april 1830: Geboorte van Julius (eigenlijk Jan) De Geyter te Lede.

  • Volgde lager onderwijs te Lede en te Aalst, waar hij opgemerkt werd door Ledeganck toen die in de streek  inspecteur lager onderwijs was.

1848: Vestigde zich te Antwerpen. Waar hij verschillende ambtelijke functies vervulde: hulponderwijzer, griffier bij het arrondissementscommissariaat, pleitbezorger bij de rechtbank van eerste aanleg

Werkte tevens als journalist mee aan de kranten Het Handelsblad en De Koophandel.

1853: Werd secretaris van de Maetschappy tot bevordering der Nederduitsche Tael- en Letterkunde.

1855: Stichtte samen met J.F.J. Heremans en Eugeen Zetternam het literaire tijdschrift ‘De Vlaamsche School’. Dit tijdschrift bestond van 1855 tot 1862.

  • Op politiek vlak zou hij, als overtuigd liberaal – en stichter van de Liberale Vlaamsche Bond -, een belangrijke rol spelen in de vrijzinnige vleugel van de Vlaamse Beweging.
  • Belangrijke elementen waren zijn flamingantisme en Groot-Nederlanderschap, vrijzinnighzid en antiklerikalisme, democratische overtuiging en sociale bewogenheid. Reeds vroeg kwam hij op voor de rechten van de verdrukten en, zij het voorzichtig, voor algemeen kiesrecht.

1858: Bekend is ook nog De Geyters pamflet De waerheid over de Vlaemsche Beweging : brieven van eenen ouden staetsman aen eenen jongen Gentenaer, anoniem verschenen in 1858.

  • De Geyter, toen 28 jaar, bekleedde nooit een politiek mandaat maar hier deed hij zich voor als “oude staatsman”. Hij reageerde fel op een kort voordien verschenen ander pamflet (Over de Vlaemsche belangen : brief aan eenen zogezegden liberalen Vlaming) van een leeftijdsgenoot, de Antwerpenaar Lodewijk Jan Mathot (ps.  van L van Ruckelingen). Waar de vurige katholiek Mathot stelde dat de Vlaamse zaak slechts kon gedijen door nauwe aansluiting bij de katholieken, legde de antipapist De Geyter de schuld van alle problemen volledig bij de clerus en de eeuwenlange “priestermacht”.

1873: Op muziek van A. Fernau schreef hij het Geuzenlied (1873), het strijdlied van de antiklerikale liberalen. Het zou uitgroeien tot het strijdgezang bij uitstek van de vrijzinnige Vlaamse Beweging, met de bekende sloganeske strofe:

 Dan, Geuzen, dan te wapen,
De vrijheidsvlag in d’hand:
Van ’t ongedierte der papen
Verlost ons vaderland!

1874-1900: Directeur van een bank van lening, de Berg van Barmhartigheid, in Antwerpen.

1874: Besloot zich nog uitsluitend aan het schrijverschap te wijden.

1874:  Publicatie van zijn bewerking in accentverzen van de Reinaert en in 1888 het lange epische gedicht Keizer Karel en het rijk der Nederlanden.

  • Hij leverde voorts libretti’s voor cantates van Peter Benoit: Vlaanderens kunstroem (1877), De waereld in! (een kindercantate, 1880), Genius des Vaderlands (1880) en voor het oratorium De Rhyn (1882).
  • Vanuit zijn algemeen-Nederlandse overtuiging toonde hij erg veel belangstelling voor de Boeren in Zuid-Afrika met wiens taalstrijd hij zich erg verbonden voelde. De Eerste Boerenbeweging ontstond dan ook op zijn initiatief.

18 februari 1905: Julius De Geyter overleed te Antwerpen.  Zijn grafmonument – van de hand van beeldhouwer Frans Joris – is te bezichtigen op de Antwerpse begraafplaats Schoonselhof.

Samen met zijn vriend Julius Vuylsteke, was hij belangrijkste en invloedrijkste vertegenwoordiger van de politieke poëzie in onze 19de eeuw.

Epiloog

Hij is veeleer bekend als Groot-Nederlands flamingant, dan als groot schrijver. Niettemin wilde men hem in 1903 als Belgisch kandidaat voor de Nobelprijs voordragen, maar de voorkeur ging uit naar Emile Verhaeren en Maurice Maeterlinck.

 

SMAAKMAKER

De lente

De lente is een meisje dat zweeft in de lucht,
Met vleugeltjes aan en een lach om het mondje;
Een kuis, ongekleed en verrukkelijk blondje,
Dat gloeit van gevoel, dat naar meer nog verzucht,
Wier harteke tiktakt van liefde…

Ze strooit uit een korfje – en ledig is ’t nooit –
Miljoenen, miljarden van bloemen op d’ aarde;
Zij schept het hier om in een hemelse gaarde,
En zingzangt, zij Engel, terwijl ze strooit:
“Mijn harteke tiktakt van liefde…

En blikt zij naar onder, zij hoort uit die pracht
Door orglende kelen haar lof kwinkeleren:
Geen vogel die haar niet met zang wil vereren:
Geen bloem die niet rilt, haar niet toegeurt en –lacht:
Geen hart dat niet tiktakt van liefde…

Mijn Levenswarande.  Posthume uitgave in: Volledige Werken. Dl.6 (1908)

GERAADPLEEGDE BRONNEN

Websites

Referenties

  • Ada De prez. Bouwstenen voor een geschiedenis van de 19de -eeuse Vlaamse poëziebeoefening. In: Hoofdstukken uit de geschiedenis van de Vlaamse letterkunde in de 19de eeuw. Deel 3, pp.185-187

Meer over Julius de Geyter

  • Ludo Simons: Van ‘t ongedierte der papen : rondom De Geyters geuzenlied (1968)
  • José Verschaeren: Geyter, Jan (genaamd Jules) de, in: Nationaal biografisch woordenboek (1987), kol. 281-294
  • José Verschaeren, 1998. ‘Julius de Geyter’. In: Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. Tielt: Lannoo. p.1306-1307.

 

BIBLIOGRAFIE

De bibliografische gegevens werden onder meer nagekeken bij

  • Koninklijke Bibliotheek van België – Brussel / Bibliothèque Royale de Belgique – Bruxelles.
  • Hendrik Conscience Bibliotheek – Antwerpen.

Om de foto’s in de fotogalerij te vergroten klikt u op de foto.

Chronologisch overzicht

 Jaar  Titel Fotogalerij   Uitgeverij 1ste druk
1854  Een blik in onze geschiedenis.  Antwerpen: Druk. Gebr. Peeters. -19p.
1857  Bloemen op het graf. (poëzie)
Uitgegeven tot bekostiging eener grafzuil ter nagedachtenis van Eugeen Zetternam
 Antwerpen: Kennes en Gerrits. -152p.
1858  Waerheid over de Vlaemsche Beweging. Brieven van eenen ouden staetsman aen eenen jongen Gentenaer. (essay)
(anoniem gepubliceerd)
 Gent: -16p.
1861  Drij menschen van in de wieg tot in het graf: een epos uit onzen tijd., Eerste boek. (poëzie)  Antwerpen: Kennes & Gerrits. -136p
1865  Drie menschen van in de wieg tot in het graf, Een epos uit onzen tijd, Eerste en tweede boek.  Antwerpen: Kornicker. (2 vol in 1 band)
1865 Zuid-Nederland. Eene halve eeuw na Waterloo. Een gedicht Antwerpen: Mees. -12p.
1867 Over drie maanden en binnen drie maanden. Gent: Van Dooselaere. -8p.
1868 Uit het studentenleven. (poëzie)
1868 Hendrik en Rosa. Een liefdeverhaal. Amsterdam: Meijer. -103p.
1872 Alweter en Domper. Antwerpen
1873 De Vlaamsche Leeuw en de Geuzen. (poëzie)
1874 Reinaart de Vos, in Nieuw Nederlandsch, met eene inleiding en een woord over epischen verbouw (herdichting)

Tweede uitgave in 1885
 De Geyter 2_1874 Schiedam: H.A.M. Roelants. -104p.

Afmetingen: 14,5 x 10 (ingenaaid)
1877  Vlaanderens kunstroem, cantate op verzoek der stedelijke regeering gedicht door Julius de Geyter, getoonzet door Peter Benoit. (Rubenscantate)  Antwerpen: Dela Montagne. -36p.
1878 De waereld in ! (libretto voor kindercantate). Gent: Vuylsteke. -7p.
1880 De Genius des Vaderlands. (libretto voor cantate) Antwerpen
1880 De Muze der Geschiedenis. (libretto voor cantate) Antwerpen: Dela Montagne. -48p.
1880 Joncfrou Kateline, dramatisch tooneel. Antwerpen
1880 Hucbald, zanggedicht. Brussel
1881 Het Tooneel in Vlaamsch België, inrichting, den Tooneelraad van Antwerpen aangeboden. Antwerpen: Mees. -26p.
1882 De Rhyn. (libretto voor oratorium van P. Benoit) Antwerpen: Mees. -73p.
1882 De wereld in ! Schoolcantate.
Getoonzet door Peter Benoit.
Gent: J. Vuylsteke. -7p.
Afmetingen: 19 x 12.50
1884 Theodoor Van Rijswijck. Kinderhulde aan een dichter. 1884. Cantate voor kinderstemmen.
Muziek: Peter Benoit.
Antwerpen: A. Mertens. (1900). -31p.
Afmetingen: 30.50 x 23
1885 Reinaart-De-Vos in Nieuwnederlandsch met de regels van den Middeleeuwschen versbouw in Dietsch en Duitsch en onderzoek naar de quantiteit in Oudduitsch en Gotisch door Julius De Geyter. (herdichting)

Heruitgave van 1874
 De Geyter 1 Schiedam: H.A.M. Roelants. -133p.

Afmetingen: 22.50 x 13.75 (ingenaaid)
Drukkerij van H.A.M. Schiedam
1888 Keizer Karel en het Rijk der Nederlanden: in middeleeuwschen versbouw. (poëzie) Schiedam: H.A.M. Roelants. -244p.
                                                                                     POSTHUUM UITGEGEVEN
1907
-09
 Volledige werken (7 delen)
I : Keizer Karel en het rijk der Nederlanden
II : Drie menschen van in de wieg tot in het graf. Een epos uit onzen tijd
III : Reinaart-de-Vos in nieuwnederlandsch met de regels van den middeleeuwschen versbouw in dietsch en duitsch en onderzoek naar de quantiteit in oudduitsch en gothisch. -183p.
IV : Hendrik en Rosa. Cantaten. Kroonprins Herman
V. Onuitgegeven en verspreide gedichten. Mijn levenswarande. Bloemen op een graf.
VII : Proza. De waarheid over de vlaamsche beweging. Het tooneel in vlaamsch België. Verspreide en onuitgegeven stukken
De Geyter 3_1907  Antwerpen: De nederlandsche boekhandel.

Drukkerij J.-E. Buschmann. – XVII-244p.
Afmetingen: 22.5 x 14.5 (ingenaaid)
1937 Reinaart de Vos. In nieuw Nederlandsch door Julius de Geyter.

Met gravures van Joris Minne.
De Geyter 3a_1937 p5          De Geyter 3b_1937 titelblad
De Geyter 3_1937 Antwerpen: Uitgeverij De Sikkel.-148p.

Afmetingen: 23.2 x 14.8
Gedrukt bij J-E. Buschman, Antwerpen.